Gói tín dụng 500.000 tỷ: Ngân hàng chờ cơ chế riêng để giải ngân

Gói tín dụng ưu đãi quy mô 500.000 tỷ đồng, hướng tới các lĩnh vực then chốt như hạ tầng chiến lược và công nghệ số, được kỳ vọng tạo cú hích mạnh mẽ cho nền kinh tế.

Tuy nhiên, để gói tín dụng này thực sự đi vào cuộc sống và phát huy hiệu quả như kỳ vọng, đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ, rõ ràng và trách nhiệm giữa Ngân hàng Nhà nước (NHNN), các ngân hàng thương mại (NHTM) và các bộ, ngành liên quan.

"Đây là giai đoạn đòi hỏi nguồn vốn rất lớn cho đầu tư phát triển, hướng tới tăng trưởng GDP hai con số", Phó thống đốc thường trực NHNN Đào Minh Tú nhấn mạnh tại buổi làm việc ngày mới đây.

Trong đó, ông khẳng định tín dụng ngân hàng là một nguồn vốn quan trọng, nhất là khi ngân sách nhà nước và FDI không thể đáp ứng toàn bộ nhu cầu.

Gói tín dụng 500.000 tỷ đồng được Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo triển khai, với mục tiêu ưu tiên cho các dự án hạ tầng, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo. Theo NHNN, 21 ngân hàng đã đăng ký tham gia, cam kết áp dụng lãi suất thấp hơn thị trường ít nhất 1%, thời hạn vay từ hai năm trở lên.

Tuy nhiên, việc triển khai đang gặp không ít khó khăn. “Việc cho vay trung và dài hạn chính là một dạng ưu đãi từ phía ngân hàng”, Phó thống đốc cho biết.

Trong khi đó, tỷ lệ vốn ngắn hạn được phép sử dụng cho vay trung dài hạn đang giảm dần theo chuẩn mực quốc tế như Basel II, Basel III và các quy định mới trong Luật các tổ chức tín dụng sửa đổi.

Theo Vụ trưởng Vụ Tín dụng các ngành kinh tế Hà Thu Giang, phần lớn vốn huy động của hệ thống ngân hàng vẫn mang tính ngắn hạn, trong khi các dự án hạ tầng có vòng đời kéo dài 10–20 năm, thậm chí hơn. Điều này tạo áp lực lớn trong việc cân đối vốn, nếu không có cơ chế hỗ trợ phù hợp.

Không chỉ về nguồn vốn, việc xác định đối tượng và dự án đủ điều kiện vay cũng là một thách thức. Đại diện các NHTM lớn như Agribank, VietinBank, BIDV, Vietcombank đều cho rằng, cần có định nghĩa rõ ràng thế nào là “hạ tầng trọng điểm” hay “công nghệ số”, để đảm bảo tính minh bạch, giảm rủi ro pháp lý trong quá trình thẩm định và giải ngân.

Ông Tô Huy Vũ, Chủ tịch Agribank, cho biết “nếu không được nới hạn mức tín dụng hoặc hỗ trợ tái cấp vốn, thì khả năng cho vay các dự án lớn sẽ gặp khó khăn”.

Đặc biệt trong lĩnh vực công nghệ số, đại diện NHNN cho biết thêm, thách thức không chỉ nằm ở tài sản đảm bảo như phần mềm, mã nguồn, bằng sáng chế – vốn khó định giá, mà còn ở việc hành lang pháp lý cho công nghệ mới như AI, blockchain hay tài sản số còn chưa đầy đủ.

Do đó, nếu không có cơ chế riêng, các ngân hàng khó có thể “mạnh tay” giải ngân dù nhu cầu là rất lớn.

Các bộ ngành cùng vào cuộc

Từ phía bộ ngành, dù đều nhìn nhận vai trò quan trọng của gói tín dụng, song việc phối hợp hiện vẫn còn rời rạc. Đại diện Bộ Xây dựng cho biết chỉ tập trung vào vốn đầu tư công, chưa có cơ sở đề xuất danh mục dự án thuộc khối doanh nghiệp.

Bộ Khoa học và công nghệ cũng chia sẻ rằng chưa xây dựng được danh mục dự án cụ thể cần vay vốn do trước nay phần lớn các dự án dùng vốn ngân sách. Trong khi đó, Bộ Công Thương đánh giá tổng nhu cầu vốn đến năm 2030 có thể lên tới hàng trăm nghìn tỷ đồng, song “cần thêm thời gian tổng hợp con số cuối cùng”.

Trước thực tế này, NHNN đã có văn bản xin ý kiến các bộ ngành từ ngày 16/4, trong đó đề cập rõ nội dung về danh mục dự án trọng điểm và các sản phẩm công nghệ số. Tuy nhiên, đến nay vẫn chưa nhận được phản hồi chính thức.

Phó thống đốc Đào Minh Tú nhấn mạnh vấn đề không nằm ở quy mô vốn, mà ở cơ chế điều phối và xác định mục tiêu ưu tiên.

Theo ông, NHNN rất cần danh mục các dự án ưu tiên trong ít nhất 5 năm tới, tỷ lệ vốn nhà nước và xã hội hóa, các đối tượng vay cụ thể cùng kế hoạch đầu tư tương đối sát thực tế. Từ đó, ngành ngân hàng mới có thể tính toán cân đối nguồn vốn phù hợp.

Vị lãnh đạo NHNN cũng khẳng định: “Ngân hàng không thể thay thế vai trò điều tiết vốn đầu tư công của Nhà nước.” Nếu thiếu sự phối hợp đồng bộ, nguy cơ rủi ro thanh khoản và an toàn hệ thống là rất lớn.

Do đó, NHNN đề nghị các bộ ngành xem đây là nhiệm vụ trọng tâm, cần phối hợp kịp thời, có trách nhiệm cao để gói tín dụng 500.000 tỷ đồng thực sự đi vào thực chất, hỗ trợ tăng trưởng và phát triển bền vững.