Sau chuyển đổi số là chuyển đổi blockchain, tài sản số

Thị trường công nghệ tại Việt Nam đang chứng kiến những chuyển dịch mạnh mẽ, nhất là sau khi Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP của Chính phủ được ban hành. Không còn là những khái niệm mơ hồ, blockchain và tài sản số đang dần lộ diện với vai trò là hạ tầng của một nền kinh tế mới.

Trước thềm Diễn đàn "Khai phá tiềm năng tài sản số", TheLEADER đã có cuộc đối thoại chuyên sâu với ông Lê Thanh, nhà đồng sáng lập Ninety Eight.

Cấu trúc hệ sinh thái tài sản số

Khi nhắc đến blockchain và tài sản số, mỗi người lại có một hình dung khác nhau về hệ sinh thái công nghệ này. Vậy nếu chỉ khoanh vùng phạm vi là Nghị quyết 05, ông cho rằng, hệ sinh thái tài sản số, tài sản mã hóa sẽ bao gồm những thành phần nào? Vai trò của từng thành phần là gì, thưa ông?

Ông Lê Thanh: (cười) Đây cũng là câu hỏi mà chính chúng tôi cũng đã tìm kiếm lâu nay. Dựa trên những kinh nghiệm của mình, tôi cho rằng, chỉ bàn riêng về Nghị quyết 05, thì chúng ta đã cần có một hệ sinh thái thực sự lớn mạnh phát triển song hành.

Trong đó, sàn giao dịch là thành phần đầu tiên và là tâm điểm trong các cuộc thảo luận gần đây. Để sàn giao dịch này có thể vận hành, chúng ta cần có đơn vị lưu ký, đơn vị cung cấp hạ tầng, dịch vụ hạ tầng. Cùng với đó là đơn vị định danh, xác thực, đơn vị giám sát giao dịch, truy vết, phòng chống rửa tiền.

Và không thể thiếu các đơn vị môi giới, đơn vị tư vấn phát hành, đơn vị phát triển ví, thanh toán và sau cùng là đơn vị cung cấp các sản phẩm phái sinh trên đó.

Nếu đúng như ông chia sẻ, có vẻ như hệ sinh thái này khá tương đồng với nền kinh tế truyền thống?

Ông Lê Thanh: Đúng như vậy, hệ sinh thái xoay quanh thị trường tài sản số, tài sản mã hóa có nét tương đồng với thị trường chứng khoán, hay các mô hình tài chính ngoài kia. Điểm khác biệt lớn nhất là tài sản số đang ứng dụng công nghệ mới là blockchain.

Ngược lại, blockchain có thể ứng dụng vào nhiều ngành nghề, lĩnh vực trong đời thực, thay vì chỉ xoay quanh câu chuyện tài sản số, hay ngành tài chính.

Trước đây, chúng ta hay nói về "go online" hay chuyển đổi số, thì xu hướng bây giờ là "go on-chain", hay có thể nói là chuyển đổi blockchain, hoặc ứng dụng blockchain.

Nói riêng về Ninety Eight, ông cho rằng, công ty có thể tham gia vào những thành phần nào trong hệ sinh thái tài sản số kể trên?

Ông Lê Thanh: Nhiều người đã biết đến Ninety Eight thông qua ví tài sản số, nhưng đó là câu chuyện của năm 2019 đổ về trước. Còn từ năm 2023, chúng tôi đã tham gia nhiều hơn vào mảng hạ tầng, cũng như thử nghiệm cung cấp các dịch vụ hạ tầng.

Thông qua chiến lược M&A hai đối tác gồm Ramper và TomoChain, Ninety Eight đã phát triển sản phẩm ví tài sản số được cấp bằng sáng chế tại Mỹ và hạ tầng blockchain Layer 1 là Viction, một trong những hạ tầng blockchain tiên phong với tốc độ cao và cơ chế không phí gas thu hút người dùng mới.

Tới đây, Ninety Eight sẽ cung cấp các dịch vụ hạ tầng với mục tiêu đem blockchain đến với cuộc sống một cách gần gũi hơn.

Thông tin Ninety Eight đã đăng ký thành công bằng sáng chế tại Mỹ cho công nghệ ví tài sản số khá là bất ngờ. Tại sao ông lại chọn con đường khó khăn này, thay vì chỉ tập trung làm ứng dụng thương mại như số đông?

Ông Lê Thanh: Ở Việt Nam, câu chuyện sáng chế thường ít được chú ý, nhưng tại các cường quốc công nghiệp như Mỹ hay Trung Quốc, con đường phát triển công nghệ lõi luôn đi từ khoa học cơ bản đến sáng chế, rồi mới thương mại hóa.

