Sức ép từ công nghệ mới và chi phí nhân công buộc ngành phần mềm phải thay đổi từ mô hình gia công thuần túy sang phát triển các giải pháp hoàn chỉnh.
Cuối năm ngoái, tại Diễn đàn quốc gia về phát triển doanh nghiệp công nghệ Việt Nam, ông Nguyễn Văn Khoa, Tổng giám đốc FPT cho biết, có những thời điểm tỷ lệ gia công (outsourcing) của FPT chiếm tới 90% tổng hoạt động, nhưng hiện tại bức tranh này đã hoàn toàn thay đổi.
"5 năm gần đây, con số đó đã giảm còn khoảng 35%", vị Tổng giám đốc chia sẻ. Việc giảm tỷ trọng gia công đến từ định hướng "Make in Viet Nam".
Theo ông Khoa, đây là yêu cầu bắt buộc để doanh nghiệp Việt Nam tiến lên chuỗi giá trị cao hơn, tăng tính tự chủ trên thị trường quốc tế thay vì chỉ phụ thuộc vào các hợp đồng cung cấp kỹ sư thuần túy.
Sự dịch chuyển của doanh nghiệp đầu ngành như FPT đang phản ánh thực trạng chung của lĩnh vực phần mềm. Khởi đầu từ những năm 2000, ngành gia công phần mềm (ITO) Việt Nam phát triển nhanh chóng nhờ lợi thế nhân sự trẻ và chi phí cạnh tranh. Tuy nhiên, sau hơn hai thập kỷ, lợi thế này đã không còn.
Mức thu nhập trung bình của kỹ sư công nghệ tăng liên tục mỗi năm, trong khi giá trị hợp đồng từ khách hàng nước ngoài không tăng tương xứng. Điều này buộc các công ty công nghệ phải điều chỉnh phương thức hoạt động để tồn tại.
Bà Phạm Hoài Anh, Giám đốc thương mại 1C Việt Nam nhận định: "Chúng ta đang ở một giai đoạn sàng lọc rất mạnh mẽ của các doanh nghiệp ITO".
Theo bà, áp lực từ trí tuệ nhân tạo (AI) đòi hỏi các công ty phải khẩn trương thay đổi mô hình kinh doanh để đạt hiệu suất cao. Bối cảnh mới đặt các doanh nghiệp trước hai lựa chọn: tiếp tục duy trì hoạt động gia công với biên lợi nhuận thấp và đối mặt với rủi ro bị thay thế bởi công nghệ tự động hóa, hoặc dồn toàn lực chuyển hướng sang cung cấp giải pháp công nghệ hoàn chỉnh.
Đồng quan điểm, ông Đỗ Minh Hải, Giám đốc công nghệ Pionero cho rằng, nếu chỉ dựa vào việc cho thuê nhân sự theo giờ, doanh nghiệp sẽ rất nhanh chạm ngưỡng giới hạn tăng trưởng, không thể mở rộng quy mô một cách bền vững.
"Thị trường gia công đơn giản là đang bị thu hẹp lại. Yêu cầu về kỹ thuật hiện nay phức tạp hơn, đòi hỏi đội ngũ kỹ sư phải chuyển hướng sang việc am hiểu sản phẩm và có tư duy giải pháp thay vì chỉ nhận khoán lập trình", ông Hải phân tích.
Theo ông, mô hình cũ chỉ mang lại nguồn thu theo từng giờ lao động, trong khi mô hình phát triển và cung cấp giải pháp có thể tạo ra nguồn doanh thu tích lũy lâu dài, không phụ thuộc hoàn toàn vào số lượng nhân sự tăng thêm.
Thực tế, mô hình "mua bán sức lao động" trong ngành phần mềm đang ngày càng bộc lộ những điểm yếu. Các doanh nghiệp gia công giống như những thợ thi công theo bản vẽ có sẵn, không có quyền quyết định kiến trúc sản phẩm hay định hướng kinh doanh.
Ông Võ Xuân Thịnh, chuyên gia tư vấn sản phẩm cấp cao từ GEEK Up chỉ ra thực trạng, khách hàng hiện nay chưa định giá đúng chất xám và năng lực quản lý dự án của đội ngũ kỹ sư Việt Nam.
"Khách hàng chỉ tính toán theo kiểu: tôi trả anh bao nhiêu ngày công, bao nhiêu giờ làm việc", ông Thịnh nói. Sự lệch pha trong cách đánh giá này dẫn đến tình trạng các công ty chỉ làm theo yêu cầu một cách máy móc, tạo ra những tính năng dư thừa.
Thống kê từ thực tế ngành cho thấy, rất nhiều dự án phần mềm lãng phí hàng nghìn giờ công để xây dựng những tính năng vô giá trị, gần như không bao giờ được người dùng cuối sử dụng. Mỗi một tính năng bị bỏ xó đồng nghĩa với việc lãng phí hàng chục nghìn USD ngân sách của khách hàng và tiêu tốn vô ích tài nguyên của hệ thống.
