Làn sóng vỡ nợ bất động sản tại Trung Quốc và bài học cho Việt Nam

An Chi Thứ ba, 14/03/2023 - 08:09

Diễn biến của thị trường bất động sản Trung Quốc là bài học đắt giá để Việt Nam đưa ra các biện pháp kịp thời, tránh sự đổ vỡ hàng loạt trên thị trường bất động sản.

Trong suốt hơn 4 thập kỷ qua, bất động sản là một nhân tố tạo ra sự thần kỳ trong phát triển của Trung Quốc. Theo số liệu Financial Times trích dẫn, bất động sản tạo ra tới 28,7% GDP của Trung Quốc.

Năm 2008 khi cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu xảy ra, hàng nghìn tỷ nhân dân tệ được Trung Quốc bơm vào lĩnh vực bất động sản để ngăn chặn cuộc suy thoái. Năm 2014, suy thoái bất động sản cũng dẫn tới một đợt nới lỏng chính sách tiền tệ khiến giá nhà ở một số nơi tăng gấp đôi trong vòng chưa đầy một năm. 

Cùng với đó là tình trạng xây dựng tràn lan, dẫn tới một loạt thành phố “ma” xuất hiện ở nhiều nơi. Tăng trưởng tín dụng bất động sản ở mức cao và các khoản vay thế chấp dưới chuẩn cũng không ngừng tăng lên. Tổng dư nợ tín dụng cho bất động sản tăng mạnh.

Trong bối cảnh mức nợ ngày càng gia tăng, để hạ nhiệt thị trường bất động sản, ổn định kinh tế vĩ mô, tháng 8/2020, Trung Quốc áp đặt hướng dẫn "3 lằn ranh đỏ" đối với các nhà phát triển bất động sản. Tuy nhiên, chính sách siết chặt tín dụng bất động sản này trong bối cảnh chung của dịch bệnh Covid-19 đã phản tác dụng, đẩy thị trường rơi vào khủng hoảng. 

Theo đó, các nhà phát triển bất động sản phải gửi báo cáo chi tiết về tình hình tài chính đến các cơ quan quản lý như Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc, Ngân hàng Trung ương Trung Quốc, Bộ Nhà ở và phát triển đô thị - nông thôn, Cơ quan quản lý xây dựng nhà nước.

"Ba lằn ranh đỏ" mà chính quyền Trung Quốc vạch ra là: nợ vay/vốn chủ sở hữu của công ty (ngưỡng giới hạn 100%); tiền/nợ vay ngắn hạn (ngưỡng giới hạn 1); nợ phải trả/tổng tài sản (ngưỡng giới hạn 70%).

Doanh nghiệp bất động sản 'mắc cạn'

Sau khi "Ba lằn ranh đỏ" được ban hành, các doanh nghiệp bắt đầu mất thanh khoản và vỡ nợ. Cuộc khủng hoảng bùng phát từ đầu tháng 9 năm 2021 với Evergrande. Ngay sau đó, khó khăn đã liên tiếp ập đến khi các khoản nợ của các doanh nghiệp đến thời kỳ đáo hạn và trả lãi, hoạt động bất động sản đi xuống trong bối cảnh chung của dịch bệnh Covid-19. Giá nhà giảm liên tiếp trong nhiều tháng, làm tăng chi phí với các hãng địa ốc và gây ra làn sóng vỡ nợ kỷ lục.

Nỗi lo sợ trước chính sách phong tỏa chống dịch, làn sóng người mua nhà từ chối trả tiền vay ngân hàng, đặc biệt là việc mất niềm tin vào bất động sản làm chao đảo thị trường tín dụng trong nước, đồng thời kéo tụt giá cổ phiếu ngân hàng và vật tư xây dựng. Hàng loạt cổ phiếu của các doanh nghiệp bất động sản bị ngưng giao dịch.