Việc một sản phẩm của người Việt được Mỹ cấp bằng sáng chế là một sự ghi nhận rất lớn về mặt tinh thần và trí tuệ cho đội ngũ.

Nó khẳng định rằng giải pháp của chúng tôi không chỉ dừng lại ở việc làm ra một ứng dụng bề nổi, mà là chúng tôi đang làm chủ công nghệ thực sự. Đây là bước đi khẳng định vị thế của kỹ sư Việt Nam trên bản đồ công nghệ thế giới.

Sở hữu công nghệ lõi đúng là một lợi thế, nhưng để đi được chặng đường 8 năm qua chắc chắn không bằng phẳng. Ngoài vấn đề tài chính hay câu chuyện kỹ thuật mà ai cũng nhìn thấy, đâu là thách thức lớn nhất mà ông và đội ngũ đã phải đối mặt?

Ông Lê Thanh: Thách thức lớn nhất không nằm ở tiền bạc hay kỹ thuật, mà nằm ở niềm tin vào chính con đường mình đã chọn.

Tôi còn nhớ, giai đoạn 2017 - 2018, thị trường từng rơi vào trạng thái "đóng băng". Lúc đó, xã hội nhìn nhận lĩnh vực tài sản số với ánh mắt đầy nghi ngại, gán ghép nó với lừa đảo, hay đa cấp.

Ngay cả bản thân tôi trong những khoảnh khắc tĩnh lặng nhất, cũng từng tự vấn liệu con đường mình đi có thực sự mang lại giá trị cho xã hội hay không, hay đây chỉ là một cuộc chơi tài chính vô nghĩa mà người ta lôi kéo nhau vào?

Để vượt qua giai đoạn đó, người đứng đầu doanh nghiệp cần một sự thấu hiểu bản thân cực lớn và một niềm tin dựa trên nền tảng tri thức vững chắc.

Chúng tôi phải tin rằng mình đang xây dựng một công nghệ giúp mọi thứ tốt hơn, nhanh hơn và rẻ hơn. Đến ngày hôm nay, khi Nghị quyết 05 ra đời và xã hội bắt đầu có cái nhìn cởi mở hơn, đó là sự ghi nhận quý giá nhất cho sự kiên định của đội ngũ Ninety Eight suốt gần một thập kỷ qua.

Sau chuyển đổi số là chuyển đổi blockchain

Với những gì ông chia sẻ, có phải Ninety Eight đang muốn trở thành “Apple” của giới blockchain, tức là làm chủ nền tảng, hạ tầng, để các nhà phát triển khác cùng xây dựng ứng dụng trên đó?

Ông Lê Thanh: So sánh chúng tôi với Apple thì có phần hơi to tát, nhưng tinh thần về việc xây dựng nền tảng thì có nét tương đồng. Chúng tôi muốn đóng góp cho nền công nghiệp này những sự lựa chọn tốt nhất về hạ tầng.

So với các ngành công nghệ khác nơi Việt Nam thường đi sau thế giới, thì trong lĩnh vực blockchain, chúng ta đang nằm trong nhóm dẫn đầu, xuất phát điểm ngang hàng với các quốc gia đã phát triển.

Tham vọng của chúng tôi là tận dụng vị thế đó, kết hợp với hành lang pháp lý đang mở ra, để xây dựng một cộng đồng các nhà phát triển Việt Nam. Ở đó, Ninety Eight sẽ tập trung cung cấp các công cụ và dịch vụ hạ tầng để họ có thể xây dựng các ứng dụng phục vụ không chỉ người Việt mà cả người dùng toàn cầu.

Như ông đề cập, sau chuyển đổi số sẽ là xu hướng chuyển đổi blockchain và ứng dụng blockchain. Ông đánh giá quá trình chuyển đổi này sẽ diễn ra như thế nào tại Việt Nam?

Ông Lê Thanh: Tôi tin rằng chuyển đổi và ứng dụng blockchain sẽ diễn ra dễ dàng và nhanh chóng hơn chuyển đổi số rất nhiều. Trước đây, để đưa người tiêu dùng lên không gian số, chúng ta phải thay đổi hành vi người tiêu dùng từ gốc.

Còn ngày nay, khi phần lớn đã quen với môi trường số, hạ tầng internet đã sẵn sàng, câu chuyện chỉ là nâng cấp phương thức vận hành lên một nền tảng minh bạch và hiệu quả hơn, chính là blockchain.

