Ra mắt 'bản đồ chỉ đường' cho công nghiệp hỗ trợ

Ước mơ 20 năm công nghiệp hỗ trợ và bài toán về quỹ đất cho phát triển

Hơn hai thập kỷ gắn bó với nền công nghiệp Việt Nam, bà Trương Thị Chí Bình, Tổng thư ký Hiệp hội Công nghiệp hỗ trợ Việt Nam (VASI) vẫn nhớ như in những ngày đầu khi cùng các cộng sự tại Bộ Công thương nỗ lực tiếp cận các nhà đầu tư để mở khu công nghiệp đầu tiên tại Bắc Ninh.

Ở thời điểm đó, đây là một dự án khá lớn, nhưng lại gặp không ít khó khăn do thực lực của doanh nghiệp nội địa lúc đó còn quá non trẻ.

Nhìn lại bức tranh công nghiệp sau 20 năm, theo bà Bình, diện mạo của cộng đồng doanh nghiệp hỗ trợ đã thay đổi một cách ngoạn mục. Từ những cơ sở sản xuất nhỏ lẻ chỉ dám mơ ước làm được những linh kiện đơn giản, đến nay đã có hàng trăm doanh nghiệp quy mô lớn với khát vọng làm chủ sản phẩm từ khâu thiết kế đến xây dựng thương hiệu riêng, thay vì chỉ dừng lại ở gia công rời rạc.

Thế nhưng, đi cùng với sự phát triển ấy, một nghịch lý của sự phát triển đang được đặt ra là quỹ đất và hạ tầng đang ngày càng trở nên khan hiếm và đắt đỏ. Bà Bình nhấn mạnh và cho rằng, càng phát triển nhanh, khó khăn về mặt bằng, quỹ đất càng lớn, nhất là trong bối cảnh các vị trí đắc địa không còn nhiều, giá đất cao khiến chi phí đầu tư bị đẩy tăng mạnh.

Đây chính là lý do khiến chiến lược phát triển "tập trung" trở thành yêu cầu sống còn đối với phát triển công nghiệp. Điều này không chỉ giúp giảm bớt gánh nặng chi phí mà còn tạo ra một môi trường để các doanh nghiệp cùng học hỏi, cộng hưởng lẫn nhau để sống "khỏe hơn" và "kinh doanh tốt hơn".

Sự thay đổi về tư duy hạ tầng này chính là nền tảng quan trọng để thúc đẩy sự kết nối giữa các tầng doanh nghiệp và chuỗi cung ứng trong giai đoạn phát triển mới đầy biến động.

Xuất phát từ mong muốn hỗ trợ doanh nghiệp phát triển, ngày 14/5/2026, Ban Hạ tầng Hiệp hội Công nghiệp hỗ trợ Việt Nam (VASI) phối hợp cùng DTJ Industrial đã chính thức tổ chức “Lễ công bố Bản đồ hạ tầng công nghiệp hỗ trợ VASI 2026” với sự tham gia của cộng đồng doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ Việt Nam, các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI), hiệp hội doanh nghiệp quốc tế, chủ đầu tư khu công nghiệp cùng các đơn vị cung cấp giải pháp hạ tầng công nghiệp trong và ngoài nước.

Sự kiện được đánh giá là dấu mốc quan trọng trong chiến lược phát triển hệ sinh thái công nghiệp hỗ trợ tập trung tại Việt Nam, hướng tới mục tiêu nâng cao tỷ lệ nội địa hóa, gia tăng năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp Việt Nam và thúc đẩy khả năng tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Thông điệp xuyên suốt của bản đồ hạ tầng công nghiệp là kiến tạo một hệ sinh thái công nghiệp hỗ trợ đồng bộ, hiện đại, xanh và có khả năng cạnh tranh quốc tế; nơi doanh nghiệp không chỉ tiếp cận quỹ đất và hạ tầng sản xuất mà còn được kết nối chuỗi cung ứng, công nghệ, dịch vụ hỗ trợ nhà máy, logistics và các nguồn lực đầu tư chiến lược.

Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm thúc đẩy quá trình hình thành các cụm liên kết ngành có chiều sâu, tạo nền tảng phát triển bền vững cho ngành công nghiệp hỗ trợ Việt Nam trong giai đoạn mới.