Dữ liệu từ Cục Thống kê Quốc gia (NBS) cho thấy, đầu tư bất động sản tại Trung Quốc đã giảm 10% xuống còn 13.290 tỷ nhân dân tệ (1.980 tỷ USD) vào năm 2022, mức thấp chưa từng có đối với nền kinh tế hàng đầu thế giới này. Ngoài ra, doanh số bán đất cũng giảm 48,4% xuống 916,6 tỷ nhân dân tệ so với năm 2021. Diện tích nhà mới đã bán giảm 26,8% còn diện tích đất nền đã bán cũng giảm 53,4%.

Tháng 12/2022, Trung Quốc đã đưa ra các chính sách mới và được hiểu ngầm là "Ba lằn ranh đỏ" không còn được áp dụng nữa. Các ngân hàng (chủ yếu là ngân hàng thương mại nhà nước) đã tung ra gói tín dụng 460 tỷ đô la Mỹ để hỗ trợ các doanh nghiệp bất động sản. Song, trước những tác động quá lớn của chính sách này trước đó, thị trường bất động sản vẫn chưa thể phục hồi.

Cần tránh sự đổ vỡ cho thị trường bất động sản Việt Nam

Tổng dư nợ tín dụng bất động sản của Việt Nam chưa cao như ở Trung Quốc, tuy nhiên tỷ lệ đòn bẩy của các doanh nghiệp bất động sản Việt Nam khá tương đồng với doanh nghiệp Trung Quốc (nợ vay ròng/vốn chủ sở hữu 0,6 - 0,7 lần). 

Cả hai thị trường đều có chung hiện tượng đầu cơ và thổi giá lên rất cao. Các dự án cao cấp (người mua ít, đầu cơ mạnh, thanh khoản thấp) chiếm tỷ trọng lớn và có xu hướng tăng cao trong khi các dự án giá phù hợp chiếm tỷ lệ thấp, gần như không xuất hiện tại khu vực trung tâm các thành phố lớn.

Theo thông tin được chia sẻ từ ông Nguyễn Quang Thuân, Chủ tịch FiinGroup. Nếu áp dụng bộ tiêu chí "3 lằn ranh đỏ" của Trung Quốc vào 69 công ty bất động sản đang niêm yết của Việt Nam, 77% sẽ vi phạm một tiêu chí (số liệu này không bao gồm Vingroup, vì đã tính Vinhomes).

Từ giữa tháng 5 năm 2022, chính sách thắt chặt tín dụng khiến thị trường bất động sản gần như không tiếp cận được nguồn vốn để phát triển. Riêng quý IV/2022, tỷ lệ hấp thụ chỉ ở mức hơn 14%, giảm mạnh so với giai đoạn nửa đầu năm. Doanh thu sụt giảm, chi phí tăng cao do chi phí tiếp cận tài chính tăng, chi phí đầu vào tăng, lãi suất tăng,... khiến nhiều doanh nghiệp bất động sản “đói vốn”, phải tạm dừng triển khai dự án.

Đến ngày 5/3/2023, có khoảng 46 doanh nghiệp đã thông báo chậm trả lãi hoặc gốc trái phiếu với cùng lý do "chưa thu xếp kịp nguồn thanh toán". Nghị định số 08/2023/NĐ-CP cho phép trái chủ thanh toán gốc, lãi trái phiếu đến hạn bằng tài sản sẽ giúp gỡ nghẽn cho doanh nghiệp ở thời điểm này. 

Tuy nhiên, khó khăn trong việc định giá chính xác bất động sản để đàm phán với trái chủ lại là bài toán “đau đầu". Nếu doanh nghiệp không có thêm các phương án giải quyết kịp thời, con số này chắc chắn sẽ tăng thêm hơn nữa trong bối cảnh áp lực đáo hạn ngày càng tăng cao.

