Từ xưởng cũ, Secoin đưa gạch bông Việt ra thế giới

Trên những con phố cổ Paris hay trong các khu nghỉ dưỡng sang trọng ở Dubai, những viên gạch bông mang hoa văn Việt Nam xuất hiện một cách tự nhiên như một phần của ngôn ngữ kiến trúc toàn cầu.

Ít ai biết rằng phía sau những viên gạch thủ công ấy là hành trình gần bốn thập kỷ của Công ty CP Secoin, doanh nghiệp Việt lựa chọn đi ra thế giới không bằng sản xuất đại trà hay cạnh tranh giá rẻ, mà bằng bản sắc văn hóa, thiết kế và tư duy phát triển bền vững.

Trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng dịch chuyển sang ESG (môi trường, xã hội và quản trị doanh nghiệp), thiết kế và giá trị thương hiệu, câu chuyện của Secoin cũng phản ánh một bài toán lớn hơn của doanh nghiệp Việt: làm thế nào để chuyển năng lực sản xuất thành vị thế thương hiệu trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Việt Nam mạnh sản xuất nhưng vẫn thiếu dấu ấn thương hiệu

Tại chuỗi sự kiện kỷ niệm 35 năm thành lập Hiệp hội Xây dựng và Vật liệu xây dựng TPHCM (SACA) vừa qua, bà Võ Thị Liên Hương, Tổng giám đốc Secoin thẳng thắn nhìn nhận nghịch lý của ngành vật liệu xây dựng Việt Nam hiện nay là xuất khẩu rất lớn nhưng giá trị gia tăng mang lại vẫn còn hạn chế. Không ít doanh nghiệp vẫn chủ yếu đứng ở vai trò gia công hoặc phụ thuộc mạnh vào các hệ thống phân phối quốc tế.

Điều này khiến Việt Nam dù đã trở thành một trung tâm sản xuất lớn, nhưng dấu ấn thương hiệu quốc gia trên thị trường quốc tế vẫn chưa tương xứng với năng lực thực tế.

“Đi vào các hệ thống bán lẻ lớn trên thế giới như Home Depot hay các chuỗi phân phối quốc tế, có thể thấy rất nhiều sản phẩm được sản xuất tại Việt Nam. Nhưng tên tuổi doanh nghiệp Việt gần như rất mờ nhạt”, bà Hương chia sẻ.

Theo bà Hương, doanh nghiệp Việt không hẳn yếu về năng lực sản xuất. Điểm yếu lớn hơn nằm ở khả năng tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu, nơi giá trị không còn nằm ở việc “làm ra sản phẩm”, mà nằm ở thiết kế, thương hiệu, tiêu chuẩn quốc tế và khả năng kể một câu chuyện đủ khác biệt.

Secoin được biết đến là một trong những công ty tư nhân đầu tiên của Việt Nam thành lập năm 1989 với 37 năm kinh nghiệm nghiên cứu và sản xuất gạch, ngói nghệ thuật cao cấp. Hiện doanh nghiệp sở hữu ba phòng trưng bày, 9 nhà máy trải dài khắp ba miền cùng gần 1.000 nhân sự. Các sản phẩm gạch, ngói nghệ thuật của Secoin đã có mặt tại hơn 60 quốc gia.

Nhưng thay vì lựa chọn cạnh tranh bằng quy mô sản xuất hay giá thành thấp, Secoin lại chọn một hướng đi khác. “Secoin đi ra thế giới không cạnh tranh bằng quy mô mà cạnh tranh bằng bản sắc”, bà Võ Thị Liên Hương nhấn mạnh.

Con đường nâng cấp giá trị của vật liệu Việt

Theo bà Hương, khách hàng quốc tế hiện không còn chỉ tìm kiếm những sản phẩm phục vụ công năng cơ bản. Người dùng ngày càng quan tâm nhiều hơn đến trải nghiệm không gian và dấu ấn thẩm mỹ, vật liệu bắt đầu trở thành một phần trong câu chuyện kiến trúc và phong cách sống. Đó cũng là lý do Secoin xem thiết kế như một dạng R&D (nghiên cứu và phát triển) của ngành vật liệu.

Khi gạch bông truyền thống dần bị lãng quên trong làn sóng vật liệu công nghiệp, Secoin quyết định tiếp quản một xưởng gạch bông cũ để khôi phục kỹ nghệ thủ công Việt Nam, đồng thời kết hợp với tư duy thiết kế quốc tế nhằm đưa dòng vật liệu này trở lại thị trường theo một diện mạo mới.

