Phát triển bền vững

Cần mạnh tay siết pháp lý cho thị trường sơn

Việt Dương Thứ hai, 18/05/2026 - 09:43
Nghe audio
0:00

Cam kết phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050 và Luật Hóa chất có hiệu lực từ đầu năm 2026, đặt ra áp lực rất lớn tới cấu trúc hoạt động của thị trường sơn.

Thị trường sơn vào cuộc thanh lọc mạnh mẽ. Ảnh: DN

Thách thức thực thi tiêu chuẩn “xanh” ngành sơn

Những quy định mới xuất phát từ cam kết phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050 của Việt Nam tại COP26 và Luật Hóa chất có hiệu lực từ đầu năm 2026. Các chuyên gia cho rằng ý nghĩa của nó vượt xa vấn đề quy định pháp luật và đặt ra những áp lực rất lớn tới cấu trúc hoạt động của ngành sơn hiện nay.

Trước đây, mặc dù có các yêu cầu về chuẩn hóa “xanh” của ngành sơn, tuy nhiên, thực tế không nhiều các doanh nghiệp thực hiện tuân thủ điều này dù có cam kết với Chính phủ.

Tại một hội thảo diễn ra cách đây không lâu, ông Phùng Mạnh Ngọc, Cục trưởng Cục Hóa chất (Bộ Công thương) tiết lộ một con số đáng suy nghĩ khi 89% doanh nghiệp hóa chất đã có kế hoạch cam kết ESG, nhưng chỉ có 44% thực sự triển khai các sáng kiến hướng tới kiến tạo giá trị bền vững. Điều này cho thấy phần lớn doanh nghiệp vẫn coi ESG là nghĩa vụ pháp lý hay báo cáo hình thức, chứ chưa nhìn nhận đây là chiến lược cốt lõi để đổi mới và phát triển.

Bên cạnh đó, theo mục tiêu quy chuẩn giới hạn hàm lượng chì tại Thông tư 51/2020/TTBCT, từ 1/7/2024 đến 30/6/2026, giới hạn hàm lượng chì tối đa trong các sản phẩm sơn là 200 ppm (phần triệu). Sau đó, tới ngày 1/7/2026, sẽ giới hạn sẽ thắt chặt xuống còn 90 ppm (được coi là mức "không chứa chì" theo tiêu chuẩn quốc tế).

Tuy nhiên, một thực trạng được ông Vương Bắc Đẩu, Phó chủ tịch thường trực Hiệp hội Sơn - Mực in Việt Nam (VPIA) chia sẻ cuối năm ngoái khi có khoảng 50% doanh nghiệp sơn nội địa hiện chưa đáp ứng yêu cầu về loại bỏ chì trong sản phẩm, tập trung chủ yếu ở các màu vàng và đỏ có chứa kim loại nặng.

Điều này cũng sát với số liệu công bố của Trung tâm nghiên cứu về giới, gia đình và môi trường trong phát triển (CGFED) và LEEP công bố tháng 6/2025, khi đơn vị này cho biết đã thực hiện một nghiên cứu đánh giá hàm lượng chì trong các sản phẩm sơn được bày bán tại Hà Nội và TP.HCM trong năm 2024.

Nghiên cứu thực hiện trên 59 mẫu sơn phổ biến của 20 thương hiệu sản xuất tại Việt Nam cho thấy, gần 50% mẫu sơn được kiểm tra có hàm lượng chì cao. Đặc biệt, trong số 59 mẫu sơn được phân tích, 27 mẫu (46%) vượt quá mức giới hạn 600 ppm theo quy định hiện hành tại Việt Nam. Có 29 mẫu sơn (49%) vượt quá mức 90 ppm – mức giới hạn theo khuyến nghị quốc tế. Phần lớn các thương hiệu được kiểm tra đều có sản phẩm chứa hàm lượng chì cao. Đồng thời, trong tổng số 20 thương hiệu được phân tích, 16 thương hiệu có ít nhất 1 mẫu sơn vượt quá mức 600 ppm. Chỉ có 4 thương hiệu không có mẫu nào vượt quá mức 600 ppm.

Nhiều mẫu sơn có hàm lượng chì cực kỳ cao với 3 mẫu sơn (chiếm hơn 20% tổng số mẫu sơn được phân tích) có hàm lượng chì cao hơn 55 lần so với mức giới hạn cho phép.