Bản chất của việc chuyển đổi này là đưa các hoạt động kinh tế thông thường lên một thị trường mới có tính toàn cầu. Chẳng hạn, blockchain có thể xóa bỏ các rào cản về vốn mà tài chính truyền thống gặp phải. Doanh nghiệp nội địa có thể tiếp cận dòng vốn ngoại một cách dễ dàng và ngược lại, nhà đầu tư quốc tế có thể tham gia vào các sản phẩm của doanh nghiệp Việt Nam một cách nhanh chóng.

Ông có thể đưa ra một ví dụ cụ thể khi thực hiện chuyển đổi này?

Ông Lê Thanh: Dễ thấy nhất, Việt Nam là đất nước xuất nhập khẩu lớn và đây là nơi blockchain phát huy tác dụng rõ rệt nhất. Hãy tưởng tượng bạn phải thanh toán cho một đối tác ở Ả Rập. Với hệ thống ngân hàng truyền thống, dòng tiền có thể mất từ 2 đến 5 ngày mới đến nơi, kèm theo chi phí chuyển đổi ngoại tệ và phí giao dịch rất cao. Trong 5 ngày đó, vốn của bạn bị “giam”, bạn không thể làm gì khác.

Nhưng khi ứng dụng blockchain và sử dụng các công cụ như stablecoin, một giao dịch trị giá hàng triệu USD có thể được thanh toán và xác thực chỉ trong vài phút, thậm chí vài giây. Bên kia nhận được tiền ngay lập tức. Chi phí cho giao dịch đó có khi chỉ tốn vài nghìn đồng Việt Nam. Việc xoay vòng vốn nhanh hơn, thu hồi công nợ tức thì, đồng nghĩa với hiệu quả kinh doanh tăng lên đáng kể.

Bên cạnh tốc độ và chi phí, yếu tố minh bạch được ông được nhắc đến khá nhiều. Nhưng cụ thể thì sự minh bạch này giúp ích gì cho doanh nghiệp, thưa ông?

Ông Lê Thanh: Nó giải quyết những tranh chấp rất đời thường trong kinh doanh. Ví dụ, khi bạn chuyển tiền cho một nhà cung cấp, tiền bị kẹt ở đâu đó và họ khẳng định chưa nhận được. Với hệ thống cũ, bạn rất khó kiểm chứng ngay lập tức. Nhưng trên blockchain, mọi thứ được ghi nhận vĩnh viễn và công khai. Bạn có thể chỉ ra ngay bằng chứng giao dịch trên chuỗi (on-chain proof) rằng tiền đã được chuyển thành công.

Sự minh bạch này cũng hỗ trợ đắc lực cho việc phòng chống rửa tiền và truy xuất nguồn gốc. Dòng tiền đi đâu, về đâu trên blockchain đều để lại dấu vết không thể xóa bỏ. Điều này khuyến khích các chủ thể tham gia thị trường phải hành động trung thực, vì họ biết mọi hành vi đều được ghi nhận.

Lợi ích của blockchain là rất rõ ràng, nhưng thực tế nhiều doanh nghiệp vẫn còn e ngại. Theo ông, đâu là rào cản lớn nhất khiến quá trình chuyển đổi blockchain chưa diễn ra mạnh mẽ như kỳ vọng?

Ông Lê Thanh: Rào cản lớn nhất không phải công nghệ, mà là tư duy và thói quen. Doanh nghiệp thường ngại thay đổi cái cũ dù biết cái mới tốt hơn. Bên cạnh đó, chúng ta vẫn đang chờ đợi một hành lang pháp lý hoàn chỉnh cho tài sản số vào năm sau. Khi mọi thứ chưa rõ ràng, tâm lý e ngại rủi ro là điều dễ hiểu.

Tuy nhiên, tôi cho rằng, doanh nghiệp không nên bắt đầu bằng câu hỏi: "Tôi có nên dùng blockchain không?", mà nên bắt đầu từ: "Tôi cần giải quyết vấn đề gì với blockchain?".

Nếu doanh nghiệp muốn tăng lợi nhuận, giảm chi phí vận hành và blockchain giải quyết được việc đó tốt hơn công cụ cũ, thì họ sẽ tự động chuyển đổi. Khi pháp lý rõ ràng, tôi tin làn sóng ứng dụng này sẽ bùng nổ.

Các lớp tài sản mới

Có ý kiến cho rằng doanh nghiệp chỉ cần ứng dụng công nghệ blockchain để quản trị, chứ không nhất thiết cần đến tài sản số. Góc nhìn của ông về vấn đề này như thế nào?

Ông Lê Thanh: Quan điểm đó chưa thực sự đầy đủ và có phần tách rời thực tế. Blockchain là hạ tầng, nhưng để vận hành trên hạ tầng đó, chúng ta cần nhiên liệu và tài sản số chính là nhiên liệu, hoặc phương tiện.

