Từ 'dầu khí' đến 'năng lượng quốc gia': Cú vươn mình lịch sử của Petrovietnam

Ngày 9/4/2025, Thủ tướng Chính phủ đã ký quyết định mang tính lịch sử, thay đổi cơ bản Petrovietnam khi quyết định đổi tên thành Tập đoàn Công nghiệp năng lượng quốc gia Việt Nam.

Việc đổi tên không đơn thuần là sự thay đổi một bảng hiệu, mà phản ánh rõ nét quá trình chuyển đổi từ một doanh nghiệp khai thác tài nguyên truyền thống sang một tập đoàn năng lượng đa năng, sẵn sàng đóng góp mạnh mẽ hơn cho mục tiêu phát triển bền vững của đất nước.

Petrovietnam đang tái cấu trúc toàn diện để tiếp tục khẳng định vai trò dẫn dắt, thích ứng linh hoạt trước những biến động của bối cảnh toàn cầu.

Mô hình hoạt động mới được xây dựng xoay quanh ba trụ cột chiến lược gồm năng lượng, công nghiệp và dịch vụ. Trong cấu trúc này, năng lượng giữ vai trò cốt lõi, tạo nền tảng để hai trụ cột còn lại phát triển đồng bộ.

Định hướng phát triển cũng gắn chặt với cam kết của Chính phủ Việt Nam tại COP26 về mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050. Lộ trình được cụ thể hóa bằng các chỉ tiêu giảm phát thải rõ ràng tại từng đơn vị thành viên.

Tập trung LNG - nhiên liệu “cầu nối”

Tại khu vực kinh tế trọng điểm phía Nam, nơi đóng góp hơn 40% GDP và nhu cầu điện tăng trưởng trung bình 8-10% mỗi năm, tổ hợp nhà máy nhiệt điện Nhơn Trạch 3 và 4 đã chính thức vận hành thương mại.

Hai dự án góp phần xử lý bài toán thiếu hụt điện năng kéo dài trong nhiều năm, đồng thời tạo nền tảng ổn định cho sự phát triển của công nghiệp, dịch vụ và quá trình đô thị hóa tại TP.HCM, Bình Dương, Đồng Nai và Bà Rịa – Vũng Tàu.

Dự án này là nhà máy nhiệt điện khí đầu tiên tại Việt Nam sử dụng nhiên liệu khí thiên nhiên hóa lỏng (LNG), với tổng công suất 1.600 MW, mỗi nhà máy 800 MW. Điểm nổi bật nằm ở hệ thống tuabin khí chu trình hỗn hợp thế hệ H của GE Vernova, hiện thuộc nhóm công nghệ tiên tiến nhất.

Hiệu suất chuyển đổi năng lượng đạt trên 60%, cao hơn 15-20% so với các nhà máy điện than cùng công suất. Nhờ đó, lượng phát thải CO₂ giảm 50-60% so với than đá, đồng thời giảm đáng kể NOx, SOx và bụi mịn.

Tuabin cũng được thiết kế linh hoạt, có thể đốt lẫn tới 50% hydro ngay từ giai đoạn đầu và sẵn sàng nâng cấp để chuyển đổi hoàn toàn sang hydro trong tương lai gần. Đây là một yếu tố mang tính chiến lược, giúp dự án được “tương lai hóa” ngay từ hôm nay.

Trong chiến lược chuyển đổi năng lượng quốc gia, LNG được xác định là nguồn nhiên liệu chuyển tiếp then chốt, đóng vai trò cầu nối giữa năng lượng hóa thạch truyền thống và năng lượng tái tạo.

Khi điện gió và điện mặt trời phụ thuộc vào thời tiết và biến động theo thời gian, LNG mang lại khả năng vận hành ổn định 24/7, khởi động nhanh trong vài phút và điều chỉnh công suất linh hoạt theo nhu cầu lưới điện. Điều này giúp đảm bảo an ninh năng lượng, đồng thời hỗ trợ tích hợp ngày càng nhiều nguồn tái tạo vào hệ thống điện quốc gia.

Để hiện thực hóa vai trò này, Tổng công ty Khí Việt Nam (PV GAS) đã triển khai chiến lược “hạ tầng đi trước” với tổng mức đầu tư hơn 100 nghìn tỷ đồng, tương đương khoảng 3,8 tỷ USD, trong giai đoạn 2026–2030.

