Ngân hàng trước áp lực 'hy sinh' lợi nhuận

Sau Công điện của Thủ tướng gửi Ngân hàng Nhà nước (NHNN) về việc tăng cường thực hiện các giải pháp giảm lãi suất, nhiều ngân hàng thương mại đã đồng loạt điều chỉnh lãi suất huy động theo hướng giảm mạnh.

Các ngân hàng như Eximbank, BVBank, Kienlongbank, MSB hay Vietbank đều đưa ra mức lãi suất huy động mới.

Kienlongbank thậm chí còn giảm lãi suất hai lần liên tiếp trong vòng chưa đầy một tuần. Sau đợt điều chỉnh mạnh tay này, lãi suất huy động của KielongBank ở các kỳ hạn đều đã xuống dưới 6%.

Điều tương tự cũng diễn ra ở các ngân hàng thương mại, đặc biệt là các ngân hàng quy mô vừa và nhỏ - nhóm thường chạy đua lãi suất huy động giai đoạn trước đây.

Việc Chính phủ yêu cầu các ngân hàng ngay lập tức điều chỉnh lãi suất huy động – đầu vào của dòng vốn nhằm tạo điều kiện để lãi suất cho vay – đầu ra có dư địa giảm thêm trong thời gian tới.

Trước đó, hồi giữa tháng 2, tại Hội nghị Thường trực Chính phủ làm việc với các ngân hàng thương mại, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã truyền đi thông điệp các ngân hàng cần “hy sinh” một phần lợi nhuận để giảm lãi suất cho vay, hỗ trợ nền kinh tế, người dân, doanh nghiệp.

Với những chỉ đạo cứng rắn vừa qua của Chính phủ và NHNN, có thể thấy ý chí của người lãnh đạo rất rõ ràng.

Hệ thống ngân hàng, bên cạnh việc điều chỉnh lãi suất huy động, cũng cam kết giảm lãi suất cho vay để hỗ trợ nền kinh tế.

Các ngân hàng quốc doanh đóng vai trò tiên phong trong làn sóng này. Lãnh đạo Agribank, Vietcombank mới đây khẳng định sẽ tiếp tục hạ lãi suất nhằm tạo điều kiện cho doanh nghiệp và người dân tiếp cận vốn với chi phí thấp hơn.

Tổng giám đốc Agribank Phạm Toàn Vượng, ngân hàng này đã chủ động giảm sàn lãi suất cho vay từ 0,2-0,5%/năm trong tháng 2. Hiện lãi suất cho vay của Agribank chỉ từ 4%/năm với khoản vay ngắn hạn và từ 6%/năm với các khoản vay trung - dài hạn.

Ông Lê Quang Vinh, Phó tổng giám đốc phụ trách ban điều hành Vietcombank cho biết, Vietcombank cũng luôn tích cực duy trị lãi suất huy động thấp, dẫn dắt thị trường.

Tuy điều này tạo cho Vietcombank áp lực về huy động vốn, tuy nhiên thực hiện quan điểm chỉ đạo của Chính phủ về việc ổn định lãi suất, thì Vietcombank cũng quyết định triển khai chính sách theo quy định của NHNN đồng thời cho rằng, việc duy trì mặt bằng lãi suất ổn định là hết sức cần thiết hỗ trợ nền kinh tế.

Kéo theo đó, các ngân hàng thương mại cổ phần tư nhân, cũng không thoát khỏi làn sóng này. Lãnh đạo Eximbank, TPBank hay PGBank cũng cho biết ngân hàng đang triển khai những gói vay lãi suất rất thấp, chỉ từ 5 – 6% cho nhiều đối tượng.

Áp lực tăng trưởng lợi nhuận

Việc NHNN yêu cầu các ngân hàng duy trì lãi suất cho vay ở mức thấp giúp doanh nghiệp và người dân dễ dàng tiếp cận vốn hơn, nhưng cũng đồng nghĩa với việc biên lợi nhuận tín dụng của ngân hàng bị thu hẹp.

Song song đó, khi nền kinh tế chưa hồi phục mạnh mẽ, nhu cầu vay vốn sụt giảm, ngân hàng buộc phải giảm lãi suất để hút khách hàng, tạo ra cuộc đua lãi suất cho vay. Kết quả là biên lãi thuần (NIM) của ngành ngân hàng xuống mức thấp nhất trong nhiều năm qua.

