Bộ Tài chính rút đề xuất áp thuế 20% đối với lãi bán chứng khoán

Nội dung này được nêu trong dự thảo Luật Thuế thu nhập cá nhân (sửa đổi) mới nhất mà cơ quan này gửi Bộ Tư pháp thẩm định. Theo đó, việc tính thuế sẽ tiếp tục áp dụng theo cơ chế hiện hành, tức thu 0,1% trên giá trị chuyển nhượng của từng giao dịch.

Đối với hoạt động chuyển nhượng vốn, Bộ Tài chính vẫn giữ nguyên đề xuất áp thuế 20% trên thu nhập tính thuế của từng lần chuyển nhượng. Trong trường hợp không xác định được giá mua và chi phí liên quan, người bán sẽ phải nộp thuế theo mức 2%.

Trước đó, vào tháng 7, Bộ Tài chính từng đưa ra phương án cá nhân chuyển nhượng chứng khoán sẽ phải chịu mức thuế suất 20% trên phần thu nhập tính thuế, được xác định bằng giá bán trừ đi giá mua và các khoản chi phí hợp lý. Nếu không thể xác định giá vốn và chi phí, số thuế phải nộp sẽ bằng 0,1% nhân với giá trị bán chứng khoán của từng giao dịch, tức là theo quy định hiện nay.

Thực tế, Luật Thuế thu nhập cá nhân 2007, có hiệu lực từ năm 2009, quy định hai cách tính thuế đối với chuyển nhượng chứng khoán. Một là áp thuế trên thu nhập tính theo năm, trong đó cá nhân tạm nộp 0,1% trên giá bán từng lần và cuối năm được khấu trừ khi quyết toán. Hai là trường hợp không xác định được giá vốn và chi phí thì nộp 0,1% trên giá bán từng lần và không phải quyết toán.

Đến năm 2013, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của các luật về thuế (Luật số 71/2014) quy định thống nhất một phương pháp duy nhất, đó là tính thuế thu nhập cá nhân từ chuyển nhượng chứng khoán theo thuế suất 0,1% trên giá trị chuyển nhượng từng lần. Tuy nhiên, việc thu thuế ngay cả khi nhà đầu tư bị lỗ đã nhiều lần bị đánh giá là chưa hợp lý. Vì vậy, giới chuyên môn thường xuyên kiến nghị cần chuyển sang cách tính thuế dựa trên lãi thực tế, nghĩa là chỉ nộp thuế khi có lợi nhuận.

Đề xuất trước đó của Bộ Tài chính, chỉ thu thuế khi nhà đầu tư có lãi, được các chuyên gia cho rằng công bằng hơn. Song mức thuế suất 20% lại bị nhận xét là cao hơn đáng kể so với nhiều quốc gia khác.  

Ông Ngô Minh Đức – Giám đốc LCTV Investment cho rằng dự thảo này, nếu được thông qua, có thể sẽ ảnh hưởng đáng kể tới thị trường chứng khoán. Theo đó, do tác động trực tiếp từ việc nâng tỷ lệ đánh thuế, dòng tiền đầu cơ trên thị trường sẽ có xu hướng suy giảm, ảnh hưởng tiêu cực tới thanh khoản trên thị trường.

Không chỉ dòng tiền đầu cơ mà nguồn vốn đầu tư dài hạn cũng có thể bị ảnh hưởng khiến hạn chế khả năng tiếp cận các mục tiêu tăng vốn, huy động vốn từ thị trường của các doanh nghiệp niêm yết.

Về lâu dài, mức thuế tăng có thể tác động lớn tới nguồn thu của các thành viên tham gia thị trường như nhà đầu tư, công ty chứng khoán, bảo hiểm... hay cả các cơ quan quản lý thuế. Đồng thời, khả năng xét duyệt cùng hiệu quả nâng hạng lên thị trường trong thời gian tới cũng có thể bị ảnh hưởng.

Trong khi đó, ông Phan Lê Thành Long, Tổng giám đốc Viện Thành viên Hội đồng Quản trị Việt Nam (VIOD) mới đây cho biết quy định đánh thuế trên lãi bán chứng khoán (capital gain tax) đã có từ lâu, cụ thể là tại Luật Thuế Thu nhập cá nhân năm 2007. Khi đó, thuế suất 20% trên phần lãi (lựa chọn 1) được đánh giá là phù hợp với thông lệ quốc tế và là con số trung bình trên thế giới.

Tuy nhiên, để khuyến khích sự phát triển của thị trường chứng khoán, quy định luật năm 2007 cho phép nhà đầu tư lựa chọn phương án thứ hai – nộp thuế khoán 0,1% trên giá trị bán, bất kể lãi hay lỗ. Nhà đầu tư được quyền chọn một trong hai phương án. Thực tế, ít người chọn phương án đánh thuế 20% trên lãi do lựa chọn 2 được số đông nhà đầu tư đánh giá là có lợi hơn nhiều về thuế.