Giải mã 5 vùng động lực phát triển chuỗi cung ứng Đồng bằng sông Hồng

Bản đồ Hạ tầng công nghiệp hỗ trợ 2026 đã phác họa một lộ trình phát triển chi tiết cho khu vực Đồng bằng sông Hồng thông qua việc chia tách thành năm phân vùng chiến lược.

Mỗi vùng đóng một vai trò riêng biệt nhưng lại có sự kết nối hữu cơ, hỗ trợ nhau cùng phát triển. Theo đó, vùng Tây Bắc, với trọng tâm là Phú Thọ, Vĩnh Phúc đóng vai trò cửa ngõ kết nối giao thương trực tiếp với thị trường Trung Quốc, tận dụng các tuyến đường sắt cao tốc trong tương lai.

Trong khi đó, khu vực vành đai 4 bao quanh Hà Nội, Hưng Yên và Bắc Ninh lại được định hướng trở thành các đô thị công nghiệp công nghệ cao, nơi thu hút nguồn nhân lực chất lượng quốc tế và phát triển các ngành sản xuất có hàm lượng chất xám lớn.

Vùng vành đai 5 Thủ đô, kết nối hàng loạt tỉnh như Hà Nội, Bắc Giang, Thái Bình (cũ), Nam Định và Vĩnh Phúc..., được xác định là "công xưởng" điện tử và công nghiệp nhẹ của cả miền Bắc. Sự kết nối này không chỉ dựa trên địa lý mà còn dựa trên sự tương đồng về ngành hàng sản xuất, tạo ra một dải công nghiệp liên hoàn.

Tại trung tâm của khu vực là vùng "lõi" Lý Thường Kiệt (Ân Thi - Hưng Yên; Bình Giang, Thanh Miện - Hải Dương), đóng vai trò mắt xích kết nối trục Bắc - Nam và giữa vùng Thủ đô với dải duyên hải.

Cuối cùng, vùng duyên hải với Quảng Ninh, Hải Phòng, Nam Định, Thái Bình (cũ) tạo thành vành đai logistics quan trọng, vận chuyển hàng hóa ra các cảng biển lớn.

Đi sâu vào chiến lược phát triển tại từng địa phương, ông Lê Minh Sơn, Ban tư vấn DTJ Industrial cho rằng, Hải Phòng vẫn giữ vững vị thế là mắt xích quan trọng nhất nhờ hệ thống cảng biển xuất nhập khẩu chính và các khu kinh tế tự do đầy ưu đãi. Bắc Ninh tiếp tục là trung tâm điện tử công nghệ cao gắn liền với hệ sinh thái của Samsung.

Bên cạnh đó, một điểm nhấn mới đầy tiềm năng trên bản đồ công nghiệp là Hưng Yên, với sở hữu mật độ dân số cao và vị trí trung tâm. Hưng Yên đang trở thành "vùng đất hứa" cho các doanh nghiệp kho vận và công nghiệp hỗ trợ nhờ khả năng tiếp cận nhanh chóng đến mọi cứ điểm sản xuất lớn trong vùng.

Tại khu vực phía Nam, ông Trần Tấn Sỹ, Phó ban Hạ tầng phụ trách phía Nam VASI cho biết, Hiệp hội Công nghiệp hỗ trợ Việt Nam sẽ tiếp tục phát triển mạng lưới hạ tầng cho các doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ phía Nam, kết nối sâu hơn với doanh nghiệp FDI nhằm nâng cao tỷ lệ nội địa hóa, tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu và từng bước làm chủ công nghệ lõi.

Đánh giá về chiến lược phát triển theo Bản đồ Hạ tầng công nghiệp hỗ trợ VASI 2026, ông Sơn cho rằng, việc tập trung phát triển các khu công nghiệp, hạ tầng công nghiệp hỗ trợ quy mô lớn giúp mang lại lợi thế rất lớn cho các doanh nghiệp tham gia.

