Những 'ông lớn' tư nhân đằng sau siêu dự án sân bay Gia Bình

Tại đại hội cổ đông thường niên năm 2026 của Tập đoàn Gelex, ông Nguyễn Văn Tuấn, Tổng giám đốc Gelex đã bất ngờ chia sẻ dự án sân bay Gia Bình sẽ được quy hoạch đón tới 100 triệu hành khách và xây dựng theo tiêu chuẩn 5 sao, tương tự mô hình sân bay Changi của Singapore.

Vị lãnh đạo Gelex bộc lộ rõ tham vọng với dự án này khi nhấn mạnh: “Chúng tôi sẽ tìm kiếm đối tác quốc tế có khả năng vận hành chuyên nghiệp. Chính phủ cũng cam kết các dịch vụ công như an ninh, hải quan, thuế cũng sẽ đạt chuẩn 5 sao để thu hút đầu tư.”

Những chia sẻ này không chỉ cho thấy vai trò ngày càng lớn của khu vực tư nhân trong các dự án hạ tầng chiến lược mà còn gợi mở một bức tranh rộng hơn về vai trò nguồn lực tư nhân trong các đại dự án của đất nước. Với sân bay Gia Bình, không chỉ một sân bay được xây dựng mà là cả một hệ sinh thái, với hàng loạt ông lớn tư nhân góp mặt.

Những người “cầm lái” cuộc chơi

Trước vận hội mới từ siêu dự án sân bay Gia Bình, báo cáo mới nhất của công ty chứng khoán MB (MBS) đã chỉ ra những cái tên “sáng giá” được hưởng lợi rõ rệt trong quá trình xây dựng và vận hành sân bay Gia Bình.

Trước hết là nhóm chủ đầu tư và tài chính. Masterise Group nắm 80% vốn, kết hợp cùng Công ty CP Hạ tầng Gelex sở hữu 20% còn lại. Việc tham gia một dự án hạ tầng hàng không quy mô lớn cho thấy hai doanh nghiệp đang sở hữu năng lực triển khai dự án mạnh mẽ, đồng thời tạo dư địa tăng trưởng trực tiếp từ siêu dự án có tổng mức đầu tư gần 200.000 tỷ đồng.

Theo đó, MBS đánh giá Techcombank là bên hưởng lợi rõ ràng khi dự kiến cung cấp tới 167.000 tỷ đồng tín dụng cho hai giai đoạn. Quy mô khoản vay này tạo dư địa tăng trưởng lớn cho ngân hàng, đồng thời giúp đa dạng hóa danh mục tín dụng.

Về dài hạn, đây cũng là bước đi phù hợp với chiến lược đồng hành cùng các đối tác lớn trong các dự án hạ tầng trọng điểm.

Tác động tiếp theo lan sang nhóm bất động sản khu công nghiệp. Sân bay Gia Bình vận hành như một thỏi nam châm hút dòng vốn FDI, đặc biệt trong chuỗi giá trị bán dẫn.

Những doanh nghiệp sở hữu quỹ đất lớn tại Bắc Ninh và khu vực lân cận như Đô thị Kinh Bắc hay Viglacera sẽ hưởng lợi trực tiếp. Đáng chú ý, riêng Đô thị Kinh Bắc có tới 32% quỹ đất nằm tại các trung tâm công nghiệp trọng điểm như Bắc Ninh, Bắc Giang và Thái Nguyên.

Khi hạ tầng logistics được nâng cấp, sức hấp dẫn đối với các tập đoàn công nghệ như Foxconn hay Goertek sẽ gia tăng mạnh. Hệ quả là tỷ lệ lấp đầy khu công nghiệp cải thiện nhanh, đồng thời mặt bằng giá thuê đất cũng có cơ sở thiết lập ở mức cao hơn.

Song hành với đó là cơ hội dành cho nhóm xây dựng. Quá trình thi công mở ra dư địa lớn cho các nhà thầu giàu kinh nghiệm, trong đó Coteccons là cái tên được kỳ vọng. Với kinh nghiệm triển khai các dự án sân bay lớn, doanh nghiệp có khả năng đảm nhận những hạng mục kỹ thuật cao như nhà ga hay hệ thống cơ điện.

Giá trị backlog từ sân bay Gia Bình ước tính khoảng 5.000 - 7.000 tỷ đồng, tương đương gần 10% tổng backlog, đủ để tạo động lực tăng trưởng trong trung hạn và nâng vị thế cạnh tranh cho doanh nghiệp hàng đầu ngành xây dựng này.

Hệ sinh thái giao thông và logistics

Khi hạ tầng hoàn thiện, lợi ích tiếp tục lan sang các hãng hàng không. Vietnam Airlines và Vietjet Air sẽ có thêm dư địa tăng trưởng nhờ giảm áp lực slot bay tại miền Bắc. Việc phân bổ lại lưu lượng giúp hai hãng tăng tần suất khai thác, hạn chế tình trạng bay chờ gây tốn nhiên liệu.

Đặc biệt, phân khúc khách VIP và chuyên gia mang lại cơ hội cải thiện doanh thu trên mỗi ghế thông qua dịch vụ chất lượng cao. Theo ước tính, Vietnam Airlines có thể tăng thêm khoảng 6,9% công suất khai thác nhờ tối ưu slot. Đồng thời, sân bay Gia Bình cũng tạo điều kiện thuận lợi để phát triển vận tải hàng hóa với các dòng tàu bay thân rộng.

