MoMo hướng tới mô hình tập đoàn công nghệ tài chính

Những cú chuyển mình của MoMo

Nếu quay ngược lại năm 2010, bức tranh công nghệ tại Việt Nam vẫn mang những gam màu "ảm đạm". Khi ấy, iPhone vẫn là một món đồ xa xỉ, sóng 3G chập chờn và phần lớn người dân vẫn gắn bó với những chiếc điện thoại có bàn phím số.

Trong bối đó, MoMo đã ra đời, mang theo tham vọng thanh toán không tiền mặt của người Việt. Nhưng khởi đầu của họ không phải là những biểu tượng rực rỡ trên màn hình cảm ứng, mà là những dòng tin nhắn văn bản SMS đơn điệu.

Chiến lược ban đầu của MoMo là tận dụng mạng lưới viễn thông để tiếp cận người dùng. Hợp tác cùng Vinaphone và Vietcombank, MoMo xây dựng dịch vụ chuyển tiền dựa trên thẻ SIM.

Họ cố gắng thiết lập một mạng lưới các điểm giao dịch tại quầy, nhắm vào những lao động di cư cần gửi tiền về quê nhưng không có tài khoản ngân hàng. Lãnh đạo MoMo gọi đó là những nỗ lực nhằm giải quyết bài toán "unbanked" (người không có tài khoản ngân hàng) ngay từ những ngày đầu.

Tuy nhiên, thực tế thị trường đã dội một gáo nước lạnh vào mô hình này. Công nghệ dựa trên thẻ SIM bộc lộ quá nhiều hạn chế như: thao tác phức tạp, khó mở rộng quy mô và quan trọng nhất là chưa đủ sức thuyết phục người dùng từ bỏ thói quen tiền mặt vốn đã ăn sâu vào tiềm thức.

Niềm tin vào các giao dịch qua tin nhắn là rất thấp. Đến năm 2012, MoMo đứng trước một ngã rẽ "sinh tử", tiếp tục lay lắt với mô hình cũ hay đập đi xây lại.

Bước ngoặt lịch sử đến vào năm 2013-2014. Nhận thấy làn sóng điện thoại thông minh giá rẻ chạy Android bắt đầu tràn vào Việt Nam, đội ngũ lãnh đạo MoMo đã đưa ra một quyết định táo bạo là "mobile-first" (ưu tiên di động).

Họ quyết định từ bỏ lợi thế sẵn có trên nền tảng SIM để dồn toàn lực phát triển ứng dụng trên iOS và Android. Đây là một "canh bạc lớn" vào thời điểm thị trường thanh toán trực tuyến vẫn chủ yếu xoay quanh máy tính cá nhân (PC) và giao diện web.

Lịch sử đã chứng minh đó là bước đi đúng đắn. Khi smartphone bùng nổ và các ngân hàng bắt đầu cuộc đua số hóa, MoMo đã có sẵn hạ tầng để đón đầu.

Nhưng việc có một ứng dụng đẹp là chưa đủ. Giai đoạn 2014-2019 là lúc doanh nghiệp này phải giải quyết bài toán hóc búa về kỹ thuật, làm sao để xử lý hàng triệu giao dịch mà không bị gián đoạn hệ thống.

Thay vì chọn con đường ngắn là mua các giải pháp "đóng gói" sẵn từ nước ngoài, MoMo tự xây dựng nền tảng công nghệ. Ông Nguyễn Mạnh Tường, đồng sáng lập MoMo tin rằng, chỉ có tự chủ công nghệ lõi mới có thể tạo ra sản phẩm phù hợp với hành vi đặc thù của người Việt.

Thành quả của sự kiên định này là chứng chỉ bảo mật PCI DSS Level 1, tiêu chuẩn an ninh khắt khe nhất trong ngành thanh toán thẻ, mà MoMo là ví điện tử đầu tiên tại Việt Nam đạt được.

Với nền tảng đó, MoMo tiếp tục triển khai mã QR tĩnh và động, mở rộng kết nối với hàng chục ngân hàng. Năng lực kỹ thuật nội tại này đã giúp MoMo lọt vào "mắt xanh" của những gã khổng lồ toàn cầu.

Uber, Google và sau này là Apple đã chọn MoMo làm đối tác thanh toán tại Việt Nam. Những cái bắt tay này là sự bảo chứng cho thấy, kỹ sư Việt Nam hoàn toàn có thể xây dựng những hệ thống đạt chuẩn thế giới.

Cùng với đó, dòng vốn từ Standard Chartered Private Equity, Goldman Sachs và Warburg Pincus đổ vào MoMo, giúp tốc độ tăng trưởng của siêu ứng dụng này lên mức phi mã, chuẩn bị cho một cuộc chuyển mình lớn hơn vào thập kỷ tiếp theo.