Ví dụ, nếu doanh nghiệp muốn thanh toán qua blockchain như tôi đã chia sẻ, họ phải dùng stablecoin. Nếu họ muốn dùng mạng lưới Ethereum để vận hành ứng dụng, họ cần ETH để trả phí gas. Hoặc nhìn sang các tập đoàn lớn như Tesla, họ nắm giữ Bitcoin trong bảng cân đối kế toán để chống lại lạm phát, đa dạng hóa danh mục đầu tư. Lúc đó, tài sản số phục vụ mục tiêu tài chính của doanh nghiệp.

Vì vậy, vấn đề là dùng loại tài sản nào cho mục đích gì, chứ không thể nói là không cần tài sản số.

Ngoài các tài sản số đã phổ biến, ông nhìn thấy tiềm năng của những lớp tài sản mới nào sẽ xuất hiện tại Việt Nam?

Ông Lê Thanh: Một mảng rất lớn mà chúng tôi đang quan tâm là tài sản thực (Real World Assets - RWA) được mã hóa ở dạng token và tài sản sở hữu trí tuệ (IP). Công nghệ này cho phép chúng ta "token hóa" các tài sản đời thực, từ bất động sản, trái phiếu cho đến bản quyền âm nhạc, hội họa.

Trước đây, một nhạc sĩ, hay họa sĩ rất khó thương mại hóa tác phẩm của mình trên quy mô lớn vì vấn đề bản quyền và thanh khoản. Nhưng với blockchain, họ có thể tạo ra các NFT để xác thực quyền sở hữu.

Tác phẩm sau đó được định danh, được giao dịch trên một thị trường toàn cầu với thanh khoản khổng lồ mà tài chính truyền thống chưa làm được. Hay như bất động sản, công nghệ có thể giúp chia nhỏ giá trị tài sản, cho phép nhiều người cùng đầu tư, khơi thông dòng vốn.

Ông có thể chia sẻ cụ thể hơn về những gì Ninety Eight đã làm để hỗ trợ việc hình thành các lớp tài sản mới này, thay vì chỉ là lý thuyết?

Ông Lê Thanh: Chúng tôi bước đầu đã có những thử nghiệm thực tế. Ví dụ, chúng tôi đã hợp tác với các nghệ sĩ, như trường hợp của nghệ sĩ Pipo ở Nhật Bản hay một số nghệ sĩ tại Việt Nam, để ứng dụng NFT trong việc xây dựng cộng đồng và thương mại hóa tác phẩm. Chúng tôi cũng đang hỗ trợ một đối tác phát triển nền tảng bản quyền để đưa các tài sản sở hữu trí tuệ lên môi trường blockchain.

Những thử nghiệm này cho thấy tiềm năng là có thật. Tuy nhiên, tôi muốn nhấn mạnh rằng, tất cả những công nghệ này chỉ thực sự bùng nổ và đi vào đời sống khi được đặt trên một nền tảng pháp lý vững chắc.

Cuối cùng, ông hình dung bức tranh tài sản số của Việt Nam sẽ ra sao, khi những mảnh ghép về công nghệ và pháp lý này hoàn thiện vào năm tới?

Ông Lê Thanh: Tôi tin rằng, khi hành lang pháp lý rõ ràng, chúng ta sẽ thấy một sự chuyển mình ngoạn mục. Các doanh nghiệp sẽ không còn e dè thử nghiệm mà sẽ áp dụng đại trà để tối ưu hóa lợi nhuận. Sẽ có những thị trường giao dịch tài sản số quy mô lớn, minh bạch cho bất động sản, trái phiếu doanh nghiệp và cả sở hữu trí tuệ.

Nhiệm vụ của Ninety Eight là chuẩn bị sẵn sàng mọi hạ tầng kỹ thuật tốt nhất, để khi cánh cửa pháp lý mở ra, các doanh nghiệp Việt Nam có thể bước ngay vào kỷ nguyên tài sản số, tận dụng dòng vốn toàn cầu và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Đây không chỉ là câu chuyện của công nghệ, mà là câu chuyện của tư duy quản trị tài chính hiện đại.

Xin cảm ơn ông!

Đăng ký tham dự diễn đàn tại đây

VCG Forum - Diễn đàn quản trị doanh nghiệp Việt Nam 2025

Khai phá tiềm năng tài sản số

Thời gian: Từ 13h00 - 17h00 ngày 10/12/2025

Địa điểm: Army Hotel, số 1A, đường Nguyễn Tri Phương, TP. Hà Nội