Thành viên độc lập hội đồng quản trị cần hướng đến 'giá trị thật'
Hứa Phương
Thứ ba, 03/09/2024 - 15:23
Việc bổ nhiệm thành viên độc lập hội đồng quản trị ở nhiều doanh nghiệp mới chỉ nhằm phục vụ mục đích tuân thủ pháp luật hơn là nhắm đến giá trị thật.
Chỉ đáp ứng mục đích tuân thủ pháp luật
Minh bạch được coi là tiêu chí hàng đầu để đảm bảo tính hiệu quả, bền vững của hoạt động quản trị công ty, bảo vệ những lợi ích hợp pháp của cổ đông.
Một yếu tố quan trọng nhằm nâng cao tính minh bạch trong quản trị là vai trò, hiệu quả hoạt động của thành viên độc lập hội đồng quản trị (HĐQT) của công ty.
Tuy nhiên, khảo sát của Hội Thành viên độc lập hội đồng quản trị doanh nghiệp Việt Nam (VNIDA) lại cho thấy, việc thực thi các quy định về thành viên độc lập HĐQT ở các công ty đại chúng chưa được xem xét một cách cẩn thận.
Tỷ lệ tuân thủ có thành viên độc lập hội đồng quản trị theo ngành ở Việt Nam. Nguồn: VNIDA
Dù các quy định về thành viên độc lập HĐQT đối với công ty niêm yết có từ năm 2007 nhưng hiện nay việc bổ nhiệm vị trí này mới chỉ đơn thuần là để phục vụ mục đích tuân thủ hơn là nhắm đến giá trị thực sự.
Trong 544 công ty được khảo sát có 372 doanh nghiệp tuân thủ yêu cầu tối thiểu về thành viên độc lập HĐQT, tương đương với tỷ lệ tuân thủ trung bình 68,4%.
Tỷ lệ tuân thủ quy định có thành viên độc lập HĐQT trong cách ngành cũng khác nhau.
Lĩnh vực tài chính, ngân hàng có tỷ lệ tuân thủ cao nhất với 100%, dịch vụ tài chính 81%. Bảo hiểm, tài nguyên cơ bản có tỷ lệ tuân thủ thấp.
Ngoài ra, thù lao của thành viên hội HĐQT thấp, cho thấy vai trò không quan trọng của vị trí này trong doanh nghiệp.
Với 544 công ty niêm yết được khảo sát thì có 671 thành viên độc lập hội đồng quản trị.
Trong đó, 373 người không được công bố thù lao. Những thành viên được công bố mức thù lao, có 188 người nhận dưới 180 triệu đồng/năm.
Chỉ có 60 thành viên nhận mức 180 - 360 triệu đồng/năm.
Trung bình mức thù lao cho thành viên độc lập hội đồng quản trị tại các công ty niêm yết được khảo sát khoảng 550USD/tháng, thấp hơn nhiều so với các nước trong khu vực.
Nâng vai trò của thành viên độc lập HĐQT
Để nâng cao vai trò của thành viên độc lập HĐQT, bên cạnh việc luật pháp cần quy định rõ ràng, vị trí này cũng cầnđược có các quyền phù hợp như tiếp cận thông tin, đưa ra ý kiến trong các lĩnh vực quan trọng của công ty như kiểm toán, đánh giá HĐQT.
Ngoài ra, bản thân các thành viên độc lập cũng phải không ngừng nâng cao kiến thức bản thân để đưa ra những tư vấn có giá trị chiến lược đối với HĐQT.
Theo ông Lê Khánh Lâm, Chủ tịch hội đồng thành viên RSM Việt Nam, thành viên độc lập HĐQT có thể nâng cao vai trò của mình thông qua việc tư vấn các luật mới cho HĐQT.
Đối với các ngành mang tính đặc thù, thành viên độc lập có thể nêu ý kiến với HĐQT để đóng góp trực tiếp với Chính phủ hoặc thông qua hiệp hội để những quy định khi áp dụng có tính thực tế, hỗ trợ doanh nghiệp.
