Canh tác và nuôi dưỡng văn hoá doanh nghiệp

Quỳnh Chi Chủ nhật, 05/10/2025 - 09:14
Nghe audio
0:00

Văn hóa không phải là những gì lãnh đạo tuyên bố hay chiến dịch truyền thông mà là hệ điều hành chi phối toàn bộ hoạt động doanh nghiệp và tạo ra giá trị.

Các vấn đề trong tổ chức giống như một tảng băng trôi, phần nổi chỉ là những gì nhìn thấy được, còn phần chìm ẩn chứa những vấn đề quản trị sâu hơn rất nhiều.

Theo ông Đỗ Tiến Long, Chủ tịch Hội đồng chuyên gia OD Click, nếu không nhận diện đúng phần chìm này, công việc của những người làm truyền thông nội bộ và văn hóa doanh nghiệp rất dễ rơi vào giáo điều và không được nhân viên tín nhiệm.

Nhiệm vụ của những người làm truyền thông nội bộ là lặn sâu xuống phần chìm ấy, vừa suy nghĩ, vừa đào bới tận gốc rễ vấn đề, tìm cách cân bằng giữa lý tưởng và thực tế, giữa tư duy và cách thức vận hành.

Tuy nhiên, một thực trạng đáng buồn được ông Long chỉ ra là nhiều doanh nghiệp đang xây dựng văn hóa "nói". Đây là loại văn hóa chỉ dừng lại ở các khẩu hiệu, triết lý được in trong sổ tay, dán trên tường và các hoạt động truyền thông bề nổi.

Trong khi đó, văn hóa thực sự lại không ảnh hưởng bởi lời nói. Văn hóa được hình thành bởi hai từ: ngẫm và ngấm.

Herb Kelleher, cựu Chủ tịch Tập đoàn Southwest Airlines từng nói, không thể xây dựng văn hóa doanh nghiệp thuần túy mà điều quan trọng là phải biến những giá trị văn hóa đó thành lợi nhuận, đưa vào trong nhận thức như một phần giá trị của mỗi nhân viên và đội ngũ lãnh đạo.

Nhiều người lầm tưởng văn hóa doanh nghiệp là một khái niệm trừu tượng, phi lợi nhuận, chỉ để tạo ra một môi trường làm việc "vui vẻ". Thực tế, một nền văn hóa mạnh không thể tách rời khỏi chiến lược kinh doanh và hiệu quả tài chính.

Văn hóa trả lời cho câu hỏi cốt lõi nhất mà mọi thành viên trong tổ chức phải hiểu: "Công ty này kiếm tiền như thế nào". Mọi chính sách, hành vi đều phải xoay quanh câu trả lời đó.

Một phân tích của Gartner chỉ rõ, có đến 83% lãnh đạo thúc đẩy hành vi văn hoá trong doanh nghiệp bằng cách truyền đạt, tuy nhiên hành động này chỉ tác động 1% đến cảm nhận thực tế của nhân viên. Trong khi đó, việc đưa các giá trị văn hóa vào quản trị như xây dựng chính sách, cơ chế, quy trình… có tác động lớn hơn gấp 18 lần nhưng chỉ có 19% lãnh đạo tham gia khảo sát làm điều đó.

Lý do của sự chênh lệch lớn này, theo ông Long, nằm ở mô hình 3N mà văn hóa tác động lên con người: nghe - ngẫm - ngấm.

Theo đó, nếu việc truyền đạt chỉ dừng lại ở mức độ nghe thì nhân viên sẽ nghe để biết nhưng nó cực kỳ hời hợt và dễ dàng bị lãng quên. Văn hóa thực sự bắt đầu khi nhân viên ngẫm, tức là quan sát hành vi làm gương của lãnh đạo và các đồng nghiệp, họ so sánh lời nói với việc làm.