Theo công ty chứng khoán Mirae Asset Việt Nam (MASVN), NIM của các ngân hàng đã bắt đầu sụt giảm từ quý IV/2024 và dự kiến sẽ tiếp tục đối mặt với nhiều áp lực trong năm 2025.

Sự sụt giảm này đến từ nhiều nguyên nhân như chất lượng tài sản suy yếu, áp lực trích lập dự phòng tăng và cạnh tranh cho vay.

Mặt khác, với việc NHNN đã thắt chặt kiểm soát với cả lãi suất huy động, các ngân hàng nhỏ phụ thuộc nhiều vào nguồn tiền gửi thậm chí mất hẳn lợi thế cạnh tranh.

“Các ngân hàng có năng lực cạnh tranh thấp, tập khách hàng rủi ro cao và khả năng phục hồi kém sẽ đối mặt nhiều khó khăn hơn trong việc mở rộng biên lợi nhuận”, công ty chứng khoán Vietcombank (VCBS) nhìn nhận.

Ông Nguyễn Quang Thuân, Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc FiinGroup mới đây cho biết, thống kê cho thấy kế hoạch lợi nhuận doanh năm 2025 của các doanh nghiệp niêm yết chỉ tăng khoảng 4% so với năm 2024.

Con số này thấp hơn rất nhiều nếu so với kế hoạch lợi nhuận năm 2024 là 17,9%. Thậm chí thực tế các doanh nghiệp niêm yết còn tăng trưởng lợi nhuận vượt kế hoạch, lên tới 22,7%.

Theo ông Thuân, nguyên nhân của sự sụt giảm này đến từ trụ cột chính ngành ngân hàng. Các ngân hàng, đặc biệt là nhóm quốc doanh năm nay đặt kế hoạch tăng trưởng lợi nhuận rất thấp.

“Nguyên nhân phần lớn là do lo ngại biên lãi thuần (NIM) tiếp tục thu hẹp”, ông Thuân chia sẻ.

Đơn cử với Vietcombank, ban lãnh đạo nhà băng chia sẻ kế hoạch kinh doanh năm 2025 với lợi nhuận trước thuế chỉ tăng trưởng khoảng 5%, dù tăng trưởng tín dụng dự kiến đạt 16,28%. Tương tự, BIDV cũng chỉ dự kiến lợi nhuận tăng trưởng 6 – 10%.

Ở nhóm ngân hàng thương mại lớn, MB cũng đưa ra kế hoạch rất thận trọng với tăng trưởng lợi nhuận chỉ ở mức 8 – 10% trong năm 2025.

Mặc dù vậy, không phải ngân hàng nào cũng dự kiến tăng trưởng lợi nhuận thấp trong năm 2025. Một số ngân hàng thương mại cổ phần, như VPBank, VIB hay MSB vẫn đặt mục tiêu tăng trưởng hai con số trong năm nay.

Chứng khoán VietCap đánh giá, áp lực NIM của các nhà băng vẫn đang diễn ra, trong bối cảnh cạnh tranh giữa các ngân hàng ngày càng gay gắt. Tuy nhiên, VietCap cho rằng mục tiêu tăng trưởng tín dụng cao 16% trong năm 2025 này có thể là bù đắp phần nào cho lợi nhuận của ngành ngân hàng.

MASVN thì dự báo, lợi nhuận từng ngân hàng sẽ có sự phân hóa rất khác biệt so với mức tăng trưởng chung toàn ngành.

Một số ngân hàng quốc doanh như BIDV hay Vietinbank có thể cải thiện NIM nhờ được hưởng lợi từ đầu tư công, có khả năng huy động vốn với chi phí thấp và chất lượng tài sản ổn định.

Trong khi đó, Techcombank, VPBank và HDBank có thể tận dụng cơ hội từ tín dụng cá nhân, đặc biệt trong lĩnh vực tiêu dùng. Một số ngân hàng có câu chuyện riêng, chẳng hạn như Sacombank có tiềm năng tái cấu trúc thành công, mở rộng thị phần.

“Năm 2025, nhóm ngân hàng quốc doanh vẫn là lựa chọn ưu tiên do hưởng lợi từ xu hướng đầu tư công và ổn định vĩ mô. Trong khi đó, các ngân hàng tư nhân với hệ sinh thái mạnh mẽ và chiến lược mở rộng khách hàng cá nhân có thể mang lại cơ hội đầu tư dài hạn”, MASVN đánh giá.