Dẫn học thuyết kinh tế "External Economy of Scale" (lợi thế kinh tế theo quy mô), ông Sơn nhấn mạnh, muốn tăng trưởng nhanh, các doanh nghiệp không thể tiếp tục duy trì trạng thái sản xuất phân tán, manh mún để tối ưu chi phí ngắn hạn như trước đây. Thay vào đó, một chiến lược hạ tầng tập trung sẽ cho phép tri thức, công nghệ và cơ hội phát triển lan tỏa mạnh mẽ trong toàn hệ sinh thái.

Triết lý "buôn có bạn, bán có phường" được ông Sơn áp dụng như một công thức phát triển hiệu quả cho cả một khu vực. Khi các doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ cùng phát triển tập trung, việc thu hút lao động chuyên môn hóa trở nên dễ dàng hơn, các nhà cung ứng dịch vụ hỗ trợ cũng có thể tập trung nguồn lực phục vụ tốt hơn.

Quan trọng hơn, đối với những khách hàng quốc tế, một khu vực tập trung cho phép họ tiếp cận được sản phẩm của rất nhiều doanh nghiệp cùng lúc, giúp tiết kiệm thời gian và đẩy nhanh quá trình ra quyết định đầu tư.

Theo thông tin từ VASI, việc phát triển các cụm sản xuất tập trung sẽ giúp doanh nghiệp giảm từ 10–20% các chi phí liên quan đến hạ tầng kỹ thuật, hệ thống điện, phòng cháy chữa cháy (PCCC), xử lý nước thải, logistics, vận hành và các dịch vụ hỗ trợ nhà máy.

Việc tối ưu chi phí thông qua mô hình hạ tầng tích hợp không chỉ giúp doanh nghiệp giảm áp lực đầu tư ban đầu mà còn nâng cao hiệu quả sản xuất, gia tăng năng lực cạnh tranh và khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn của chuỗi cung ứng toàn cầu.

Dưới góc nhìn của cơ quan quản lý nhà nước, ông Phạm Văn Quân, Phó cục trưởng Cục Công nghiệp, Bộ Công Thương cũng tiết lộ, bộ đang đề xuất một mô hình quản lý thống nhất cho các khu công nghiệp nhằm tránh tình trạng phát triển rời rạc, chồng chéo. Các khu công nghiệp hỗ trợ cần phát triển theo hướng đồng bộ, có thể tận dụng lẫn nhau về chuỗi năng lượng và sản phẩm.

Đây là sự chuẩn bị cần thiết để đón đầu làn sóng dịch chuyển đầu tư theo chiến lược "Trung Quốc + 1". Bởi theo nhận định của ông Quân, Việt Nam đang có rất nhiều lợi thế, nhưng nếu không phát triển được công nghiệp hỗ trợ đủ mạnh, chúng ta sẽ sớm phải đối mặt với thách thức chi phí đất và vận tải tăng quá cao, làm giảm sức cạnh tranh quốc gia.

Trong bối cảnh đó, ông Nguyễn Quốc Khánh, Chủ tịch DTJ Group, Phó chủ tịch, Trưởng ban hạ tầng VASI cũng cho rằng, Bản đồ Hạ tầng công nghiệp hỗ trợ Việt Nam 2026 sẽ trở thành nền tảng kết nối đầu tư chuyên biệt dành cho cộng đồng doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ Việt Nam, góp phần nâng cao tỷ lệ nội địa hóa, tăng năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp, thúc đẩy xuất khẩu. Qua đó, dự án sẽ từng bước đưa doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Ông Khánh nhấn mạnh, hầu hết các quốc gia phát triển trên thế giới đều phải tự chủ được nền công nghiệp của mình, và công nghiệp hỗ trợ chính là chìa khóa để tăng tỷ lệ nội địa hóa, thay vì chỉ dừng lại ở mức độ gia công đơn thuần.

Chính vì vậy, sự ra đời của tấm bản đồ này chắc chắn sẽ tạo ra những cơ hội mới cho phát triển công nghiệp, giải những bài toán khó về quỹ đất, quy hoạch cho phát triển, để từng bước hiện thực hóa tầm nhìn về một nền công nghiệp Việt Nam tự chủ, hiện đại, xanh và giữ vị thế quan trọng trong chuỗi giá trị toàn cầu.