Phát triển bền vững

Những mô hình kinh doanh ‘không rác thải’

Phạm Sơn Thứ ba, 02/08/2022 - 16:11

Quán cà phê tái chế Hidden Gem, tiệm tạp hóa sử dụng bao bì No Waste To Go là những mô hình kinh doanh sáng tạo, được ra đời với ước vọng lan tỏa lối sống “không rác” tới cộng đồng.

Quán cà phê tái chế Hidden Gem của anh Nguyễn Văn Thơ.

Người đàn ông bị “ma nhập”

Suốt những năm tháng tuổi thơ, anh Nguyễn Văn Thơ đã từng chứng kiến không ít trường hợp là hàng xóm hay người thân trong gia đình qua đời vì bệnh ung thư. Tại quê anh, làng Mẫn Xá, nơi ô nhiễm môi trường nặng nề nhất tại tỉnh Bắc Ninh, bệnh ung thư như một hệ quả hiển nhiên từ bầu không khí nhiễm đầy bụi nhôm hay nguồn nước nhiễm kim loại.

Ô nhiễm môi trường tiếp tục trở thành nỗi trăn trở lớn trong lòng anh Thơ đến tận khi trưởng thành. Có một thời gian dài gắn bó với ngành du lịch, anh Thơ được ghé thăm nhiều danh lam thắng cảnh, điểm đến du lịch, nghỉ dưỡng hấp dẫn trên khắp mọi miền của Tổ quốc.

Những điểm đến này, với lợi thế về phong cảnh thiên nhiên tươi đẹp hay bề dày văn hóa truyền thống, lịch sử nên có sức hấp dẫn với du khách trong và ngoài nước. Tuy nhiên, thời gian qua đi, một số địa danh bị du khách “quay lưng”. Không phải vì họ không còn yêu mến Việt Nam, không còn hứng thú với du lịch Việt Nam, mà bởi những điểm đến ấy ngày càng nhiều rác thải.

Giải pháp tái sử dụng trong bức tranh kinh tế tuần hoàn

Những câu chuyện về hệ quả của ô nhiễm môi trường thôi thúc anh Thơ, khi đó đã là người đàn ông một vợ hai con, bỏ nghề du lịch với mức thu nhập ổn định để… đi nhặt rác đem về tái chế. Khi đó, bạn bè và người thân xúm lại khuyên can anh Thơ vì cho rằng anh bị dở hơi, bị “ma nhập”.

Sau khoảng một năm nhặt rác thải, anh Thơ mở quán cà phê Hidden Gem tại địa chỉ số 3 Hàng Tre, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội, với vật dụng, bàn ghế là chính những sản phẩm tái chế.

Thời gian đầu kinh doanh quán cà phê tái chế, anh Thơ cho biết gặp không ít khó khăn trong việc giải thích cho khách hàng hiểu và thuyết phục khách thực hành sống xanh. Một số vị khách đến với Hidden Gem tỏ ý không hài lòng khi ngồi trên cái ghế tái chế không được thoải mái, hay do bị từ chối cung cấp túi nylon.

May mắn, dần dần khách hàng cũng hiểu và chấp nhận phương cách phục vụ tại quán cà phê đặc biệt này. Nhờ ý tưởng độc đáo và thông điệp ý nghĩa, Hidden Gem cũng được biết đến nhiều hơn thông qua truyền miệng, qua sự lan tỏa của báo đài, truyền thông. Khách hàng đến với Hidden Gem ngày càng đông, đa phần là khách nước ngoài và những bạn trẻ yêu môi trường.

Hoàn vốn chỉ sau bảy tháng, quán cà phê tái chế được anh Thơ ví như “mô hình kinh doanh trong mơ”. Tuy nhiên, đối với người từng từ bỏ công việc ổn định, lương cao để kinh doanh từ tái chế như anh Thơ, lợi nhuận không quan trọng bằng việc lan tỏa thông điệp “rác không còn là rác nếu sử dụng đúng cách”.

Tiệm tạp hóa cho người sống xanh

Ẩn mình trong một con phố nhỏ tại thành phố du lịch Đà Nẵng, tiệm tạp hóa No Waste To Go được ví như thiên đường cho những người yêu thích lối sống xanh và hòa hợp với thiên nhiên.

Tại tiệm tạp hóa này, khách hàng phải tự đem theo các loại bao bì như túi, chai, lọ để đựng những hàng là các sản phẩm sử dụng cho cuộc sống hàng ngày, từ gạo, đường, nước mắm, hạt tiêu cho tới xà phòng, dầu gội, chất tẩy rửa… Các sản phẩm được bán tại đây cũng đều là sản phẩm sạch, có nguồn gốc tự nhiên, quá trình sản xuất không gây hại tới môi trường.

Một điểm đặc biệt là đến với No Waste To Go, khách hàng có thể mua đúng lượng phù hợp với nhu cầu, bởi “dù là vài gam hạt tiêu cũng bán”. Điều này khuyến khích khách hàng tiêu dùng phù hợp với nhu cầu, thay vì chạy theo lối “bán càng nhiều càng tốt” gây ra lãng phí.