Trong số tổng dư nợ 12 triệu tỷ đồng ở hệ thống ngân hàng, khoảng 75% giá trị tài sản đảm bảo là bất động sản. Giá đất giảm, giá trị khối bất động sản đang thế chấp ở ngân hàng cũng trượt theo. Nếu những người vay tiền ngân hàng thế chấp bằng bất động sản không nộp bổ sung tiền, tài sản khác. Ngân hàng sẽ phát mãi tài sản đảm bảo để thu hồi nợ xấu tăng cao gây hệ lụy xấu cho nền kinh tế.

Việc áp dụng các chính sách tiền tệ để kiềm chế lạm phát và ổn định tỷ giá là một chính sách rất đúng đắn. Tuy nhiên, nếu tiếp tục kéo dài, không có sự chọn lọc và phân loại, nhiều doanh nghiệp sẽ phá sản, kéo theo đó là những ảnh hưởng lớn tới tăng trưởng kinh tế.

Với những khó khăn như thị trường Trung Quốc, nhận định từ Hội Môi giới bất động sản Việt Nam cho rằng, Việt Nam cần tham khảo kinh nghiệm của Trung Quốc đã thực hiện và áp dụng. Các can thiệp vào thị trường cần tính toán hết sức cẩn thận để tránh việc gây ra đổ vỡ hàng loạt.

Các giải pháp được đưa ra, thứ nhất là hoàn thiện hành lang pháp luật, đặc biệt là các công cụ tài chính bất động sản. Cần có chính sách phát triển các kênh dẫn vốn mới như quỹ đầu tư bất động sản (REIT), chứng khoán hóa bất động sản, quỹ nhà ở...

Thứ hai là tái cơ cấu thị trường bất động sản, thúc đẩy nguồn cung nhà ở thương mại giá phù hợp, nhà ở xã hội, nhà ở cho công nhân. Nhà nước chủ động điều tiết nguồn cung đất đai cho thị trường bất động sản sơ cấp thông qua việc giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất. Sử dụng cơ chế chính sách như thuế để điều tiết, quản lý thị trường bất động sản.

Thứ ba là xây dựng hệ thống thông tin, đặc biệt là chỉ số giá bất động sản làm cơ sở cho việc tính tiền sử dụng đất, chống thất thoát nguồn thu ngân sách,...; bảo đảm thị trường bất động sản hoạt động một cách công khai, minh bạch.

Cuối cùng là cần có các biện pháp quản lý chặt chẽ tín dụng bất động sản, kiểm soát tốt dòng tiền bơm vào thị trường, phải hướng vào các phân khúc sản phẩm phù hợp, đưa mức giá bất động sản nhà ở xuống mức dễ chịu hơn với những hộ gia đình có nhu cầu thực.


Bất động sản sẽ gặp khó trong bao lâu?

Bất động sản sẽ gặp khó trong bao lâu?

Bất động sản -  3 năm
Từ nay đến cuối năm 2023, thị trường bất động sản được dự báo sẽ tiếp tục đối diện nhiều khó khăn, thách thức, thậm chí còn nghiêm trọng hơn cả giai đoạn hiện nay.
Bất động sản sẽ gặp khó trong bao lâu?

Bất động sản sẽ gặp khó trong bao lâu?

Bất động sản -  3 năm
Từ nay đến cuối năm 2023, thị trường bất động sản được dự báo sẽ tiếp tục đối diện nhiều khó khăn, thách thức, thậm chí còn nghiêm trọng hơn cả giai đoạn hiện nay.
Bất động sản sẽ gặp khó trong bao lâu?

Bất động sản sẽ gặp khó trong bao lâu?

Bất động sản -  3 năm

Từ nay đến cuối năm 2023, thị trường bất động sản được dự báo sẽ tiếp tục đối diện nhiều khó khăn, thách thức, thậm chí còn nghiêm trọng hơn cả giai đoạn hiện nay.

