Luyện kim Trần Hồng Quân muốn làm tổ hợp điện than – nhôm 5 tỷ USD

Tham vọng lớn

Theo đề xuất, liên danh Công ty TNHH Luyện kim Trần Hồng Quân – Công ty CP Đầu tư và Phát triển hạ tầng Hoàng Thành kiến nghị đầu tư tổ hợp gồm nhà máy nhiệt điện than công suất khoảng 2.000MW và nhà máy điện phân nhôm với hai dây chuyền luyện nhôm, tổng công suất 1,2 triệu tấn/năm.

Toàn bộ điện sản xuất từ nhà máy nhiệt điện than sẽ được sử dụng trực tiếp cho dây chuyền luyện nhôm – mô hình “điện tự dùng” vốn có yêu cầu rất cao về vốn, công nghệ và năng lực vận hành. Công suất nhiệt điện than được tính toán có thể nâng gấp đôi lên 4.000MW, tương ứng với kịch bản mở rộng quy mô luyện nhôm trong giai đoạn tiếp theo.

Dự án được quy hoạch thành hai phân khu. Phân khu 1 khoảng 200ha đất, bao gồm nhà máy nhiệt điện than, cảng chuyên dùng, kho than và bồn chứa alumina. Phân khu 2 có diện tích 300–500ha, bố trí hai dây chuyền luyện nhôm sử dụng công nghệ NEUI600KA, cùng nhà máy carbon và khu gia công nhôm.

Tổng mức đầu tư dự kiến khoảng 131.500 tỷ đồng (tương đương 5 tỷ USD). Theo kế hoạch, dự án sẽ hoàn thành giải phóng mặt bằng trong năm 2026, có sản phẩm đầu tiên vào năm 2029 và hoàn thiện toàn bộ tổ hợp luyện nhôm 1,2 triệu tấn/năm cùng nhà máy nhiệt điện than 2.000MW trong giai đoạn 2030–2031.

Trong liên danh, Luyện kim Trần Hồng Quân sẽ trực tiếp xây dựng, vận hành và khai thác tổ hợp, trong khi Công ty Hoàng Thành đảm nhiệm công tác giải phóng mặt bằng và thủ tục đất đai. Đồng thời, liên danh đang nhắm tới 6 vị trí thuộc khu vực tỉnh Bình Thuận (cũ) như Tuy Phong, Bắc Bình, Hàm Tân để nghiên cứu khả năng triển khai.

Dấu hỏi năng lực triển khai từ quá khứ tới tương lai

Đáng chú ý, Công ty TNHH Luyện kim Trần Hồng Quân hiện vẫn đang nắm giữ dự án điện phân nhôm công suất 450.000 tấn/năm tại tỉnh Đắk Nông (cũ) – khu vực được coi là “thủ phủ” bauxite của cả nước.

Dự án có tổng mức đầu tư khoảng 15.500 tỷ đồng (tương đương 680 triệu USD), được khởi công từ đầu năm 2015. Tuy nhiên, phải đến tháng 3/2025, dự án mới ghi nhận những tín hiệu chuyển biến liên quan đến nguồn tài trợ, tức sau hơn 10 năm đình trệ. Cụ thể, tại lễ ký kết hợp đồng tín dụng hợp vốn cho nhà máy điện phân nhôm Đắk Nông, Ngân hàng MB - Chi nhánh Hoàng Quốc Việt cam kết tài trợ tối đa 80% tổng mức đầu tư, ngoài ra còn có sự góp mặt, đồng hành của MBV, TPBank và Bắc Á Bank.

Nguyên nhân được xác định đến từ các vướng mắc về chính sách khoáng sản, thủ tục cấp phép nhà máy chế biến cũng như việc hạ tầng khu công nghiệp Nhân Cơ chưa hoàn thiện.

Theo thiết kế, dự án có công suất 450.000 tấn nhôm/năm, với nhu cầu khoảng 900.000 tấn alumina/năm, qua đó bao tiêu toàn bộ sản lượng của nhà máy alumina Nhân Cơ và một phần sản lượng của nhà máy alumina Tân Rai. Khi đi vào vận hành, dự án được kỳ vọng thay thế lượng nhôm kim loại mà Việt Nam hiện vẫn phải nhập khẩu.

Theo tính toán ban đầu, dự án có thể đóng góp cho GDP địa phương khoảng 900 triệu USD/năm, nộp ngân sách bình quân 70 triệu USD/năm và tạo việc làm cho khoảng 1.000 lao động trực tiếp.

Dự án điện phân nhôm Đắk Nông đã được Chính phủ phê duyệt theo quy hoạch bauxite quốc gia giai đoạn 2007–2015, xét đến năm 2025, với mục tiêu hình thành nhà máy sản xuất nhôm nguyên chất và phát triển các ngành công nghiệp chế biến sâu sau nhôm.

Tháng 6/2014, Chính phủ đã phê duyệt hàng loạt cơ chế ưu đãi đặc biệt, bao gồm miễn thuế thu nhập doanh nghiệp bốn năm, giảm 50% trong 9 năm tiếp theo, áp dụng thuế suất 10% trong 30 năm; miễn thuế nhập khẩu đối với hàng hóa tạo tài sản cố định; miễn tiền thuê đất.

Đáng chú ý, dự án được áp dụng giá điện ưu đãi 1.052 đồng/kWh (khoảng 5 cent/kWh) trong 10 năm đầu. Bộ Công thương từng ước tính, chi phí Nhà nước hỗ trợ giá điện cho dự án giai đoạn 2016–2025 vào khoảng 229 triệu USD, trong khi tổng số nộp ngân sách giai đoạn 2016–2045 dự kiến khoảng 420 triệu USD.

Tuy nhiên, các mốc tiến độ theo cam kết (sản phẩm đầu tiên vào năm 2017, đạt công suất thiết kế vào năm 2019) đến nay đều chưa thể hiện thực hóa.

Trong đề xuất tổ hợp điện than – luyện nhôm 5 tỷ USD, Công ty Hoàng Thành giữ vai trò chuẩn bị quỹ đất và thủ tục đầu tư. Đây là doanh nghiệp có 18 năm hoạt động với nền tảng chính trong lĩnh vực đầu tư và phát triển bất động sản.

Hoàng Thành từng ghi dấu tại thị trường Hà Nội với loạt dự án "đình đám" như Hoàng Thành Villas (Mỗ Lao), Hoàng Thành Pearl (Cầu Diễn), Muberry Lane, Season Avenue. Ở mảng công nghiệp, doanh nghiệp này đang hoàn thiện nghiệm thu khu công nghiệp Hoàng Thành Du Long (Ninh Thuận) và nhà máy may Hoàng Thành Đô Lương.

Gần đây, Hoàng Thành theo đuổi dự án nhà ở xã hội tập trung tại Đông Anh (Hà Nội), đồng thời nghiên cứu một số dự án nhà ở thương mại quy mô nhỏ theo cơ chế thí điểm tại Nghị quyết số 171/2024/NQ-QH15 của Quốc hội.

Trong bối cảnh dự án điện phân nhôm đầu tiên vẫn chưa rõ ngày về, việc Luyện kim Trần Hồng Quân tiếp tục đề xuất một siêu tổ hợp điện than – luyện nhôm có quy mô gấp nhiều lần, cùng sự tham gia của một đối tác vốn chỉ mạnh về phát triển bất động sản, đang đặt ra những câu hỏi đáng chú ý về năng lực triển khai, khả năng huy động nguồn lực và tính khả thi của đề xuất đầu tư mới.