Trong bối cảnh đó, ông Nguyễn Thành Trung, Phó chủ tịch Cộng đồng lãnh đạo số, CIO BSS Group & Magestore nhận định, việc chuyển đổi số trong nước đang tạo ra không gian phát triển vô cùng rộng lớn cho các đơn vị phần mềm.
"Khách hàng doanh nghiệp đang dịch chuyển từ việc thuê nhân công theo dự án sang tìm kiếm đơn vị cung cấp giải pháp công nghệ có khả năng giải quyết trực tiếp bài toán quản trị nội bộ", ông Trung nhấn mạnh.
Thay vì chỉ tìm kiếm một đội ngũ lập trình, các doanh nghiệp tại Việt Nam, từ những công ty quy mô nhỏ đến các tập đoàn lớn, đều mong muốn tìm kiếm một đối tác có năng lực thiết kế kiến trúc hệ thống tổng thể. Ông Trung gợi ý, việc dịch chuyển trọng tâm từ thị trường gia công quốc tế sang cung cấp giải pháp nội địa có thể trở thành ưu tiên của các công ty công nghệ trong thời gian tới.
Để thoát khỏi "bẫy gia công", sự chuyển dịch sang phát triển giải pháp công nghệ hoàn chỉnh được xem là hướng đi mới của ngành phần mềm.
Thay vì nhận các gói thầu phát triển từng tính năng riêng lẻ, 1C Việt Nam đang tiếp cận thị trường bằng việc cung cấp một nền tảng phần mềm quản trị toàn diện, có khả năng tùy chỉnh linh hoạt cho hàng loạt ngành nghề đặc thù.
Ông Alexander Evchenko, Giám đốc điều hành 1C Việt Nam cho biết, khách hàng doanh nghiệp hiện nay không muốn tốn kém từ 6 tháng đến 1 năm để chờ đợi quá trình xây dựng phần mềm từ con số không.
"Các doanh nghiệp ITO cần tận dụng những nền tảng được xây dựng sẵn để tùy biến nhanh chóng cho người dùng cuối. Giải pháp công nghệ phải mang lại giá trị đo lường được và giải quyết đúng bài toán đặc thù của doanh nghiệp thay vì chỉ tập trung vào số lượng kỹ sư tham gia", ông chia sẻ.
Theo ông, việc tận dụng những nền tảng có sẵn giúp rút ngắn tới 70% thời gian phát triển và triển khai hệ thống, đồng thời giảm thiểu tối đa các rủi ro phát sinh lỗi kỹ thuật.
Sự khác biệt lớn nhất và cũng là bài toán khó nhất giữa việc gia công phần mềm và cung cấp giải pháp nằm ở khâu đưa sản phẩm vào vận hành thực tế tại doanh nghiệp. Hàng loạt dự án chuyển đổi số thất bại không phải do mã nguồn kém chất lượng, mà do thiết kế không thể tương thích với quy trình nghiệp vụ hiện hữu.
Ông Nguyễn Hoàng Tùng, Giám đốc triển khai tại 1C Việt Nam cho hay: "Triển khai một giải pháp đòi hỏi chúng ta phải đảm bảo hệ thống phần mềm mới tích hợp trơn tru vào quy trình làm việc hiện tại của doanh nghiệp. Đội ngũ kỹ thuật không chỉ dừng lại ở bước lập trình hay bàn giao mã nguồn, mà phải sát cánh cùng khách hàng đến khi hệ thống vận hành ổn định và tạo ra hiệu quả thực tế".
Theo ông Tùng, yêu cầu quản lý của một doanh nghiệp bán lẻ có những đặc điểm hoàn toàn trái ngược với một nhà máy sản xuất. Do đó, người làm giải pháp phải đóng vai trò như một chuyên gia tư vấn quy trình, đảm bảo hệ thống phần mềm thực sự trở thành công cụ đắc lực chứ không phải một gánh nặng hành chính.
Đại diện 1C Việt Nam tin tưởng, sự hợp tác giữa một công ty có năng lực cốt lõi về kỹ thuật và một tổ chức chuyên sâu về nghiệp vụ tài chính sẽ tạo ra giải pháp hoạch định nguồn lực doanh nghiệp (ERP) hoàn chỉnh, có sức cạnh tranh cao.
Để thực thi hướng đi này một cách có hệ thống và giảm thiểu rủi ro, giới chuyên môn đang áp dụng các khung tiếp cận chiến lược bài bản, tiêu biểu như BDIT.
Khung tiếp cận này bao gồm bốn yếu tố: Business Domain (lĩnh vực kinh doanh), Enterprise Architect (kiến trúc doanh nghiệp), Technology Solution (giải pháp công nghệ) và đóng gói vận hành. Nguyên tắc đặt ra là kiến trúc nghiệp vụ phải được thiết lập vững chắc trước khi bắt tay vào thiết kế lớp giải pháp kỹ thuật.
Ông Võ Xuân Thịnh từ GEEK Up giải thích thêm về tính ứng dụng của nguyên lý này: "Code chỉ mang tiềm năng tạo ra giá trị, chưa sinh ra giá trị. Chỉ khi sản phẩm được vận hành thật, người dùng thao tác thật, giá trị đó mới bắt đầu được hiện thực hóa".