Lưu ý rằng, sơn chứa chì là một trong những nguồn phơi nhiễm chì chính trên toàn cầu và đã được chứng minh gây hại nghiêm trọng đến sức khỏe, sự phát triển và tiềm năng của trẻ. Trẻ bị nhiễm độc chì nghiêm trọng có thể bị tổn thương não bộ vĩnh viễn, làm giảm khả năng học tập một cách đáng kể. Điều này cũng ảnh hưởng tới khả năng kiếm tiền và nâng cao thu nhập của người dân. Không những thế, chì cũng là một chất gây độc hại cho môi trường được ghi nhận rõ ràng, gây ra mối đe dọa lớn đối với sự đa dạng sinh học cũng như các hệ sinh thái dưới nước và trên cạn.

Ngoài vấn đề về chất lượng chì, trong xu hướng "sống xanh", các nhãn hàng sơn thi nhau khoác lên mình những tấm áo sinh thái rực rỡ. Tuy nhiên, đằng sau những logo "green label" hay "eco-friendly" là một sự thật “trần trụi” khi người tiêu dùng Việt Nam hầu như không có cơ hội tiếp cận hoặc kiểm chứng các chứng nhận an toàn thực sự của sản phẩm.

Doanh nghiệp quảng bá rầm rộ việc loại bỏ một chất độc hại như chì nhưng lại thay thế bằng một hoạt chất diệt khuẩn khác có độc tính cao không kém đối với hệ sinh thái.

Đơn cử, một số dòng sơn được định vị là biểu tượng của sự bảo vệ toàn diện như Dulux WeatherShield, Jotun, Expo,…nhưng theo hồ sơ SDS (bảng dữ liệu an toàn hóa chất) của một số loại sơn do nhãn sơn này công bố vẫn có sử dụng các hợp diệt cỏ mạnh như Terbutryn, Diuron (ISO) hay 3-iodo-2-propynyl butylcarbamate (chất bảo quản) dù chỉ ở mức độ rất thấp. Các chất này đều được dán nhãn ở mức cảnh báo cao như H401, H410, H411, H317 theo GHS (Hệ thống hài hoà toàn cầu về phân loại và ghi nhãn hoá chất của Liên Hợp Quốc).

Vấn đề ở chỗ, thông tin này bị "chôn vùi" trong các tài liệu kỹ thuật dài hàng chục trang mà hầu như khách hàng không bao giờ được chạm tới tại cửa hàng.

Ngoài ra, ở một số nhãn sơn, ghi nhận cho thấy, hàm lượng chất rắn theo thể tích chỉ dao động từ 35 - 37%, thấp hơn các dòng cao cấp, dẫn đến độ phủ thực tế thường thấp hơn kỳ vọng quảng cáo. Khi đó, để đạt được độ dày màng sơn mong muốn hoặc để màu sắc lên chuẩn, thợ phải sơn nhiều lớp hơn (ví dụ thay vì 2 lớp phải sơn 3-4 lớp). Chi phí mua thêm thùng sơn và trả thêm ngày công thợ sẽ vượt xa số tiền tiết kiệm được lúc đầu khi mua sơn rẻ.

Trong một số trường hợp, để bù đắp cho lượng chất rắn thấp, các cơ sở sản xuất kém chất lượng có thể tăng cường các chất độn rẻ tiền hoặc dung môi độc hại để duy trì độ đặc giả. Điều này trên thực tế đi ngược lại hoàn toàn với tiêu chuẩn "sơn xanh".

Siết chặt quản lý để thị trường sơn đi đúng hướng

Sơn phủ là một trong những ngành có đặc thù sử dụng nhiều dung môi hóa học, pigment kim loại và phụ gia công nghiệp. Trong quá trình sản xuất, nhiều công đoạn như nghiền, pha trộn, đóng gói hoặc sấy khô có thể phát sinh bụi mịn và các hợp chất hóa học trong khí thải.

Vì vậy, trong bối cảnh các tiêu chuẩn môi trường ngày càng trở thành “luật chơi” mới của nền kinh tế toàn cầu, thị trường sơn – một lĩnh vực gắn chặt với hóa chất và phát thải – sẽ buộc phải bước vào giai đoạn điều chỉnh sâu sắc. Nếu như trước đây các tiêu chuẩn môi trường chủ yếu mang tính khuyến khích hoặc định hướng, thì hiện nay chúng đang dần trở thành những ràng buộc pháp lý cụ thể, buộc doanh nghiệp phải thay đổi từ công nghệ sản xuất đến mô hình kinh doanh.

Đặc biệt, từ ngày 1/7/2025, Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về khí thải công nghiệp đối với bụi và các chất vô cơ (QCVN 19:2024/BTNMT) đã chính thức có hiệu lực, qua đó sẽ siết chặt quản lý phát thải công nghiệp tại Việt Nam.