Ước vọng ‘không rác thải’ từ những mô hình kinh doanh đặc biệt 1
Tiệm tạp hóa No Waste To Go của chị Hồ Hoàng Oanh. Ảnh: Báo TNMT.

Mở tiệm tạp hóa No Waste To Go từ năm 2019, chị Hồ Hoàng Anh cho biết, mục đích ban đầu là để phục vụ cho nhu cầu của chính bản thân chị, sau đó là nhu cầu của những người có chung lý tưởng “sống xanh”.

“Có nhu cầu mà không có người cung cấp thì tự làm thôi”, chị Oanh chia sẻ với cộng đồng yêu môi trường tại Tọa đàm Giới trẻ Việt Nam và lối sống không rác do Liên minh Không rác Việt Nam (VZWA) tổ chức.

Với mục đích đặc biệt đó, tuy không có lượng khách đông đúc như những cửa hàng truyền thống hay siêu thị mini khác nhưng chị Oanh vẫn cảm thấy thật thành công vì cung cấp được giải pháp đơn giản giúp cộng đồng xung quanh thay đổi hành vi, hướng tới lối sống và phương cách tiêu dùng “không rác”.

Những lời giải nhỏ góp phần tìm đáp án cho bài toán lớn

Bà Quách Thị Xuân, điều phối viên VZWA, cho biết, thực trạng ô nhiễm rác thải đang ngày càng trở nên nghiêm trọng, đặc biệt là rác thải nhựa. Lượng nhựa tiêu thụ tính trên đầu người mỗi năm đã tăng từ 3,8kg năm 1990 lên đến 63kg vào năm 2019, trong khi những giải pháp xử lý rác thải chưa thể nào bắt kịp.

Đây chính là lý do bà Xuân cùng một số nhà hoạt động vì môi trường khác đã quyết định thành lập VZWA vào tháng 10/2017. VZWA hoạt động dựa trên bốn trụ cột, bao gồm dân cư không rác; trường học không rác; vận động thay đổi chính sách quản lý chất thải rắn, hướng đến kinh tế tuần hoàn và kêu gọi cộng đồng doanh nghiệp thực hiện trách nhiệm đối với môi trường.

Bà Xuân cho biết, “không rác” thực chất không phải là lối sống không xả ra một chút rác thải nào, mà là những thực hành trong đời sống hàng ngày cũng như trong sản xuất kinh doanh theo thứ tự ưu tiên, từ những biện pháp phòng ngừa rác thải (từ chối; tiết giảm; tái sử dụng) cho đến những giải pháp xử lý rác thải hiệu quả như tái chế, ủ phân…

Đại học Kinh tế TP.HCM xây dựng trường học không rác thải đầu tiên của Việt Nam

Khoảng 2 – 3 năm đầu hoạt động, bà Xuân cùng những cộng sự vấp phải nhiều khó khăn khi giải thích cho mọi người hiểu và thực hành lối sống “không rác”. Tuy nhiên, sau quá trình kiên trì thuyết phục, ngày càng có nhiều người hiểu, chấp nhận. Nhiều đơn vị, tổ chức, doanh nghiệp như Trung tâm Hỗ trợ phát triển xanh (GreenHub), trường Đại học Kinh tế TP.HCM (UEH), thành phố Hội An… cũng đã đưa khái niệm “không rác” lồng ghép vào các chương trình hành động.

Về chính sách, VZWA đã đồng hành với cộng đồng doanh nghiệp, đội ngũ chuyên gia và các tổ chức khoa học xã hội ngoài công lập tham gia tham vấn, đề xuất, góp phần tích cực xây dựng Luật Bảo vệ môi trường 2020, nghị định 08 hướng dẫn luật cùng nhiều văn bản chính sách quan trọng khác.

Nhìn lại chặng đường đã qua và hướng tới tương lai phía trước, bà Xuân khẳng định vai trò rất lớn đến từ những cá nhân, những mô hình sáng tạo như quán cà phê Hidden Gem của anh Thơ và tiệm tạp hóa No Waste To Go của chị Oanh trong việc khuyến khích và lan tỏa lối sống “không rác”.

“Những mô hình kinh doanh rất sáng tạo và đáng được trân trọng khi không đặt lợi nhuận lên trên hết mà hướng tới đem lại giá trị tích cực cho cộng đồng”, bà Xuân nhận định.

Có thể không tạo ra tác động lớn như chính sách từ phía Nhà nước hay chiến dịch rầm rộ của các tập đoàn lớn, những mô hình kinh doanh sáng tạo này vẫn đang đóng góp một phần công sức để giải quyết những bài toán nhỏ trong bức tranh lớn về ô nhiễm môi trường. 