Tiếp nối chuỗi giá trị là nhóm dịch vụ mặt đất và logistics. Công ty TNHH MTV Dịch vụ mặt đất sân bay Việt Nam (VIAGS) và Công Ty CP Phục vụ mặt đất Hà Nội (HGS) có cơ hội mở rộng quy mô hoạt động trên nền tảng sân bay thông minh, nơi công nghệ tự động hóa và trí tuệ nhân tạo được triển khai đồng bộ. Điều này giúp tối ưu chi phí vận hành và cải thiện biên lợi nhuận.

Ở mảng kho bãi, Công ty CP Dịch vụ hàng hóa Nội Bài (NCT) và Công ty CP Logistics hàng không (ALS) nổi lên với nhiều lợi thế.

NCT có hệ thống vận hành đạt chuẩn quốc tế, trong khi ALS đã hiện diện sẵn tại khu vực Gia Bình và Yên Phong, phục vụ các khách hàng công nghệ lớn. Khi dòng hàng hóa dịch chuyển về đây, hiệu suất khai thác của cả hai doanh nghiệp sẽ tăng đáng kể.

Ở tầng dịch vụ cao cấp, Công ty CP Dịch vụ hàng không sân bay Tân Sơn Nhất (SAS) và Công ty CP Dịch vụ hàng không Taseco (AST) đứng trước cơ hội chuyển mình. Thay vì tập trung vào bán lẻ phổ thông, hai doanh nghiệp có thể khai thác các mô hình cao cấp hơn như hàng hiệu và ẩm thực chất lượng cao.

Với định hướng phát triển không gian dịch vụ tiêu chuẩn cao từ Masterise Group, các khu vực phòng chờ thương gia sẽ trở thành nguồn doanh thu có biên lợi nhuận hấp dẫn, đồng thời giúp nâng tầm thương hiệu.

Một mắt xích quan trọng khác là lĩnh vực bảo dưỡng và sửa chữa tàu bay. Quỹ đất lớn của Gia Bình mở ra khả năng phát triển các trung tâm MRO (cơ sở chuyên bảo trì, sửa chữa và vận hành) quy mô quốc tế.

Trong bối cảnh Nội Bài hạn chế về không gian, đây là cơ hội để hợp tác với các hãng lớn như Boeing hay Airbus. Nếu tận dụng tốt, Việt Nam có thể từng bước trở thành trung tâm kỹ thuật hàng không của khu vực, qua đó giảm chi phí bảo trì ở nước ngoài và tạo thêm nguồn thu ngoại tệ.

Vững bước vào chu kỳ tăng trưởng mới

Gần một thập kỷ qua, Nội Bài liên tục tăng trưởng hai chữ số, đạt 33,7 triệu lượt khách năm 2025 và vượt xa công suất thiết kế. Tình trạng quá tải kéo dài khiến cả hạ tầng mặt đất lẫn vùng trời đều chịu áp lực, kéo theo tỷ lệ cất cánh đúng giờ giảm đáng kể.

Ở mảng hàng hóa, việc chưa tách bạch rõ giữa hành khách và logistics giá trị cao khiến hiệu quả khai thác bị hạn chế, trong khi miền Bắc lại là trung tâm sản xuất điện tử lớn nhất cả nước. Kế hoạch mở rộng sân bay Nội Bài gặp nhiều rào cản về tài chính và kỹ thuật, vì vậy sân bay Gia Bình xuất hiện đúng thời điểm như một lời giải mang tính chiến lược.

Từ đây, bức tranh hưởng lợi bắt đầu hình thành rõ nét. Với quỹ đất sạch gần 2.000 ha và vùng trời riêng biệt, sân bay Gia Bình được định vị phục vụ khách VIP và logistics công nghệ cao.

Nhờ sự phân vai này, MBS cho rằng sân bay Nội Bài hoàn toàn có thể tập trung hoàn toàn vào hành khách đại chúng, còn sân bay Gia Bình đón dòng hàng hóa giá trị cao cùng đội ngũ chuyên gia quốc tế. Sự tách biệt này giúp tối ưu toàn bộ hệ thống hàng không phía Bắc.

Về tiềm năng cơ hội, dự án với vốn đầu tư hơn 196.000 tỷ đồng và tiêu chuẩn 4F cao nhất đang định hình lại hệ sinh thái kinh tế khu vực. Đây chính là nền tảng để hàng loạt nhóm doanh nghiệp bước vào chu kỳ tăng trưởng mới.

Về tiến độ, dự án đang bước vào giai đoạn tăng tốc. Tính đến 7/3/2026, các hạng mục nền móng đã hoàn thành. Phần hầm nhà ga VIP dự kiến hoàn tất vào giữa tháng 4/2026. Đường băng và sân đỗ sẽ triển khai từ quý III/2026, cùng với tuyến kết nối Hà Nội được đẩy nhanh theo cơ chế đặc thù.

Theo kế hoạch, sân bay sẽ phục vụ APEC 2027 vào tháng 10/2027. Giai đoạn I hoàn thành năm 2030 với công suất 30 triệu lượt khách và 1,6 triệu tấn hàng hóa, trước khi mở rộng lên 50 triệu lượt khách vào năm 2050.

Nhìn tổng thể, sân bay Gia Bình tạo ra một chuỗi hưởng lợi xuyên suốt từ chủ đầu tư, ngân hàng, bất động sản khu công nghiệp, xây dựng cho tới hàng không và dịch vụ.

Sự cộng hưởng giữa các mắt xích này, cùng định hướng rõ ràng từ Nhà nước, đang mở ra một chu kỳ tăng trưởng mới cho toàn bộ hệ sinh thái kinh tế phía Bắc trong nhiều năm tới.