Không chỉ cập nhật các giá trị giới hạn đối với bụi và nhiều chất vô cơ trong khí thải công nghiệp mà còn yêu cầu doanh nghiệp phải tăng cường hệ thống giám sát, đo lường và báo cáo, quy chuẩn mới còn yêu cầu doanh nghiệp phải tăng cường hệ thống giám sát, đo lường và báo cáo.

Trong nhiều trường hợp, các cơ sở sản xuất có quy mô lớn hoặc phát sinh lượng khí thải đáng kể sẽ phải lắp đặt hệ thống quan trắc khí thải tự động (CEMS), liên tục để truyền dữ liệu về cơ quan quản lý.

Điều này có ý nghĩa quan trọng ở góc độ quản trị môi trường. Thay vì chỉ kiểm tra theo đợt, hệ thống giám sát liên tục sẽ cho phép cơ quan quản lý theo dõi phát thải theo thời gian thực, giảm nguy cơ doanh nghiệp “đối phó” bằng cách vận hành hệ thống xử lý khí thải chỉ trong thời điểm kiểm tra.

Tại Việt Nam, chi phí đầu tư cho một hệ thống CEMS có thể dao động từ khoảng 500 triệu đến 5 tỷ đồng, tùy quy mô nhà máy, số lượng ống khói cần giám sát và chủng loại thiết bị. Ngoài chi phí lắp đặt ban đầu, doanh nghiệp còn phải tính đến chi phí vận hành, bảo trì, hiệu chuẩn thiết bị cũng như kết nối dữ liệu với hệ thống quản lý của cơ quan môi trường.

Với các doanh nghiệp lớn hoặc các tập đoàn đa quốc gia, khoản chi này có thể được xem là một phần trong chiến lược tuân thủ ESG dài hạn. Tuy nhiên, đối với nhiều doanh nghiệp sản xuất sơn quy mô nhỏ, đây là khoản đầu tư không hề dễ dàng.

Nhưng ở góc độ tích cực, một số chuyên gia môi trường lại cho rằng chính những rào cản này có thể tạo ra hiệu ứng “thanh lọc” cần thiết cho thị trường sơn. Bởi lẽ, việc nâng cao tiêu chuẩn môi trường không chỉ nhằm giảm phát thải mà còn góp phần loại bỏ những mô hình sản xuất kém hiệu quả, gây ô nhiễm và cạnh tranh không lành mạnh.

Khi chi phí tuân thủ trở thành điều kiện bắt buộc, các doanh nghiệp buộc phải đầu tư công nghệ hoặc rời khỏi thị trường. Điều này có thể khiến số lượng doanh nghiệp giảm trong ngắn hạn, nhưng về dài hạn lại giúp thị trường phát triển bền vững hơn.

Doanh nghiệp vật liệu xây dựng ngóng 1 triệu căn nhà ở xã hội

Doanh nghiệp vật liệu xây dựng ngóng 1 triệu căn nhà ở xã hội

Tiêu điểm -  1 năm

Đại diện các hiệp hội vật liệu xây dựng cùng đề nghị Chính phủ đẩy nhanh đề án xây dựng 1 triệu căn nhà ở xã hội, nhằm tăng nhu cầu tiêu thụ vật liệu xây dựng trong nước.

Luật chơi mới cho doanh nghiệp vật liệu xây dựng

Luật chơi mới cho doanh nghiệp vật liệu xây dựng

Tiêu điểm -  2 năm

Thực hành ESG trong các doanh nghiệp ngành vật liệu xây dựng là con đường bắt buộc phải đi nếu muốn tồn tại trong xu hướng phát triển bền vững chung hiện nay.

Thế khó của sản xuất vật liệu xây dựng thân thiện môi trường

Thế khó của sản xuất vật liệu xây dựng thân thiện môi trường

Tiêu điểm -  3 năm

Tỷ lệ sử dụng vật liệu xây dựng thân thiện môi trường vẫn chưa đạt kỳ vọng, mặc dù những ưu điểm là không thể phủ nhận.

Tấm chân tình núi rừng Sải Duần

Tấm chân tình núi rừng Sải Duần

Phát triển bền vững -  32 phút

Mô hình trải nghiệm văn hoá bản địa và du lịch sinh thái do cộng đồng làm chủ của người Dao Đỏ tại thôn Sải Duần hấp dẫn du khách bằng những nét “duyên” mộc mạc, chân tình nhưng rất riêng, đậm đà bản sắc không nơi đâu có được.