Thực tế, thị trường trong nước hiện đang mở ra tiềm năng lớn cho chiến lược chuyển đổi này. Theo các số liệu thống kê, Việt Nam hiện có khoảng 80% lực lượng doanh nghiệp hoạt động ở quy mô vừa và nhỏ. Phân khúc này có nhu cầu vô cùng cấp thiết về việc số hóa các khâu quản trị cơ bản, từ quản lý đơn đặt hàng, kiểm soát hàng tồn kho đến chăm sóc khách hàng tự động. Dù vậy, họ lại gặp rào cản về ngân sách để đầu tư những hệ thống công nghệ lớn, đắt đỏ từ các tập đoàn phần mềm đa quốc gia.
Do đó, các đơn vị công nghệ như 1C Việt Nam đang triển khai một phương pháp tiếp cận thực dụng và bền vững hơn. Bằng cách tận dụng lợi thế am hiểu thị trường trong nước, doanh nghiệp cung cấp các bộ giải pháp nền tảng với chi phí triển khai hợp lý.
Định hướng này đóng vai trò quyết định đến năng lực cạnh tranh, cải thiện biên lợi nhuận và khẳng định khả năng làm chủ công nghệ của ngành phần mềm Việt Nam trong thập kỷ tới.
Tags:
Tags:
Thế giới đang bước vào thời kỳ mà mọi công việc, tác vụ đều gắn với AI. Vậy sẽ ra sao, khi AI được ứng dụng vào hoạt động quản trị doanh nghiệp?
Trong khi quản trị số được xem là động lực tăng trưởng đất nước, thì tại nhiều doanh nghiệp, khoảng 70% các nhà quản trị vẫn chưa biết bắt đầu từ đâu.
Theo Giáo sư Dave Ulrich - bậc thầy quản trị số 1 thế giới, doanh nghiệp bạo chi cho nhân viên sẽ không bao giờ sợ thua thiệt, mà ngược lại kết quả còn rất bất ngờ.
Kinh tế số tại Việt Nam đang hiện diện rõ nét qua đời sống người dân, trở thành động lực thúc đẩy kinh tế tăng trưởng hai con số.
Afiex đang bước vào giai đoạn tăng tốc nhờ chiến lược chuyển dịch từ mô hình xuất khẩu gạo truyền thống sang tập trung vào phân khúc giá trị cao.
Tổng công ty Thép Việt Nam – Vnsteel đang tỏ ra đuối sức trong vòng xoáy đầu tư dàn trải, đòn bẩy tài chính cao và những khối tài sản “đóng băng” kéo dài nhiều năm.
Sau nhiều năm tái thiết, Arsenal đã biến “tin vào tiến trình” từ khẩu hiệu thành chức vô địch Giải Ngoại hạng Anh mùa bóng 2025-2026. Tinh thần đó trở thành điểm tựa để Chủ tịch HĐQT Cen Land Nguyễn Trung Vũ – một cổ động viên trung thành – kêu gọi nhà đầu tư kiên nhẫn với hành trình tái định vị doanh nghiệp.
Tập đoàn Công nghiệp cao su Việt Nam đặt cược lớn vào chuỗi dự án khu công nghiệp và năng lượng tái tạo nhằm hình thành hệ sinh thái sản xuất – điện sạch.
Đứng trước sản phụ 34 tuần bị khối máu tụ chèn ép tủy dẫn đến liệt gần như hoàn toàn hai chân, ThS.BS Vũ Xuân Phước - Giám đốc Trung tâm Cột sống, Bệnh viện Đa khoa Vinmec Smart City - đã bắt tay vào ca phẫu thuật căng thẳng kéo dài nhiều giờ, cứu hai mẹ con khỏi cơn nguy kịch.
Khi các cú sốc toàn cầu ngày một gia tăng, năng lực cạnh tranh dài hạn của Việt Nam cần dựa nhiều hơn vào mức độ hội nhập sâu rộng của các doanh nghiệp nội địa.
Tăng trưởng hai con số là con đường tất yếu để hoàn thành hai mục tiêu 100 năm của đất nước vào năm 2030 và 2045.
The Sentosa (Vinhomes Star City) tại giao điểm hai đại lộ huyết mạch, sở hữu gần 20 tiện ích phong cách nghỉ dưỡng Singapore cùng tổ hợp thương mại 5 tầng ngay khối, được nhiều nhà đầu tư đánh giá có tiềm năng khai thác cho thuê tốt nhất Thanh Hóa.
Sức ép từ công nghệ mới và chi phí nhân công buộc ngành phần mềm phải thay đổi từ mô hình gia công thuần túy sang phát triển các giải pháp hoàn chỉnh.
Kinh tế số tại Việt Nam đang hiện diện rõ nét qua đời sống người dân, trở thành động lực thúc đẩy kinh tế tăng trưởng hai con số.
Việc hoàn thiện hạ tầng phục vụ giao dịch phái sinh đóng vai trò là "xương sống" cho sự phát triển của thị trường vốn.
