Canh tác và nuôi dưỡng văn hoá doanh nghiệp

Quỳnh Chi Chủ nhật, 05/10/2025 - 09:14
Nghe audio
0:00

Văn hóa không phải là những gì lãnh đạo tuyên bố hay chiến dịch truyền thông mà là hệ điều hành chi phối toàn bộ hoạt động doanh nghiệp và tạo ra giá trị.

Các vấn đề trong tổ chức giống như một tảng băng trôi, phần nổi chỉ là những gì nhìn thấy được, còn phần chìm ẩn chứa những vấn đề quản trị sâu hơn rất nhiều.

Theo ông Đỗ Tiến Long, Chủ tịch Hội đồng chuyên gia OD Click, nếu không nhận diện đúng phần chìm này, công việc của những người làm truyền thông nội bộ và văn hóa doanh nghiệp rất dễ rơi vào giáo điều và không được nhân viên tín nhiệm.

Nhiệm vụ của những người làm truyền thông nội bộ là lặn sâu xuống phần chìm ấy, vừa suy nghĩ, vừa đào bới tận gốc rễ vấn đề, tìm cách cân bằng giữa lý tưởng và thực tế, giữa tư duy và cách thức vận hành.

Tuy nhiên, một thực trạng đáng buồn được ông Long chỉ ra là nhiều doanh nghiệp đang xây dựng văn hóa "nói". Đây là loại văn hóa chỉ dừng lại ở các khẩu hiệu, triết lý được in trong sổ tay, dán trên tường và các hoạt động truyền thông bề nổi.

Trong khi đó, văn hóa thực sự lại không ảnh hưởng bởi lời nói. Văn hóa được hình thành bởi hai từ: ngẫm và ngấm.

Herb Kelleher, cựu Chủ tịch Tập đoàn Southwest Airlines từng nói, không thể xây dựng văn hóa doanh nghiệp thuần túy mà điều quan trọng là phải biến những giá trị văn hóa đó thành lợi nhuận, đưa vào trong nhận thức như một phần giá trị của mỗi nhân viên và đội ngũ lãnh đạo.

Nhiều người lầm tưởng văn hóa doanh nghiệp là một khái niệm trừu tượng, phi lợi nhuận, chỉ để tạo ra một môi trường làm việc "vui vẻ". Thực tế, một nền văn hóa mạnh không thể tách rời khỏi chiến lược kinh doanh và hiệu quả tài chính.

Văn hóa trả lời cho câu hỏi cốt lõi nhất mà mọi thành viên trong tổ chức phải hiểu: "Công ty này kiếm tiền như thế nào". Mọi chính sách, hành vi đều phải xoay quanh câu trả lời đó.

Một phân tích của Gartner chỉ rõ, có đến 83% lãnh đạo thúc đẩy hành vi văn hoá trong doanh nghiệp bằng cách truyền đạt, tuy nhiên hành động này chỉ tác động 1% đến cảm nhận thực tế của nhân viên. Trong khi đó, việc đưa các giá trị văn hóa vào quản trị như xây dựng chính sách, cơ chế, quy trình… có tác động lớn hơn gấp 18 lần nhưng chỉ có 19% lãnh đạo tham gia khảo sát làm điều đó.

Lý do của sự chênh lệch lớn này, theo ông Long, nằm ở mô hình 3N mà văn hóa tác động lên con người: nghe - ngẫm - ngấm.

Theo đó, nếu việc truyền đạt chỉ dừng lại ở mức độ nghe thì nhân viên sẽ nghe để biết nhưng nó cực kỳ hời hợt và dễ dàng bị lãng quên. Văn hóa thực sự bắt đầu khi nhân viên ngẫm, tức là quan sát hành vi làm gương của lãnh đạo và các đồng nghiệp, họ so sánh lời nói với việc làm.

Tuy nhiên, tác động sâu sắc nhất đến từ sự ngấm, khi các giá trị văn hóa thấm vào từng chính sách, quy trình, hệ thống lương thưởng - những thứ ảnh hưởng trực tiếp đến quyền và lợi của họ. Đây là lúc văn hóa trở thành sự thật.

Theo phân tích của ông Đỗ Tiến Long dựa trên quan điểm của Edgar Schein, điều lãnh đạo thực sự quan tâm nhất thường chỉ có hai thứ: hình ảnh cá nhân của họ và lợi nhuận. Đa số lãnh đạo xuất thân là dân kỹ thuật, chuyên môn, hoặc tài chính. Họ có xu hướng chỉ nhìn thấy phần nổi của tảng băng là những thứ đo đếm được ngay lập tức.

Khi văn hóa doanh nghiệp bị biến thành công cụ PR cho lãnh đạo hoặc đòn bẩy lợi nhuận ngắn hạn, nó tự động mất đi linh hồn. Nhân viên không ngốc, họ nhìn thấu sự mâu thuẫn giữa lời nói và hành động, và sự gắn kết sẽ chết yểu.