Đại học Kinh tế TP.HCM xây dựng trường học không rác thải đầu tiên của Việt Nam

Đại học Kinh tế TP.HCM xây dựng trường học không rác thải đầu tiên của Việt Nam

Phát triển bền vững -  2 năm

Dự án Trường học không rác thải của Đại học Kinh tế TP.HCM là một trong hai dự án giành giải nhất cuộc thi Thành phố không rác thải do WaseAid tổ chức, trong khuôn khổ sáng kiến Mạng lưới kinh tế tuần hoàn.

Mô hình 'nghỉ dưỡng không rác thải' của La Siesta Hội An

Mô hình 'nghỉ dưỡng không rác thải' của La Siesta Hội An

Phát triển bền vững -  2 năm

Theo ông Vương Đình Mạnh, Tổng giám đốc La Siesta Hội An Resort&Spa, với quy mô hơn 100 phòng nghỉ cao cấp, nếu sử dụng túi ni lông thay vì túi vải như hiện nay, La Siesta Hội An có thể thải ra môi trường hàng tấn rác thải ni lông.

Cuộc thi Thành phố không rác thải: Giải pháp đổi mới sáng tạo thúc đẩy kinh tế tuần hoàn

Cuộc thi Thành phố không rác thải: Giải pháp đổi mới sáng tạo thúc đẩy kinh tế tuần hoàn

Phát triển bền vững -  3 năm

Theo tổ chức phi chính phủ quốc tế WasteAid, giải pháp cốt lõi cho vấn nạn rác thải, thúc đẩy kinh tế tuần hoàn là những giải pháp đổi mới sáng tạo xuất phát từ thực trạng của các địa phương.

Thủ tướng chốt kế hoạch hành động quốc gia không rác thải nhựa khu ven biển

Thủ tướng chốt kế hoạch hành động quốc gia không rác thải nhựa khu ven biển

Phát triển bền vững -  4 năm

Việt Nam sẽ giảm thiểu 75% rác thải nhựa trên biển và không phát sinh rác thải nhựa ở các khu du lịch ven biển đến năm 2030.

Thủy điện bước vào 'chu kỳ vàng'

Thủy điện bước vào 'chu kỳ vàng'

Doanh nghiệp -  2 giờ

Thủy điện cùng với điện khí LNG ngày càng quan trọng khi điện than hết dư địa tăng trưởng, năng lượng tái tạo mới vẫn thiếu cơ chế, còn điện khí thiên nhiên gặp vấn đề về nguồn cung nhiên liệu.

FPT Software cùng Vilja đẩy mạnh số hóa ngành ngân hàng

FPT Software cùng Vilja đẩy mạnh số hóa ngành ngân hàng

Thương trường -  2 giờ

FPT Software đã công bố hợp tác chiến lược với Vilja, nhà cung cấp dịch vụ ngân hàng lõi hàng đầu Bắc Âu, đáp ứng nhu cầu ngân hàng số đang ngày càng gia tăng.

Bộ Công thương nói khó ưu đãi cho điện khí Sơn Mỹ I và II

Bộ Công thương nói khó ưu đãi cho điện khí Sơn Mỹ I và II

Phát triển bền vững -  7 giờ

Theo lãnh đạo Bộ Công thương, các điều kiện ưu đãi, đảm bảo đầu tư để thực hiện dự án nhiệt điện khí Sơn Mỹ I và II chưa có trong quy định hiện hành.

Tạo cơ chế đẩy nhanh giải ngân vốn ODA

Tạo cơ chế đẩy nhanh giải ngân vốn ODA

Tiêu điểm -  7 giờ

Vốn ODA có vai trò rất quan trọng, đòi hỏi xây dựng cơ chế để thúc đẩy hiệu quả và tăng tiến độ giải ngân các dự án.

Yếu tố chủ chốt thúc đẩy tăng trưởng kinh tế Việt Nam

Yếu tố chủ chốt thúc đẩy tăng trưởng kinh tế Việt Nam

Tiêu điểm -  7 giờ

Quá trình công nghiệp hóa, sự gia tăng tầng lớp trung lưu và thế mạnh đặc biệt về địa chính trị được cho là ba yếu tố chủ chốt thúc đẩy tăng trưởng kinh tế Việt Nam.

Các dự án PPP sắp được gỡ vướng

Các dự án PPP sắp được gỡ vướng

Tiêu điểm -  7 giờ

Chính phủ đang xem xét sửa đổi, bổ sung một số nghị định quy định chi tiết Luật Đầu tư theo phương thức PPP nhằm bảo đảm căn cứ pháp lý, tháo gỡ khó khăn cho các dự án PPP trong thời gian tới.

Hải Phòng sắp di dời cảng Hoàng Diệu

Hải Phòng sắp di dời cảng Hoàng Diệu

Tiêu điểm -  23 giờ

Cảng Hoàng Diệu sẽ được TP. Hải Phòng di dời toàn bộ bến vào năm 2025 để nhường chỗ cho 2 cầu bắc qua sông Cấm, tạo không gian phát triển đô thị.