Doanh nghiệp Việt tìm đường bứt phá từ nội lực

Trong kỷ nguyên cạnh tranh toàn cầu, doanh nghiệp Việt không thể chỉ dựa vào lợi thế chi phí thấp hay thị trường nội địa. Sự bứt phá phải đến từ nội lực, từ năng lực quản trị, tài chính, công nghệ cho đến văn hóa tổ chức.

Vấn đề đặt ra là làm thế nào để chuyển đổi từ những tiềm năng rời rạc thành sức bật chiến lược?

Nâng tầm lãnh đạo: Nền móng của sức mạnh tổ chức

Tại Diễn đàn Kinh tế tư nhân Việt Nam 2025, bà Đặng Thúy Hà, Giám đốc khu vực phía Bắc, CTCP Kết nối nhân tài (Talentnet), đưa ra một quan điểm cốt lõi: sự phát triển của doanh nghiệp, và rộng hơn là của quốc gia, bắt đầu từ năng lực lãnh đạo.

Theo bà, một đất nước muốn mạnh thì trước hết phải có những tập đoàn mạnh, và yếu tố quyết định để doanh nghiệp vươn tầm chính là người đứng đầu.

“Khi chúng ta có những tập đoàn mạnh thì đất nước phát triển,” bà Hà chia sẻ. Theo bà Hà, người lãnh đạo không chỉ cần tầm nhìn chiến lược, mà còn phải có khả năng thực thi và truyền cảm hứng.

Từ thực tế khảo sát, rõ ràng nhà quản trị phải chuyển trọng tâm từ các giải pháp ngắn hạn sang một khung đánh giá năng lực lãnh đạo có thể định lượng được và liên tục cải thiện.

Trên tinh thần đó, bà Hà đề xuất xây dựng một bộ chỉ số năng lực lãnh đạo và doanh nhân, công cụ giúp doanh nghiệp “soi gương” để biết điểm mạnh, điểm yếu và ưu tiên đầu tư.

Bộ chỉ số mô tả rõ các nhóm năng lực gồm chiến lược, thực thi, sức khỏe tổ chức, đổi mới sáng tạo và quản trị rủi ro, từ đó cho phép thiết kế chương trình phát triển nhân sự có mục tiêu và đo lường được kết quả.

Việc lượng hóa năng lực lãnh đạo sẽ thay đổi cách nhà quản trị ra quyết định, từ cảm tính sang dữ liệu, điều thiết yếu để triển khai những dự án dài hơi như chuyển đổi số hay mở rộng thị trường quốc tế.

Nếu chúng ta không đo lường, chúng ta sẽ khó biết mình đang ở đâu và cần tiến lên thế nào.

Đây là lời nhắc nhở rằng, đối với doanh nghiệp, cải thiện năng lực lãnh đạo không thể chỉ dựa vào cảm tính, mà cần một hệ thống thước đo cụ thể để soi chiếu và điều chỉnh.

Với tư cách nhà quản trị, hệ quả trực tiếp là cần đặt ra KPI lãnh đạo ở cấp cao, đầu tư vào lộ trình kế vị và chương trình huấn luyện thực hành thay vì chỉ gửi lãnh đạo đi học ngắn hạn.

Doanh nghiệp cần thiết lập cơ chế đánh giá năng lực lãnh đạo theo chu kỳ, liên kết các chỉ số này với chính sách thăng tiến và phân bổ nguồn lực cho nghiên cứu và phát triển (R&D), đồng thời xây dựng “văn hóa học tập” để giữ lửa đổi mới trong nội bộ, những bước đi giúp biến nhận thức về lãnh đạo thành năng lực cạnh tranh thực tế.

Chính sách và thể chế: Môi trường cho nội lực cất cánh

Vấn đề thể chế và môi trường chính sách tiếp tục được đặt lên bàn thảo luận như một trong những yếu tố quyết định sự bứt phá của khu vực kinh tế tư nhân.

Không một doanh nghiệp nào có thể bứt phá trong một khung thể chế thiếu nhất quán hoặc khó dự đoán.

