Thế hệ trẻ định nghĩa lại 'lòng trung thành': Doanh nghiệp thay đổi hay chấp nhận mất người?

Theo Tiến sĩ Erhan Atay, giảng viên cấp cao ngành quản trị nhân sự, Đại học RMIT Việt Nam, giới lao động trẻ hiện nay không còn xem "lòng trung thành" là ở lại một nơi càng lâu càng tốt. Thay vào đó, họ trung thành với ý nghĩa công việc, cơ hội phát triển và sự tôn trọng - những giá trị mang tính tương hỗ, không phải nghĩa vụ một chiều.

"Nhảy việc" không phải là thiếu trung thành

Trái với định kiến phổ biến, phần lớn nhân viên trẻ không rời bỏ công việc vì bốc đồng. Họ chuyển việc có tính toán để mở rộng kỹ năng, cải thiện thu nhập và tìm môi trường phù hợp hơn. Trong bối cảnh tiền lương tăng chậm hơn lạm phát, cơ hội thăng tiến nội bộ hạn chế và thị trường việc làm tăng trưởng chậm lại, việc tìm kiếm cơ hội mới thường là lựa chọn hiệu quả và ít rủi ro hơn so với việc kiên nhẫn chờ đợi.

Tiến sĩ Erhan Atay dẫn chứng, một cử nhân mới ra trường, đảm nhiệm vị trí quản trị nhân sự cấp thấp, có thể sớm nhận ra rằng con đường thăng tiến trong tổ chức không rõ ràng và không phải lúc nào cũng dựa trên năng lực.

"Khi cơ chế đánh giá và tưởng thưởng kém minh bạch, 'nhảy việc' trở thành cách để được công nhận", ông nói.

Sau hai hoặc ba lần dịch chuyển như vậy, nhiều người tích lũy đủ kinh nghiệm để đảm nhận vai trò cao hơn với mức lương và mức độ hài lòng lớn hơn. Đây không phải là thiếu trung thành, mà là nghệ thuật quản lý sự nghiệp trong một thị trường lao động nhiều bất cập.

Chuyên gia cấp cao về quản trị nhân sự này đưa ra nhận xét, đối với thế hệ trẻ Việt Nam hiện nay, trung thành không còn đồng nghĩa với “ở lại bằng mọi giá”. Họ sẵn sàng gắn bó lâu dài với những nhà quản lý biết dẫn dắt, những tổ chức đầu tư cho con người và môi trường làm việc tôn trọng sức khỏe tinh thần.

Ngược lại, lòng trung thành mù quáng với các tổ chức thiếu cơ hội phát triển, coi nhân viên như nguồn lực có thể thay thế hoặc xem nhẹ phúc lợi tinh thần, không còn được xem là một đức tính tốt.

"Theo nghĩa mới, lòng trung thành không thể đòi hỏi, mà phải được gây dựng", tiến sĩ Erhan Atay nhận định.

Văn hóa quan trọng hơn tiền lương

Nhiều nghiên cứu tại Việt Nam cho thấy văn hóa tổ chức tiêu cực: môi trường căng thẳng, thiếu hỗ trợ từ quản lý, truyền thông kém... là những nguyên nhân hàng đầu khiến nhân viên trẻ cân nhắc nghỉ việc, thậm chí vượt lên trên yếu tố lương thưởng. Đặc biệt, thế hệ Millennials và gen Z ngày nay quan tâm nhiều hơn đến cảm giác thuộc về, sự linh hoạt, ý nghĩa công việc và sức khỏe tinh thần.

"Một tổ chức không đáp ứng được những nhu cầu này sẽ khó giữ chân nhân sự, dù mức đãi ngộ có hấp dẫn đến đâu", tiến sĩ Erhan Atay đánh giá.

Thực tế cũng cho thấy, các mô hình quản trị dựa trên kiểm soát chặt chẽ, giám sát vi mô hay gây áp lực bằng nỗi sợ hãi đang phản tác dụng. Nhân viên trong môi trường như vậy nhanh chóng trở nên thờ ơ, giảm động lực và chủ động tìm lối ra. Bởi lẽ, giữ chân nhân sự không phải là kiểm soát, mà là kết nối và tin tưởng.

Vì vậy, đã đến lúc các doanh nghiệp Việt Nam cần từ bỏ quan niệm rằng nhảy việc là vấn đề đạo đức cá nhân. Câu hỏi đúng cần đặt ra là: Vì sao những nhân viên trẻ có năng lực lại rời đi?

Trong hầu hết các trường hợp, câu trả lời xoay quanh bốn yếu tố: ý nghĩa công việc, sự tôn trọng, cơ hội phát triển và sự công nhận. Khi những điều này hiện diện, lòng trung thành tự nhiên hình thành. Khi chúng bị bỏ qua, dịch chuyển là điều tất yếu.

Những doanh nghiệp đầu tư bài bản vào hoạt động khai vấn, đào tạo kỹ năng liên tục và xây dựng lộ trình thăng tiến minh bạch thường đạt tỷ lệ giữ chân nhân viên cao hơn. Một số công ty công nghệ tại Việt Nam đã triển khai chương trình thăng tiến nhanh cho nhân sự trẻ tiềm năng, kết hợp cố vấn cấp cao và luân chuyển vị trí. Những doanh nghiệp khác hỗ trợ chi phí học tập, chứng chỉ chuyên môn theo định hướng cá nhân.

Không chỉ giúp cải thiện tinh thần làm việc, các chương trình này còn củng cố thương hiệu nhà tuyển dụng và thu hút nhân tài trong tương lai.

Rõ ràng, lòng trung thành của người lao động trẻ không hề biến mất, nó chỉ không còn vô điều kiện. Họ trung thành với những tổ chức xứng đáng với sự gắn bó đó.

Đối với các doanh nghiệp Việt Nam đang đối mặt với bài toán thiếu hụt nhân tài và tốc độ thay đổi ngày càng nhanh, đây là một lời cảnh tỉnh rõ ràng: muốn giữ chân người giỏi, trước hết doanh nghiệp phải trở nên tốt hơn, từ tư duy quản trị đến cách đối thoại và đầu tư vào con người.

"Tương lai của lòng trung thành không nằm ở việc đứng yên, mà ở khả năng cùng nhau phát triển", tiến sĩ Erhan Atay đúc kết.