"Nếu chúng ta không hiểu sâu về bản chất văn hóa ấy thì những người làm truyền thông thua loa phường hết... tại vì văn hóa nói không tác động tới hành vi con người", ông Long thẳng thắn nhận định tại sự kiện "Sâu sắc 2025" do Cộng đồng ICC tổ chức.

Đừng cố xây văn hoá doanh nghiệp, hãy canh tác

Ông Đỗ Tiến Long, Chủ tịch Hội đồng chuyên gia OD Click (phải). Ảnh: ICC

Các doanh nghiệp nên thay đổi góc nhìn về xây dựng văn hóa doanh nghiệp như một dự án có điểm đầu và điểm cuối, mang tư duy giao dịch sang canh tác và nuôi dưỡng nó như một quá trình liên tục và kiên nhẫn.

Canh tác là một tư duy chuyển đổi, nó đòi hỏi sự kiên trì và chấp nhận đánh đổi, hy sinh những kết quả hữu hình trước mắt để đổi lấy sự phát triển bền vững và lâu dài. Giống như chăm sóc một cái cây, cần phải vun trồng một cách vô điều kiện và chấp nhận rằng cần có thời gian để thấy được thành quả.

"Tôi thích cái chữ culture nó mang nghĩa là canh tác, là nuôi dưỡng, mà nuôi dưỡng ấy là chúng ta bỏ tiền ra rồi ngoảnh mặt đi, đấy mới là nuôi dưỡng", ông Long chia sẻ.

Một nền văn hóa thực sự hình thành âm thầm nhưng bền bỉ nhờ ba yếu tố. Một là các chính sách quản trị nhất quán khiến giá trị ngấm vào từng quy trình. Hai là hành vi làm gương của lãnh đạo để nhân viên ngẫm và noi theo. Và ba là một tư duy dài hạn, kiên nhẫn như người nông dân đang canh tác trên mảnh đất của mình.

Trong bối cảnh doanh nghiệp hiện đại, tinh thần "ngọc trác học nghiên" được coi là triết lý xây dựng một tổ chức học tập, nơi mỗi cá nhân được xem là một viên ngọc thô và văn hóa doanh nghiệp chính là nghệ thuật mài giũa không ngừng nghỉ.

Văn hóa này không chỉ dừng lại ở việc đào tạo mà là quá trình nuôi dưỡng mảnh đất màu mỡ cho sự sáng tạo và đổi mới nảy mầm. Khi đó, việc "mài giũa ngọc" không chỉ giúp từng cá nhân tỏa sáng mà còn tạo ra một tập thể tinh anh và một tổ chức vững mạnh.

Cách Gelex thắp lửa tri thức để bứt phá

Cách Gelex thắp lửa tri thức để bứt phá

Diễn đàn quản trị -  8 tháng
Gelex coi học tập là chìa khóa tái tạo tổ chức, khơi mở tiềm năng từng cá nhân và biến tri thức thành động lực phát triển bền vững.
Cách Gelex thắp lửa tri thức để bứt phá

Cách Gelex thắp lửa tri thức để bứt phá

Diễn đàn quản trị -  8 tháng
Gelex coi học tập là chìa khóa tái tạo tổ chức, khơi mở tiềm năng từng cá nhân và biến tri thức thành động lực phát triển bền vững.
3 yếu tố tạo nên tổ chức học tập suốt đời ở LuxGroup

3 yếu tố tạo nên tổ chức học tập suốt đời ở LuxGroup

Diễn đàn quản trị -  8 tháng

LuxGroup khẳng định dấu ấn với những hành trình du lịch sang trọng đậm sắc di sản, đồng thời nuôi dưỡng văn hóa học tập suốt đời làm nền tảng phát triển bền vững.

Ưu tiên trong phát triển văn hóa doanh nghiệp 2025

Ưu tiên trong phát triển văn hóa doanh nghiệp 2025

Diễn đàn quản trị -  1 năm

Văn hóa doanh nghiệp 2025 tập trung vào trải nghiệm nhân viên, đổi mới sáng tạo và xây dựng tổ chức học tập trong kỷ nguyên số.

5 chiến lược xây dựng văn hóa học tập trong tổ chức

5 chiến lược xây dựng văn hóa học tập trong tổ chức

Diễn đàn quản trị -  4 năm

Một nền văn hoá học tập hiệu quả được thúc đẩy bởi cơ hội học tập, năng lực và môi trường học tập phù hợp.

Phòng chống lừa đảo tại Việt Nam: Góc nhìn từ ngân hàng

Phòng chống lừa đảo tại Việt Nam: Góc nhìn từ ngân hàng

Diễn đàn quản trị -  13 giờ

Có nhiều lý do để lạc quan về việc ngăn chặn gian lận và lừa đảo từ công nghệ và sự phối hợp liên ngân hàng.

Giải mã 'bộ gen' Kamito

Giải mã 'bộ gen' Kamito

Diễn đàn quản trị -  1 ngày

Giữa cuộc đua hào nhoáng với hình ảnh hiệu suất, vận động viên và thi đấu đỉnh cao như cách nhiều thương hiệu thể thao lớn khác đang theo đuổi, Kamito chọn cách định vị mình theo cách riêng với cộng đồng xã hội.