Bất động sản 'trong nguy có cơ'

Bất động sản "trong nguy có cơ"

Bất động sản -  3 năm

Theo đại diện của VNDirect, trải qua giai đoạn khó khăn, thị trường bất động sản hồi phục rất nhanh chóng, các chu kỳ đã qua cho thấy, các phân khúc nhà trung cấp, bình dân, nhà ở xã hội, đất nền và nhà liền kề sẽ hồi phục trước tiên.

Mở đường sống cho doanh nghiệp bất động sản

Mở đường sống cho doanh nghiệp bất động sản

Bất động sản -  3 năm

Tạo điều kiện cho các doanh nghiệp bất động sản được giãn, hoãn nợ các khoản vay, giãn thời hạn bàn giao dự án đúng tiến độ là cách duy nhất giúp các doanh nghiệp có thể "sống sót" qua giai đoạn thị trường hiện nay khi tất cả các bài toán dòng tiền đều đang ách tắc.

Doanh nghiệp bất động sản 'mắc cạn'

Doanh nghiệp bất động sản 'mắc cạn'

Bất động sản -  3 năm

Pháp lý khó khăn, dòng vốn tắc nghẽn, thanh khoản đóng băng, các doanh nghiệp bất động sản đang mắc cạn, ách tắc cả "đầu vào và đầu ra" của dự án.

Giá căn hộ sơ cấp neo đỉnh, người mua bằng đòn bẩy gánh áp lực lãi vay

Giá căn hộ sơ cấp neo đỉnh, người mua bằng đòn bẩy gánh áp lực lãi vay

Bất động sản -  1 ngày

Chủ đầu tư giữ giá niêm yết nhờ các chính sách bán hàng, còn người vay mua nhà phải một mình đối mặt với lãi suất thả nổi. Dù vậy, giới phân tích cho rằng đây chưa phải làn sóng bán tháo.

Marketing bất động sản trước phép thử của giá trị thực và hiệu quả kinh doanh

Marketing bất động sản trước phép thử của giá trị thực và hiệu quả kinh doanh

Bất động sản -  3 ngày

Nhân ngày Phụ nữ Việt Nam 20/10, bà Nguyễn Thị Huế, Tổng giám đốc Công ty CP Onemas, đơn vị tư vấn chiến lược thương hiệu và marketing bất động sản, chia sẻ với TheLEADER góc nhìn về marketing bất động sản trước những đòi hỏi ngày càng cao của thị trường.

Giải mã đại đô thị 355ha được xướng tên tại PropertyGuru Vietnam Property Awards 2026

Giải mã đại đô thị 355ha được xướng tên tại PropertyGuru Vietnam Property Awards 2026

Bất động sản -  4 ngày

Đáp ứng các tiêu chuẩn đánh giá của hội đồng giám khảo độc lập, đại đô thị Waterpoint vừa chính thức được vinh danh ở hạng mục Best Mega Township Development. Danh hiệu là sự ghi nhận đối với tầm nhìn quy hoạch, năng lực phát triển đô thị tích hợp và những giá trị đã hiện hữu.

Bất động sản cuối năm trước phép thử lãi suất

Bất động sản cuối năm trước phép thử lãi suất

Bất động sản -  4 ngày

Trong bối cảnh lãi suất chưa có tín hiệu hạ nhiệt rõ rệt và người mua nhà tiếp tục thận trọng, thanh khoản bất động sản nhiều khả năng sẽ chưa có nhiều cải thiện trong quý cuối năm.

Doanh nghiệp bất động sản kẹt dòng tiền

Doanh nghiệp bất động sản kẹt dòng tiền

Bất động sản -  4 ngày

Nhiều doanh nghiệp bất động sản đang phải thay đổi chiến lược kinh doanh, giảm kỳ vọng lợi nhuận.

Chuyển sàn lên HoSE, Helio Energy toan tính gì?

Chuyển sàn lên HoSE, Helio Energy toan tính gì?

Doanh nghiệp -  8 giờ

Tháng 11 tới đây, 42 triệu cổ phiếu HIO của Helio Energy sẽ niêm yết trên sàn HoSE, trong bối cảnh doanh nghiệp đang hưởng lợi lớn từ quá trình không ngừng mở rộng bằng M&A.