Tuy nhiên, tác động sâu sắc nhất đến từ sự ngấm, khi các giá trị văn hóa thấm vào từng chính sách, quy trình, hệ thống lương thưởng - những thứ ảnh hưởng trực tiếp đến quyền và lợi của họ. Đây là lúc văn hóa trở thành sự thật.

Theo phân tích của ông Đỗ Tiến Long dựa trên quan điểm của Edgar Schein, điều lãnh đạo thực sự quan tâm nhất thường chỉ có hai thứ: hình ảnh cá nhân của họ và lợi nhuận. Đa số lãnh đạo xuất thân là dân kỹ thuật, chuyên môn, hoặc tài chính. Họ có xu hướng chỉ nhìn thấy phần nổi của tảng băng là những thứ đo đếm được ngay lập tức.

Khi văn hóa doanh nghiệp bị biến thành công cụ PR cho lãnh đạo hoặc đòn bẩy lợi nhuận ngắn hạn, nó tự động mất đi linh hồn. Nhân viên không ngốc, họ nhìn thấu sự mâu thuẫn giữa lời nói và hành động, và sự gắn kết sẽ chết yểu.

"Nếu chúng ta không hiểu sâu về bản chất văn hóa ấy thì những người làm truyền thông thua loa phường hết... tại vì văn hóa nói không tác động tới hành vi con người", ông Long thẳng thắn nhận định tại sự kiện "Sâu sắc 2025" do Cộng đồng ICC tổ chức.

Đừng cố xây văn hoá doanh nghiệp, hãy canh tác

Ông Đỗ Tiến Long, Chủ tịch Hội đồng chuyên gia OD Click (phải). Ảnh: ICC

Các doanh nghiệp nên thay đổi góc nhìn về xây dựng văn hóa doanh nghiệp như một dự án có điểm đầu và điểm cuối, mang tư duy giao dịch sang canh tác và nuôi dưỡng nó như một quá trình liên tục và kiên nhẫn.

Canh tác là một tư duy chuyển đổi, nó đòi hỏi sự kiên trì và chấp nhận đánh đổi, hy sinh những kết quả hữu hình trước mắt để đổi lấy sự phát triển bền vững và lâu dài. Giống như chăm sóc một cái cây, cần phải vun trồng một cách vô điều kiện và chấp nhận rằng cần có thời gian để thấy được thành quả.

"Tôi thích cái chữ culture nó mang nghĩa là canh tác, là nuôi dưỡng, mà nuôi dưỡng ấy là chúng ta bỏ tiền ra rồi ngoảnh mặt đi, đấy mới là nuôi dưỡng", ông Long chia sẻ.

Một nền văn hóa thực sự hình thành âm thầm nhưng bền bỉ nhờ ba yếu tố. Một là các chính sách quản trị nhất quán khiến giá trị ngấm vào từng quy trình. Hai là hành vi làm gương của lãnh đạo để nhân viên ngẫm và noi theo. Và ba là một tư duy dài hạn, kiên nhẫn như người nông dân đang canh tác trên mảnh đất của mình.

Trong bối cảnh doanh nghiệp hiện đại, tinh thần "ngọc trác học nghiên" được coi là triết lý xây dựng một tổ chức học tập, nơi mỗi cá nhân được xem là một viên ngọc thô và văn hóa doanh nghiệp chính là nghệ thuật mài giũa không ngừng nghỉ.

Văn hóa này không chỉ dừng lại ở việc đào tạo mà là quá trình nuôi dưỡng mảnh đất màu mỡ cho sự sáng tạo và đổi mới nảy mầm. Khi đó, việc "mài giũa ngọc" không chỉ giúp từng cá nhân tỏa sáng mà còn tạo ra một tập thể tinh anh và một tổ chức vững mạnh.