Trí tuệ nhân tạo và tham vọng hạ tầng tài chính quốc gia

Bước vào năm 2020, đại dịch Covid-19 đã thay đổi vĩnh viễn hành vi tiêu dùng. Thanh toán không tiền mặt không còn là một lựa chọn, mà trở thành nhu cầu thiết yếu.

Nhưng với MoMo, tham vọng không dừng lại ở việc làm trung gian thanh toán. Sau 15 năm, công ty đang định hình trở thành một tập đoàn công nghệ tài chính, nơi mọi nhu cầu về tiền bạc đều được giải quyết trên một nền tảng duy nhất.

Sự chuyển dịch này bắt đầu từ việc mở rộng hệ sinh thái. MoMo không còn đứng một mình. Thông qua các công ty thành viên như iPOS.vn (giải pháp quản lý nhà hàng), Nhanh.vn (quản lý bán hàng) và Chứng khoán CV (CVS), tập đoàn này đã tạo ra một mạng lưới hỗ trợ hơn 500.000 tiểu thương và hộ kinh doanh.

Từ một cô hàng nước, đến một chuỗi nhà hàng lớn, tất cả đều có thể quản lý dòng tiền, bán hàng và tiếp thị thông qua các công cụ số hóa của MoMo. Điều này giải quyết bài toán minh bạch hóa dòng tiền trong khu vực kinh tế phi chính thức, một vấn đề đau đầu của nền kinh tế Việt Nam nhiều năm qua.

Đối với hơn 30 triệu người dùng cá nhân, MoMo đã biến thành một "siêu thị tài chính". Người dùng có thể vay một khoản tiền nhỏ, mua bảo hiểm xe máy, gửi tiết kiệm, hay đầu tư chứng chỉ quỹ chỉ với vài cú chạm.

Nhưng khi số lượng người dùng và dịch vụ tăng lên theo cấp số nhân, sức người không thể nào theo kịp. Đó là lúc công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) bước vào và trở thành "trái tim" của MoMo.

Hiện tại, hơn 1.000 kỹ sư công nghệ của MoMo, trong đó có 200 chuyên gia dữ liệu và AI đang vận hành hàng trăm mô hình thuật toán. Trung bình, mỗi một giao dịch đi qua hệ thống sẽ được "quét" bởi 6 đến 7 mô hình AI song song trong thời gian thực.

Ứng dụng rõ nét nhất là AI Credit Scoring (chấm điểm tín dụng). Bằng cách phân tích hành vi thanh toán điện nước, mua sắm và thói quen tiêu dùng, AI của MoMo có thể dễ dàng phác họa bức chân dung tài chính cho một người tiêu dùng bất kì này.

Dữ liệu này trở thành tham chiếu quan trọng để các đối tác ngân hàng và tổ chức tài chính thông qua MoMo có thể cấp hạn mức tín dụng cho nhóm khách hàng phổ thông, giúp họ tránh xa các dịch vụ tín dụng đen.

Ở một mặt trận khác, AI đóng vai trò là "người gác cổng". Các mô hình AI Fraud Detection (phát hiện gian lận) học hỏi liên tục từ các dữ liệu quá khứ để nhận diện những giao dịch bất thường.

Công nghệ này có thể chặn đứng một giao dịch lừa đảo ngay khi nó vừa khởi phát, giúp giảm tỷ lệ gian lận xuống hơn 30%. Bên cạnh đó, trợ lý AI Moni hay các Chatbot chăm sóc khách hàng hoạt động 24/7 đang giúp cá nhân hóa trải nghiệm của từng người dùng, từ việc nhắc lịch đóng tiền điện, đến gợi ý gói tiết kiệm phù hợp nhất.

Vượt ra khỏi biên giới của một doanh nghiệp, sự lớn mạnh của MoMo đang song hành cùng chiến lược chuyển đổi số quốc gia. Nền tảng này hiện đã trở thành một cánh tay nối dài của dịch vụ công.

Trên Cổng dịch vụ công quốc gia, MoMo chiếm khoảng 25% tổng giao dịch không dùng tiền mặt. Người dân tại 34 tỉnh thành giờ đây có thể ngồi nhà nộp phạt vi phạm giao thông, đóng lệ phí trước bạ, hay thanh toán viện phí, học phí qua MoMo.

Đặc biệt, trong giai đoạn 2024-2025, cái bắt tay giữa MoMo và VNeID đã đánh dấu bước tiến mới trong việc tích hợp dữ liệu dân cư và tài chính. Việc cho phép thanh toán và xác thực ngay trong ứng dụng định danh quốc gia không chỉ mang lại sự tiện lợi mà còn đảm bảo tính minh bạch cao nhất cho các giao dịch hành chính.