Giai đoạn quy định bắt đầu ban hành, chuẩn bị thực thi, như Luật Thuế tối thiểu toàn cầu bắt đầu có hiệu lực ở Việt Nam trong năm nay nhưng áp dụng thế nào thì tất cả đều lúng túng. Lúc này, thành viên độc lập HĐQT phải nêu những vấn đề, thách thức và cả rủi ro cho HĐQT.
Giai đoạn quy định được vận hành vào năm đầu sẽ có những điều buộc phải sửa đổi do không phù hợp với thực tiễn nên thành viên độc lập nếu có kiến thức nên chung tay với HĐQT kiểm soát rủi ro đem lại hiệu quả, giá trị cho doanh nghiệp.
Từ thực tế của một công ty quản lý quỹ, bà Trịnh Quỳnh Giao, Tổng giám đốc Công ty CP Quản lý quỹ PVI (PVI AM) nhận thấy việc đa dạng HĐQT ở Việt Nam đang được thực hiện ngày càng tốt hơn.
Bà Giao cho biết, giai đoạn 2025 – 2006 có thời điểm PVI AM nắm giữ 30% đến 40% cổ phần của vài công ty nhưng không có chân trong HĐQT, do họ không sẵn sàng cho việc đa dạng hoá HĐQT.
"HĐQT chủ yếu là các thành viên trong gia đình người sáng lập”, bà Giao nói và cho biết thêm HĐQT đa dạng sẽ có nhiều góc nhìn, cách nghĩ khác nhau và dựa trên đó đưa ra các quyết định tốt hơn.
Thù lao của thành viên độc lập HĐQT cần được đưa vào chi phí hợp lý của công ty.
Còn theo ông Hoàng Đức Hùng, Phó chủ tịch VNIDA, thành viên độc lập HĐQT phải gắn mình vào chiến lược, kết quả kinh doanh của công ty để những ý kiến đóng góp có vai trò như một "cái phanh", tạo sự cân bằng cho doanh nghiệp phát triển bền vững.
Tuy nhiên, theo ông Hủng, cũng cần làm rõ vai trò, trách nhiệm của thành viên độc lập khi các cổ đông có thể bị thiệt hại do chiến lược của HĐQT sai.
Thực tế, có nhiều thành viên độc lập HĐQT không có thông tin mà vẫn bỏ phiếu dẫn đến sai sót, dễ bị kiện.
“Thách thức lớn nhất của thành viên độc lập hội đồng quản trị là có bị kiện hay không. Hoặc khi bị kiện thì làm sao có thể chứng minh được những việc làm của mình là vì lợi ích của công ty, của cổ đông”, ông Hùng nêu vấn đề.
Doanh nghiệp chưa nhận thức được tầm quan trọng của thành viên độc lập HĐQT, thành viên độc lập dù thiếu kiến thức và năng lực chuyên môn nhưng vẫn tham gia vào HĐQT chỉ vì cả nể là hai trong số nhiều yếu tố làm mở nhạt tiếng nói của họ trong các quyết sách.
Doanh nghiệp chưa nhận thức được tầm quan trọng của thành viên độc lập HĐQT, thành viên độc lập dù thiếu kiến thức và năng lực chuyên môn nhưng vẫn tham gia vào HĐQT chỉ vì cả nể là hai trong số nhiều yếu tố làm mở nhạt tiếng nói của họ trong các quyết sách.
Các quy định về thành viên độc lập hội đồng quản trị (HĐQT) trong dự thảo Luật Các tổ chức tín dụng cần được nghiên cứu sâu hơn, bổ sung và hoàn thiện thêm để nâng cao hiệu quả hoạt động của chế định này.