Cách Gelex thắp lửa tri thức để bứt phá

Cách Gelex thắp lửa tri thức để bứt phá

Diễn đàn quản trị -  2 tháng
Gelex coi học tập là chìa khóa tái tạo tổ chức, khơi mở tiềm năng từng cá nhân và biến tri thức thành động lực phát triển bền vững.
Cách Gelex thắp lửa tri thức để bứt phá

Cách Gelex thắp lửa tri thức để bứt phá

Diễn đàn quản trị -  2 tháng
Gelex coi học tập là chìa khóa tái tạo tổ chức, khơi mở tiềm năng từng cá nhân và biến tri thức thành động lực phát triển bền vững.
3 yếu tố tạo nên tổ chức học tập suốt đời ở LuxGroup

3 yếu tố tạo nên tổ chức học tập suốt đời ở LuxGroup

Diễn đàn quản trị -  3 tháng

LuxGroup khẳng định dấu ấn với những hành trình du lịch sang trọng đậm sắc di sản, đồng thời nuôi dưỡng văn hóa học tập suốt đời làm nền tảng phát triển bền vững.

Ưu tiên trong phát triển văn hóa doanh nghiệp 2025

Ưu tiên trong phát triển văn hóa doanh nghiệp 2025

Diễn đàn quản trị -  11 tháng

Văn hóa doanh nghiệp 2025 tập trung vào trải nghiệm nhân viên, đổi mới sáng tạo và xây dựng tổ chức học tập trong kỷ nguyên số.

5 chiến lược xây dựng văn hóa học tập trong tổ chức

5 chiến lược xây dựng văn hóa học tập trong tổ chức

Diễn đàn quản trị -  4 năm

Một nền văn hoá học tập hiệu quả được thúc đẩy bởi cơ hội học tập, năng lực và môi trường học tập phù hợp.

1 năm trống ghế CEO, Coteccons đang vận hành như thế nào?

1 năm trống ghế CEO, Coteccons đang vận hành như thế nào?

Diễn đàn quản trị -  22 giờ

Coteccons đang lập rất nhiều kỷ lục mà không cần tới một CEO thực thụ, tất cả gói gọn với một công thức giúp hơn 3.200 con người cùng nhau vận hành xuất sắc.

Doanh nghiệp Việt vươn tầm nhờ đổi mới tư duy quản trị

Doanh nghiệp Việt vươn tầm nhờ đổi mới tư duy quản trị

Diễn đàn quản trị -  5 ngày

Khi thế giới bước vào chu kỳ biến động mới, Việt Nam đang đứng trước cơ hội vàng để khẳng định vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu. Với vai trò và kỳ vọng mới, nhiều doanh nghiệp tư nhân đã bắt đầu tạo dấu ấn về năng lực quản trị và tầm nhìn toàn cầu, tạo niềm tin rằng, khi tư duy được đổi mới, doanh nghiệp Việt hoàn toàn có thể đi xa hơn, mạnh hơn và vững vàng ra thế giới.

G-Group: Tài sản số sẽ thay đổi phương thức và văn hóa làm việc

G-Group: Tài sản số sẽ thay đổi phương thức và văn hóa làm việc

Diễn đàn quản trị -  6 ngày

Việc chuyển dịch sang tài sản số theo lãnh đạo G-Group không chỉ là bước tiến về công nghệ, mà còn là sự thay đổi cả về vận hành và văn hóa doanh nghiệp.

Công nghệ và dữ liệu đã đủ, vì sao trải nghiệm khách hàng vẫn đứt gãy?

Công nghệ và dữ liệu đã đủ, vì sao trải nghiệm khách hàng vẫn đứt gãy?

Diễn đàn quản trị -  1 tuần

Công nghệ và dữ liệu giúp doanh nghiệp hiểu khách hàng hơn, nhưng khoảng trống quản trị lại khiến trải nghiệm khách hàng bị đứt gãy ở những thời điểm quan trọng nhất.