Song hành với yếu tố lãnh đạo, môi trường thể chế cũng là điều kiện tiên quyết để nội lực doanh nghiệp có thể phát huy.

Theo ông Lê Văn Hiểu, Phó chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam khóa IV, Chủ tịch HĐQT Công ty CP Seatech, doanh nghiệp chỉ có thể yên tâm đầu tư dài hạn và chấp nhận đổi mới nếu khung chính sách minh bạch, ổn định và nhất quán.

Chính sách, theo quan điểm của ông Hiểu, không phải là công cụ để kiểm soát doanh nghiệp, mà phải trở thành bệ phóng để doanh nghiệp phát triển.

Đây cũng là trăn trở chung của nhiều nhà quản trị Việt Nam, những người từng phải chấp nhận chiến lược ngắn hạn vì lo ngại sự thay đổi bất ngờ trong thể chế.

Việc tạo ra một môi trường pháp lý rõ ràng và dễ dự đoán không chỉ giúp giảm rủi ro, mà còn khuyến khích doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư vào công nghệ, nhân lực và đổi mới sáng tạo.

Điều này đặt ra hai yêu cầu chiến lược cho doanh nghiệp: trước hết, cần chuyển từ tư duy “ứng phó” sang tư duy “đầu tư vào khả năng dự báo và thích ứng”.

Doanh nghiệp cần phát triển năng lực pháp chế nội bộ dùng dữ liệu để mô phỏng kịch bản chính sách và xây dựng chiến lược rủi ro có thể đo lường được.

Ngoài ra, doanh nghiệp cũng cần chủ động tham gia cơ chế đối thoại công - tư để góp ý thiết chế chính sách theo hướng tạo động lực cho đổi mới.

Kinh nghiệm các nền kinh tế đi trước cho thấy chính sách “khuyến khích thí điểm” hoặc cơ chế giảm rào cản cho startup công nghệ đóng vai trò then chốt trong việc thúc đẩy hệ sinh thái.

Nhân lực và công nghệ: Đôi cánh để vươn tầm

Nếu thể chế là “bầu không khí” bao quanh doanh nghiệp, thì nhân lực và công nghệ chính là cặp cánh giúp doanh nghiệp bay cao hơn.

Ông Lê Đắc Lâm, Phó chủ tịch Hội đồng Trường đại học Đại Nam, Chủ tịch HĐQT Vntrip, đã đặt ra một tham vọng táo bạo: đưa Việt Nam trở thành một trong ba quốc gia dẫn đầu ASEAN về chuyển đổi số vào năm 2030.

Tuy nhiên, ông đồng thời cảnh báo về khoảng cách lớn giữa kỳ vọng và thực tế: “Khảo sát cho thấy 70% sinh viên chưa sẵn sàng với những kỹ năng cơ bản phục vụ chuyển đổi số”.

Lời cảnh báo này phản ánh thách thức mà nhiều nhà quản trị đang đối diện: nhân lực chưa đáp ứng được yêu cầu của nền kinh tế số.

Theo ông Lâm, giải pháp nằm ở việc doanh nghiệp chủ động hợp tác với trường đại học và viện nghiên cứu để xây dựng chương trình đào tạo sát với nhu cầu thực tiễn.

Chỉ khi nhân lực được chuẩn bị kỹ lưỡng, mục tiêu chuyển đổi số mới có thể trở thành hiện thực, thay vì chỉ là khẩu hiệu.

Có thể thấy rằng, con đường bứt phá của doanh nghiệp Việt không nằm ở việc chạy theo cơ hội ngắn hạn, mà ở khả năng đầu tư dài hạn vào chính năng lực lõi của mình.

Nội lực chỉ thực sự phát huy khi có sự đồng hành của thể chế, sự dẫn dắt của lãnh đạo đủ tầm, và một nguồn nhân lực được trang bị kỹ năng cho thời đại số.

Trong một thế giới mà sự thay đổi diễn ra với tốc độ chóng mặt, câu hỏi đặt ra cho doanh nghiệp Việt không còn là “làm thế nào để tồn tại” mà là “chúng ta đã đủ nội lực để bứt phá chưa?”