Từ xưởng cũ, Secoin đưa gạch bông Việt ra thế giới

Từ xưởng cũ, Secoin đưa gạch bông Việt ra thế giới

Phát triển bền vững -  1 ngày

Không cạnh tranh bằng giá rẻ, Secoin đưa gạch thủ công Việt ra thế giới bằng bản sắc văn hóa và tư duy phát triển bền vững.

Bài bản từ nhỏ đến lớn: Bí quyết giúp Phúc Sinh đi nhanh với ESG

Bài bản từ nhỏ đến lớn: Bí quyết giúp Phúc Sinh đi nhanh với ESG

Phát triển bền vững -  2 ngày

Phúc Sinh góp phần thúc đẩy chuyển đổi người nông dân từ nhà cung cấp nguyên liệu sang đối tác có năng lực, có định danh và có khả năng tham gia chuỗi cung ứng minh bạch.

Cần Giờ đang 'lột xác' như thế nào

Cần Giờ đang 'lột xác' như thế nào

Phát triển bền vững -  2 ngày

Với loạt dự án hạ tầng chiến lược và siêu đô thị biển dần hiện hữu, Cần Giờ không chỉ là “lá phổi xanh” của TP.HCM mà còn mở ra cánh cửa đưa thành phố tiến gần khát vọng trở thành đô thị biển tầm cỡ quốc tế.

Những mảng tối của thị trường sơn

Những mảng tối của thị trường sơn

Phát triển bền vững -  2 ngày

Nước sơn không chỉ được nhìn dưới góc độ thẩm mỹ, nó còn ảnh hưởng lớn đến sức khỏe con người và "cuộc chiến trên tường nhà" cũng đang rất gay gắt, trong bối cảnh “xanh, sinh thái” đang dần trở thành yếu tố bắt buộc với mỗi công trình.

Cần mạnh tay siết pháp lý cho thị trường sơn

Cần mạnh tay siết pháp lý cho thị trường sơn

Phát triển bền vững -  5 giây

Cam kết phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050 và Luật Hóa chất có hiệu lực từ đầu năm 2026, đặt ra áp lực rất lớn tới cấu trúc hoạt động của thị trường sơn.

Tấm chân tình núi rừng Sải Duần

Tấm chân tình núi rừng Sải Duần

Phát triển bền vững -  32 phút

Mô hình trải nghiệm văn hoá bản địa và du lịch sinh thái do cộng đồng làm chủ của người Dao Đỏ tại thôn Sải Duần hấp dẫn du khách bằng những nét “duyên” mộc mạc, chân tình nhưng rất riêng, đậm đà bản sắc không nơi đâu có được.

Khởi tố loạt chủ doanh nghiệp vì xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan

Khởi tố loạt chủ doanh nghiệp vì xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan

Tiêu điểm -  49 phút

Cơ quan điều tra đang tập trung lực lượng, mở rộng điều tra, làm rõ hành vi phạm tội của các bị can và sai phạm của các đối tượng liên quan.

Đông Tây Land trở thành đối tác chiến lược phân phối siêu đô thị Vinhomes Saigon Park

Đông Tây Land trở thành đối tác chiến lược phân phối siêu đô thị Vinhomes Saigon Park

Nhịp cầu kinh doanh -  1 giờ

Đông Tây Land vừa ký kết hợp tác chiến lược cùng Vinhomes, trở thành đơn vị phân phối dự án Vinhomes Saigon Park, trung tâm đô thị tri thức mới tại phía Tây Bắc TP.HCM.

 Đằng sau cú đúp của Quảng Ninh tại PCI và BPI 2025

Đằng sau cú đúp của Quảng Ninh tại PCI và BPI 2025

Tiêu điểm -  1 giờ

Quảng Ninh là địa phương duy nhất góp mặt trong nhóm dẫn đầu cả hai bộ chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) và hiệu quả kinh tế tư nhân (BPI) năm 2025.

Ánh sáng Hồ Chí Minh soi đường cho chúng ta đi

Ánh sáng Hồ Chí Minh soi đường cho chúng ta đi

Leader talk -  19 giờ

Tòa soạn trân trọng giới thiệu bài viết ‘Ánh sáng Hồ Chí Minh soi đường cho chúng ta đi’ của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm.

Kinh tế Việt Nam đối mặt rủi ro suy giảm sau cú sốc giá dầu

Kinh tế Việt Nam đối mặt rủi ro suy giảm sau cú sốc giá dầu

Tiêu điểm -  1 ngày

Triển vọng kinh tế của Việt Nam trong năm nay đối diện nhiều thách thức trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị và bất định gia tăng, theo đánh giá của Ngân hàng Thế giới.