TS. Cấn Văn Lực: Cần quản lý dòng vốn theo bản chất rủi ro thay vì tên gọi

TS. Cấn Văn Lực: Cần quản lý dòng vốn theo bản chất rủi ro thay vì tên gọi

Tài chính -  8 giờ

Theo TS. Cấn Văn Lực, cơ quan quản lý cần chuyển từ cách tiếp cận cào bằng, dựa chủ yếu vào tên gọi của sản phẩm, mô hình hay chủ thể sang quản lý dựa trên mức độ rủi ro thực tế.

PNJ tái thiết toàn diện sau khủng hoảng kim cương

PNJ tái thiết toàn diện sau khủng hoảng kim cương

Doanh nghiệp -  8 giờ

Trước áp lực tài chính và niềm tin suy giảm, PNJ phải tái thiết toàn diện từ nguồn vốn, kinh doanh đến quản trị để phục hồi và lấy lại niềm tin thị trường.

Imperia Sensa Park: Khi không gian sống được thiết kế để thấu hiểu con người

Imperia Sensa Park: Khi không gian sống được thiết kế để thấu hiểu con người

Nhịp cầu kinh doanh -  8 giờ

Một ngôi nhà đẹp có thể gây ấn tượng ngay từ lần đầu ghé thăm, nhưng điều khiến con người mong muốn trở về mỗi ngày lại đến từ những trải nghiệm gần gũi: ánh sáng tự nhiên, làn gió mát lành, khoảng xanh yên tĩnh hay cảm giác thư thái trong từng không gian sống. Tại Imperia Sensa Park, MIK Group cùng các đơn vị tư vấn thiết kế studioMilou và ONG&ONG đã đưa những cảm nhận đời thường ấy vào tư duy kiến tạo, hướng đến một không gian sống nơi kiến trúc, thiên nhiên và con người tìm thấy sự hài hòa.

Doanh thu giảm, Thực phẩm Sao Ta vẫn lãi lớn quý III nhờ 'vụ tôm vàng'

Doanh thu giảm, Thực phẩm Sao Ta vẫn lãi lớn quý III nhờ 'vụ tôm vàng'

Doanh nghiệp -  9 giờ

Theo giải trình từ Thực phẩm Sao Ta, động lực tăng trưởng lợi nhuận cốt lõi trong quý III đến từ hiệu quả quyết toán thu hoạch vụ nuôi tôm thứ hai trong năm 2026.

Sửa Luật Đất đai để khơi thông nguồn lực cho tăng trưởng hai con số

Sửa Luật Đất đai để khơi thông nguồn lực cho tăng trưởng hai con số

Tiêu điểm -  10 giờ

Ở lần sửa đổi Luật Đất đai lần này, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn yêu cầu cần nâng cao chất lượng xây dựng pháp luật, Luật Đất đai phải tháo gỡ các điểm nghẽn thể chế, đồng thời có tính ổn định lâu dài, khơi thông nguồn lực cho phát triển kinh tế - xã hội.

VinFast VF MPV 7: Mua xe 0 đồng, sạc 0 đồng, tiết kiệm hàng chục triệu đồng mỗi năm

VinFast VF MPV 7: Mua xe 0 đồng, sạc 0 đồng, tiết kiệm hàng chục triệu đồng mỗi năm

Nhịp cầu kinh doanh -  10 giờ

Từ nay tới 19/12/2026, VinFast VF MPV 7 đang đi kèm ưu đãi tới 9%, đồng thời được hỗ trợ vay tối đa 100% giá trị xe. Người mua cũng được hưởng chính sách miễn phí sạc tại V-Green đến hết ngày 10/02/2029, tương đương khoản tiết kiệm chi phí nhiên liệu lên tới hàng chục triệu đồng mỗi năm so với xe xăng.