5 đòn bẩy chiến lược của doanh nghiệp gia đình

5 đòn bẩy chiến lược của doanh nghiệp gia đình

Diễn đàn quản trị -  1 tuần

Sự phát triển lâu dài của doanh nghiệp gia đình phụ thuộc vào khả năng kết hợp mục tiêu, nguồn vốn dài hạn và danh tiếng với sự linh hoạt và quản trị chuyên nghiệp.

Chuẩn hóa dịch vụ tư vấn quản lý gia sản

Chuẩn hóa dịch vụ tư vấn quản lý gia sản

Tài chính -  27 phút

Quản lý gia sản đứng trước yêu cầu chuẩn hóa mô hình toàn diện, lấy kế hoạch tài chính tổng thể làm trọng tâm, thay vì chạy theo từng sản phẩm.

Giấc mơ Hóa Rồng Xanh: Quản trị thương hiệu quốc gia qua lăng kính trẻ thơ

Giấc mơ Hóa Rồng Xanh: Quản trị thương hiệu quốc gia qua lăng kính trẻ thơ

Tủ sách quản trị -  54 phút

Giấc mơ Hóa Rồng Xanh đặt ra câu hỏi cốt lõi, thương hiệu quốc gia được xây bằng khẩu hiệu, hay bằng những lựa chọn quản trị tử tế và nhất quán?

OCB sẵn sàng đáp ứng nhanh nhu cầu vốn cho doanh nghiệp SME giai đoạn cao điểm cuối năm

OCB sẵn sàng đáp ứng nhanh nhu cầu vốn cho doanh nghiệp SME giai đoạn cao điểm cuối năm

Nhịp cầu kinh doanh -  1 giờ

Với mục tiêu đảm bảo cung ứng đầy đủ vốn tín dụng phục vụ sản xuất, kinh doanh, dự trữ hàng hóa trong giai đoạn cao điểm cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME), ngân hàng Phương Đông (OCB) đã không ngừng nâng cấp sản phẩm “Vay nhanh bổ sung vốn kinh doanh” giúp doanh nghiệp tiếp cận linh hoạt hơn với nguồn vốn và rút ngắn đáng kể quy trình vay.

Vietnam Airlines điều chỉnh đường bay khu vực Đông Bắc Á, Đài Loan

Vietnam Airlines điều chỉnh đường bay khu vực Đông Bắc Á, Đài Loan

Tiêu điểm -  1 giờ

Việc điều chỉnh đường bay khu vực Đông Bắc Á, Đài Loan để tránh các vùng không lưu bị hạn chế theo thông báo của nhà chức trách.

HOSE thay đổi lãnh đạo cấp cao

HOSE thay đổi lãnh đạo cấp cao

Hồ sơ quản trị -  1 giờ

Ông Trịnh Sơn Hồng được điều động, bổ nhiệm giữ chức quyền chủ tịch HĐQT HOSE, theo quyết định của Hội đồng thành viên Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam (VNX).

Dư nợ tín dụng nền kinh tế đạt trên 18,4 triệu tỷ đồng

Dư nợ tín dụng nền kinh tế đạt trên 18,4 triệu tỷ đồng

Tài chính -  15 giờ

Cơ cấu tín dụng tiếp tục được triển khai phù hợp với cơ cấu nền kinh tế và đáp ứng nhu cầu vốn của cả người dân và doanh nghiệp.

Vietbank chính thức nâng vốn điều lệ lên 10.769 tỷ đồng

Vietbank chính thức nâng vốn điều lệ lên 10.769 tỷ đồng

Nhịp cầu kinh doanh -  16 giờ

Ngân hàng TMCP Việt Nam Thương Tín (Vietbank) vừa ghi nhận dấu mốc quan trọng trong quá trình phát triển khi vốn điều lệ đạt 10.769 tỷ đồng sau khi hoàn tất đợt phát hành cổ phiếu ra công chúng vào tháng 12/2025. Với quy mô vốn mới, Vietbank chính thức gia nhập nhóm các ngân hàng có vốn điều lệ trên 10.000 tỷ đồng tại Việt Nam.