Chiến lược tập trung vào ba trụ cột gồm phát triển cảng LNG hiện đại, mở rộng mạng lưới đường ống dẫn khí và tăng cường hợp tác quốc tế nhằm đảm bảo nguồn cung dài hạn. Mục tiêu là đưa Việt Nam trở thành trung tâm cung ứng LNG của Đông Nam Á.

Vươn khơi tìm gió

Song hành với phát triển khí, Petrovietnam đang dẫn dắt làn sóng năng lượng tái tạo ngoài khơi. Tại cảng chuyên dụng của Tổng công ty CP Dịch vụ kỹ thuật dầu khí Việt Nam (PTSC) ở Vũng Tàu, các kỹ sư và công nhân đã và đang hoàn tất những công đoạn cuối để bàn giao chân đế turbine gió cho dự án CHW2204 tại Đài Loan và trạm biến áp ngoài khơi cho dự án Baltica 02 tại Ba Lan.

Đây là những hợp đồng quốc tế quy mô lớn, đòi hỏi độ chính xác kỹ thuật cao và kinh nghiệm thi công ngoài khơi sâu, lĩnh vực mà PTSC đã tích lũy trong nhiều năm hoạt động dầu khí.

Những đơn hàng này vừa mang lại doanh thu, vừa khẳng định năng lực cạnh tranh toàn cầu của nhân lực dầu khí Việt Nam. Hiện nay, doanh thu từ thị trường nước ngoài đã chiếm hơn 50% tổng doanh thu của PTSC.

Năm 2025, công ty đạt doanh thu thuần hơn 32.556 tỷ đồng, tăng 37% so với năm trước, cho thấy đà tăng trưởng mạnh của mảng năng lượng tái tạo ngoài khơi, vốn được kế thừa trực tiếp từ nền tảng kỹ thuật dầu khí như thiết kế, chế tạo, lắp đặt và vận hành công trình ngoài biển.

Không dừng ở xuất khẩu dịch vụ, PTSC đang đẩy nhanh việc khảo sát và lập quy hoạch gần 40.000ha mặt biển tại khu vực Nam Trung Bộ, một trong những vùng có tiềm năng gió ngoài khơi lớn nhất Việt Nam.

Cùng lúc đó, dự án “xa lộ năng lượng” Bắc – Nam dưới biển sử dụng công nghệ truyền tải điện một chiều cao áp (HVDC) đang được nghiên cứu sâu.

Hệ thống này dự kiến truyền tải hàng chục GW điện sạch từ các trang trại gió ngoài khơi miền Trung và miền Nam ra miền Bắc, với tổn hao chỉ khoảng 3-5% trên quãng đường hơn 1.000 km, hiệu quả vượt trội so với truyền tải xoay chiều truyền thống.

Thành viên HĐTV Trần Hồng Nam nhấn mạnh: “Việc kết hợp thu hút đầu tư quốc tế với phát triển chuỗi cung ứng trong nước là yếu tố then chốt để giảm chi phí dự án xuống mức cạnh tranh nhất và hạ giá thành điện năng.”

Những “phân tử tương lai”

Tại vùng ven biển Trà Vinh, dự án sản xuất hydro xanh hợp tác giữa TGS và Honeywell đang dần hình thành với quy mô công nghiệp đầu tiên.

Hydro xanh, được sản xuất bằng điện tái tạo thông qua điện phân nước, được xem là “phân tử tương lai” nhờ khả năng thay thế nhiên liệu hóa thạch trong các ngành công nghiệp khó giảm phát thải như thép, xi măng, hóa chất và vận tải biển. Khi sử dụng, hydro không phát thải carbon, đồng thời có thể lưu trữ dài hạn và vận chuyển dưới dạng amoniac xanh.

PV GAS đã thí điểm thành công dự án hydro công suất 1 MW tại Nhà máy xử lý khí Dinh Cố, đạt hiệu suất cao với chi phí cạnh tranh. Hiện nay, tập đoàn đang phối hợp với các đối tác quốc tế để phát triển chuỗi sản xuất amoniac xanh, hướng tới cung cấp nhiên liệu thay thế cho các nhà máy nhiệt điện than hiện hữu, qua đó góp phần thực hiện mục tiêu Net Zero vào năm 2050 của Việt Nam.