Sự có mặt của các thành viên độc lập hội đồng quản trị có năng lực sẽ đóng góp những tiếng nói trung lập, khách quan và chất lượng để từ đó tạo nên tính minh bạch trong công bố thông tin của doanh nghiệp, hướng đến phát triển bền vững hơn.
Thực tế hiện nay cho thấy, vì nhiều lý do chủ quan cũng như khách quan, thị trường đang thiếu trầm trọng người hành nghề thành viên độc lập HĐQT, đồng thời, các thành viên độc lập HĐQT cũng chưa thực sự thể hiện được vai trò của mình.
Adele Doan, nhà sáng lập Blue Ocean Community chia sẻ góc nhìn về làm việc từ xa, đồng thời chỉ ra tư duy và điều kiện để mô hình này vận hành bền vững.
Nghỉ việc thầm lặng là thực trạng người lao động vẫn ở lại làm việc nhưng dần mất động lực và niềm tin, ảnh hưởng trực tiếp đến văn hóa doanh nghiệp và sức bền phát triển.
Quản trị công ty đang trở thành thước đo của niềm tin thị trường, yếu tố quyết định dòng vốn, vị thế cạnh tranh và khả năng phát triển dài hạn của doanh nghiệp.
Chữ P của Petrolimex thực sự là một tài sản hiếm hoi của hệ sinh thái thương hiệu Việt, trong bối cảnh các thương hiệu quốc dân ngày càng trở nên thưa vắng.
Ngay sau khi chính thức trở thành nhà đầu tư chiến lược của Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam tại TP.HCM (VIFC - HCMC), Ngân hàng TMCP Nam Á (Nam A Bank - HOSE: NAB) đã triển khai ký kết hàng loạt thỏa thuận hợp tác chiến lược nhằm triển khai các giải pháp thiết thực, cụ thể hóa vai trò và cam kết của mình trong tiến trình xây dựng một trung tâm tài chính xanh, hiện đại và hội nhập.
Tại vùng biển Phước Hải, Trân Châu Beach & Resort đang trở thành điểm hẹn mùa xuân đầy ý nghĩa - nơi sắc biển xanh, cát trắng và nắng vàng hòa quyện cùng không gian Tết rực rỡ, tạo nên bức tranh đa sắc bên đại dương.
Mỗi dịp Tết đến, Xuân về, khi niềm vui đoàn viên đang lan tỏa khắp mọi nẻo đường, vẫn còn đó những gia đình chưa trọn vẹn niềm vui vì cuộc sống còn nhiều nhọc nhằn. Thấu hiểu điều đó, nhiều năm qua, Tập đoàn ROX kiên trì mang những món quà Tết nghĩa tình đến với người nghèo, như một cách sẻ chia yêu thương.
VinFast khởi đầu ấn tượng năm 2026 khi bàn giao ra thị trường Việt Nam 16.172 xe ô tô điện các loại trong tháng 1, tăng 55% so với cùng kỳ năm ngoái, khẳng định vững chắc vị thế số một “độc tôn” trên thị trường trong 16 tháng liên tục.
Adele Doan, nhà sáng lập Blue Ocean Community chia sẻ góc nhìn về làm việc từ xa, đồng thời chỉ ra tư duy và điều kiện để mô hình này vận hành bền vững.
Đường hoa Xuân Menas - Tân Sơn Hòa tại cửa ngõ sân bay Tân Sơn Nhất vừa khoác lên mình diện mạo mới với hình tượng linh vật Ngựa - Thánh Gióng, biểu tượng của sức mạnh dân tộc và khát vọng vươn mình trong kỷ nguyên mới.
Giữa nhịp sống đô thị hối hả cuối năm, phiên chợ “Tết xanh - quà Việt” Xuân Bính Ngọ 2026 xuất hiện như một khoảng lùi cần thiết. Ở đó, Tết không chỉ được đo bằng sức mua, mà được gợi mở bằng ký ức, hương vị quen thuộc và những câu chuyện làm ăn tử tế đang âm thầm định hình một cách tiêu dùng bền vững hơn.