Thay vì chạy theo sản xuất đại trà mang tính công nghiệp, Secoin lựa chọn theo đuổi hướng đi đề cao tính thủ công, nghệ thuật và bản sắc bản địa. Các dòng sản phẩm như gạch bông truyền thống, terrazzo, gạch bông gió hay vật liệu trang trí nghệ thuật được doanh nghiệp phát triển không chỉ để đáp ứng công năng, mà còn hướng tới giá trị thẩm mỹ và trải nghiệm không gian.

Những viên gạch vì thế không chỉ xuất hiện trong các công trình như một loại vật liệu xây dựng, mà trở thành sứ giả văn hóa Việt, hiện diện trong biệt thự, khách sạn và các công trình nghệ thuật tại Paris, Sydney, Dubai và nhiều thành phố khác.

Không cần chiến dịch quảng bá rầm rộ, Secoin chinh phục thế giới bằng giá trị tinh tế và câu chuyện văn hóa sâu sắc của Việt Nam.

Hành trình đi ra thế giới của Secoin không chỉ là câu chuyện bảo tồn một dòng vật liệu truyền thống, mà còn phản ánh cách một doanh nghiệp Việt tìm cách nâng cấp giá trị trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Thay vì chỉ đi theo mô hình gia công truyền thống, Secoin lựa chọn bắt đầu từ vật liệu, phát triển thiết kế, xây dựng thương hiệu rồi từng bước đưa sản phẩm ra thị trường toàn cầu bằng bản sắc văn hóa Việt Nam.

Đó cũng là lý do Secoin xây dựng chiến lược Q.U.A.D.E với năm yếu tố cốt lõi gồm chất lượng (Quality – chất lượng), tính độc đáo (Unique – khác biệt), bản sắc và tính chân thực (Authentic – chân thực), thiết kế tạo cảm xúc (Design – thiết kế) và thân thiện môi trường (Eco-friendly – thân thiện môi trường).

Tuy nhiên, bà Hương cũng nhấn mạnh OEM  (gia công) không hoàn toàn là điểm yếu như nhiều người vẫn nghĩ. “Chính nhờ quá trình OEM cho khách hàng nước ngoài mà doanh nghiệp có cơ hội học hỏi, tích lũy kinh nghiệm và từng bước xây dựng hệ thống tiêu chuẩn quốc tế cho riêng mình”, bà nói.

Nhưng điều làm nên bản lĩnh thương hiệu của Secoin không chỉ nằm ở công nghệ hay sản xuất.

Trong bối cảnh hiện nay, bà Hương cho rằng phát triển bền vững không còn đơn thuần là một nghĩa vụ tuân thủ. “Green = Market access”, tức “xanh là điều kiện để tiếp cận thị trường”, khi các tiêu chuẩn môi trường đang trực tiếp quyết định khả năng xuất khẩu và tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu của doanh nghiệp.

Chính vì vậy, ngay từ những năm 1990, khi ESG hay Net Zero (phát thải ròng bằng 0) còn khá xa lạ, Secoin đã phát triển theo hướng xanh từ gốc: sản xuất vật liệu không nung, giảm phát thải, tiết kiệm năng lượng và bảo vệ đất nông nghiệp.

Đến nay, chiến lược xanh được triển khai xuyên suốt từ quy trình sản xuất đến vòng đời sản phẩm. Các nhà máy đều được xây dựng theo tiêu chuẩn công trình xanh quốc tế, vận hành theo hướng tiết kiệm năng lượng và nước.

Trong sản xuất, doanh nghiệp tận dụng nguyên liệu tái chế, phế thải từ các mỏ đá nhằm góp phần giảm khai thác tài nguyên thiên nhiên. Đặc biệt, nhiều dòng gạch sau tháo dỡ vẫn có thể tái sử dụng cho công trình mới như một phần của mô hình kinh tế tuần hoàn.

Không chỉ dừng ở nội bộ, Secoin còn đồng sáng lập Hội Doanh nghiệp Xanh TP.HCM nhằm kết nối cộng đồng doanh nghiệp cùng hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng không. Năm 2024, doanh nghiệp được vinh danh Top 3 Sáng kiến ESG tại Việt Nam với bảy chương trình tiêu biểu theo định hướng “xanh cho mình, xanh cho cộng đồng”.

Với khát vọng đưa thương hiệu Việt ra thế giới, Secoin lựa chọn theo đuổi con đường phát triển xanh gắn với bản sắc văn hóa Việt Nam, nơi mỗi viên gạch không chỉ là vật liệu xây dựng, mà còn là câu chuyện về văn hóa, sáng tạo và niềm tự hào Việt.

Bởi ở thị trường toàn cầu, điều giúp doanh nghiệp đi xa hơn không còn chỉ là năng lực sản xuất, mà là khả năng tạo ra khác biệt.