Doanh thu tăng nhưng startup vỡ trận vì bẫy tăng trưởng

Doanh thu tăng nhưng startup vỡ trận vì bẫy tăng trưởng

Diễn đàn quản trị -  3 ngày

Nhiều mô hình khởi nghiệp không gục ngã vì thiếu thị trường, mà sụp đổ ngay trong giai đoạn tăng trưởng khi bộ máy quản trị không theo kịp tốc độ dòng tiền.

AI bùng nổ, rủi ro rò rỉ dữ liệu nội bộ doanh nghiệp gia tăng

AI bùng nổ, rủi ro rò rỉ dữ liệu nội bộ doanh nghiệp gia tăng

Diễn đàn quản trị -  3 ngày

Đứng trước "cơn bão" AI và các quy định gắt gao của pháp luật bảo vệ dữ liệu cá nhân, nhiều doanh nghiệp Việt vẫn đang bộc lộ sự "thiếu trưởng thành" trong quản trị.

Bài toán nhân sự phía sau hành trình Nam tiến của LuxGroup

Bài toán nhân sự phía sau hành trình Nam tiến của LuxGroup

Diễn đàn quản trị -  6 ngày

Khi trải nghiệm trở thành lợi thế cạnh tranh cốt lõi, LuxGroup chú trọng xây dựng đội ngũ nhân sự có thể kể câu chuyện thương hiệu bằng chất lượng dịch vụ.

Đằng sau những khoản lương ngân hàng nghìn tỷ đồng

Đằng sau những khoản lương ngân hàng nghìn tỷ đồng

Tài chính -  3 giờ

Bức tranh lương ngân hàng hiện nay cho thấy một xu hướng đáng chú ý: cuộc đua trong ngành tài chính không còn đơn thuần là cuộc đua mở rộng quy mô nhân sự.

Phòng chống lừa đảo tại Việt Nam: Góc nhìn từ ngân hàng

Phòng chống lừa đảo tại Việt Nam: Góc nhìn từ ngân hàng

Diễn đàn quản trị -  13 giờ

Có nhiều lý do để lạc quan về việc ngăn chặn gian lận và lừa đảo từ công nghệ và sự phối hợp liên ngân hàng.

Prudential Việt Nam từ bảo vệ tài chính đến phát triển bền vững

Prudential Việt Nam từ bảo vệ tài chính đến phát triển bền vững

Tài chính -  14 giờ

Cùng với sự phát triển của nền kinh tế, vai trò của bảo hiểm nhân thọ ngày càng được nhìn nhận ở góc độ toàn diện hơn thông qua câu chuyện của Prudential Việt Nam.

Eximbank đẩy mạnh giải pháp quản lý dòng tiền dành cho hộ kinh doanh tại Ngày tài chính số 2026

Eximbank đẩy mạnh giải pháp quản lý dòng tiền dành cho hộ kinh doanh tại Ngày tài chính số 2026

Nhịp cầu kinh doanh -  19 giờ

Từ trải nghiệm ngân hàng số cho khách hàng cá nhân đến các giải pháp quản lý dòng tiền dành cho hộ kinh doanh, gian hàng Eximbank tại Ngày Tài chính số 2026 đã thu hút đông đảo khách tham quan đến tìm hiểu và trải nghiệm. Không ít người đã trực tiếp mở tài khoản, đăng ký thẻ ngay tại sự kiện và bắt đầu trải nghiệm dịch vụ trực tiếp, cho thấy sức hút ngày càng lớn của các giải pháp tài chính số trong đời sống.

Đi tìm 'Alpha' giải bài toán VN-Index lập đỉnh nhưng nhà đầu tư vẫn thua lỗ

Đi tìm 'Alpha' giải bài toán VN-Index lập đỉnh nhưng nhà đầu tư vẫn thua lỗ

Tài chính -  20 giờ

Theo các chuyên gia, nhà đầu tư cần tập trung vào chất lượng doanh nghiệp, khả năng tạo dòng tiền và giá trị thực thay vì chỉ chạy theo diễn biến của chỉ số.

S trong ESG không chỉ là thiện nguyện

S trong ESG không chỉ là thiện nguyện

Phát triển bền vững -  20 giờ

S trong ESG không chỉ là hoạt động cộng đồng hay thiện nguyện mà trở thành năng lực tạo ra giá trị cho người lao động, người tiêu dùng và toàn bộ chuỗi giá trị.

Lập hattrick tại The Asian Banker 2026: Dấu ấn công nghệ của TPBank trong dòng chảy kinh tế số

Lập hattrick tại The Asian Banker 2026: Dấu ấn công nghệ của TPBank trong dòng chảy kinh tế số

Tài chính -  20 giờ

Lập "hattrick" công nghệ tại The Asian Banker 2026, TPBank khẳng định chiến lược đúng đắn khi đưa trí tuệ nhân tạo (AI) và số hóa vào tối ưu hóa năng lực vận hành, nâng tầm trải nghiệm khách hàng.