Song song với hydro, một dấu mốc chiến lược đã diễn ra vào năm 2025 khi Petrovietnam được giao làm chủ đầu tư dự án điện hạt nhân Ninh Thuận 2 với quy mô 2 x 1.000 MW. Điều này khẳng định vai trò nòng cốt của tập đoàn trong lộ trình chuyển đổi năng lượng quốc gia.

Điện hạt nhân mang lại nguồn điện nền ổn định, không phụ thuộc thời tiết, hệ số công suất lên tới 90% và phát thải carbon gần như bằng không, qua đó bổ sung hiệu quả cho các nguồn tái tạo.

Các kế hoạch đào tạo và phát triển nhân lực theo tiêu chuẩn nghiêm ngặt của Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA) đang được triển khai, nhằm chuẩn bị đội ngũ vận hành chuyên nghiệp cho hai nhà máy dự kiến đi vào hoạt động trong giai đoạn 2031–2035.

Với Luật Năng lượng nguyên tử sửa đổi có hiệu lực từ tháng 1/2026, khung pháp lý về an toàn hạt nhân, trách nhiệm môi trường và hợp tác quốc tế đã được hoàn thiện. Phó Tổng Giám đốc Lê Mạnh Cường khẳng định: “Petrovietnam hoàn toàn có đủ năng lực để tham gia sâu vào chuỗi cung ứng điện hạt nhân.”

Xây dựng “bể hấp thụ carbon” tự nhiên

Bên cạnh các dự án kỹ thuật quy mô lớn, Petrovietnam triển khai đồng bộ các giải pháp xanh hóa tự nhiên. Năm 2024, tập đoàn đã cắt giảm hơn 760.000 tấn CO2 thông qua các giải pháp kỹ thuật và quản trị carbon.

Tại các mỏ dầu ngoài khơi, Tổng công ty Thăm dò khai thác dầu khí (PVEP) đang áp dụng công nghệ CCS/CCUS để thu giữ và lưu trữ carbon, đồng thời đánh giá tiềm năng tại 34 mỏ nhằm tạo thêm nguồn thu từ tín chỉ carbon.

Hành trình xanh còn được lan tỏa thông qua chương trình “Tết trồng cây” với mục tiêu trồng mới 3 triệu cây tại 23 tỉnh thành. Đến nay, hơn 1 triệu cây đã được trồng quanh các giàn khoan và nhà máy lọc dầu, góp phần hình thành những “bể hấp thụ carbon” tự nhiên.

Hệ thống trạm sạc xe điện VinFast tại các cửa hàng xăng dầu Petrolimex trên toàn quốc cũng đang góp phần hoàn thiện hệ sinh thái năng lượng sạch.

Lãnh đạo tập đoàn từng chia sẻ rằng việc hợp tác với các tập đoàn toàn cầu giúp Việt Nam đi tắt đón đầu về công nghệ sạch.

Trong khi đó, ông Vũ Thắng - Giám đốc Trung tâm phát triển trạm sạc VinFast cho biết: "VinFast và Petrolimex chia sẻ tầm nhìn chung về việc thúc đẩy sử dụng năng lượng sạch, thân thiện môi trường nhằm kiến tạo một tương lai xanh cho mọi người."

Những nỗ lực này cho thấy chuyển đổi xanh không chỉ dừng ở thay đổi nguồn nhiên liệu mà còn mở rộng sang việc xây dựng một lối sống hài hòa với môi trường.

Đằng sau những công trình hiện đại và các con số ấn tượng là sự chuyển biến sâu sắc trong tư duy quản trị, lấy con người làm trung tâm.

Tập đoàn đã đẩy mạnh số hóa toàn diện thông qua hệ thống ERP và ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong giám sát rủi ro, vận hành với tốc độ và hiệu quả cao hơn trước. Xuyên suốt quá trình này là văn hóa “Nghĩa tình”, thể hiện qua những hành động cụ thể như xây cầu Phai Mạ hay hỗ trợ người dân thôn Kho Vàng sau thiên tai.

Chủ tịch HĐTV Lê Mạnh Hùng đã đúc kết phương châm hành động: “Nói ít, nghĩ nhiều, làm nhiều, với tốc độ nhanh và hiệu quả cao nhất”. Chính tinh thần đó giúp Petrovietnam giữ vững vai trò trụ cột của nền kinh tế, đồng thời trở thành biểu tượng cho một Việt Nam xanh và hiện đại trên trường quốc tế.