Tập đoàn nhà nước 'lên đời' quản trị nhờ chuyển đổi số

Chuyển đổi số không còn là lựa chọn, mà là con đường sống còn đối với doanh nghiệp nhà nước trong bối cảnh mới.

Tại hội nghị hôm nay với chủ đề "Doanh nghiệp nhà nước tiên phong trong chuyển đổi số và thúc đẩy tăng trưởng", loạt phát biểu từ lãnh đạo các tập đoàn lớn như Petrovietnam, EVN, VNPT, MB Bank và Đường sắt Việt Nam đã cho thấy một bức tranh đa chiều về cách các doanh nghiệp nhà nước đang gắn chuyển đổi số với chiến lược quản trị, năng suất và tăng trưởng.

Tổng giám đốc VNPT Huỳnh Quang Liêm cho biết chuyển đổi số được coi là cốt lõi trong các định hướng hoạt động chiến lược của tập đoàn.

Trong 7-8 năm qua, tập đoàn đã hoàn thành ba giai đoạn chuyển đổi số nội bộ: số hoá quy trình, xây dựng dữ liệu lớn, và triển khai trí tuệ nhân tạo (AI) vào vận hành chính thức từ tháng 6/2025.

Ông Liêm cho biết, ngay từ giai đoạn đầu số hoá quy trình đã giúp năng suất của tập đoàn được nhân đôi.

Để xây dựng dữ liệu, VNPT đã đầu tư lớn với hệ thống hạ tầng mạng, với dung lượng khoảng 20 Petabyte, với khả năng xử lý 20TB mỗi ngày. Đây là một trong những hệ thống có dung lượng hàng đầu của các doanh nghiệp Việt Nam trong tất cả các lĩnh vực.

Toàn bộ hệ thống KPI, lương thưởng, quản trị văn bản và chăm sóc khách hàng hiện đã hoạt động hoàn toàn trên môi trường số.

AI hiện được tích hợp như trợ lý ảo cho nhân viên kỹ thuật và kinh doanh, qua đó giúp thấu hiểu, tư vấn cho khách hàng, phục vụ khách hàng tốt nhất. Các cấp quản trị cũng đều có thông tin tức thời, rõ ràng nhất để đưa ra các quyết định trong quá trình vận hành.

Chủ tịch HĐTV Petrovietnam Lê Mạnh Hùng cho biết tập đoàn đã xác định chuyển đổi số, khoa học công nghiệp và đổi mới sáng tạo là động lực mới giúp nâng cao năng suất lao động và năng lực cạnh tranh của tập đoàn trong giai đoạn mới.

Thời gian qua, Petrovietnam đã kết hợp với các tập đoàn công nghệ trong nước như Viettel, VNPT, FPT để triển khai các sáng kiến số. Tập đoàn cũng chú trọng đào tạo và cập nhật kiến thức chuyển đổi số cho lãnh đạo và toàn thể người lao động thông qua các nền tảng số nội bộ, đồng thời từng bước xây dựng văn hóa số.

Petrovietnam đã xây dựng và đưa vào khai thác cơ sở dữ liệu lớn trong các lĩnh vực cốt lõi như thăm dò, khai thác cũng như triển khai các sản phẩm số, trong đó nổi bật là hệ thống quản trị tổng thể nguồn lực doanh nghiệp (ERP) tại công ty mẹ và các đơn vị thành viên. Các nhà máy thông minh của tập đoàn cũng đã đi vào hoạt động.

Nhờ vậy, năng suất nhà máy trung bình tăng trên 120%, góp phần giúp tốc độ tăng trưởng doanh thu hàng năm đạt gần 17% giai đoạn 2021-2024.

Ông Hùng cho biết tập đoàn sẽ tăng đầu tư cho khoa học công nghệ nhằm đưa mức chuyển đổi số của công ty mẹ đạt cấp độ 5 (mức dẫn dắt) và toàn tập đoàn đạt cấp độ 4 vào năm 2030. Mục tiêu là đến năm 2030, Petrovietnam sẽ lọt vào top 500 doanh nghiệp lớn nhất thế giới.

Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) cũng không nằm ngoài cuộc đua. Chủ tịch EVN Đặng Hoàng An cho biết 99,5% giao dịch tập đoàn hiện diễn ra trên môi trường số.

Các trạm biến áp 110kV và 220kV đã được tự động hóa hoàn toàn và EVN là doanh nghiệp duy nhất tại Đông Nam Á chế tạo thành công máy biến áp 500kV.

Tất cả các nhà máy điện đều có hệ thống tự động hóa điều khiển từ xa. Đáng chú ý, EVN đang làm chủ công nghệ điều khiển và tự động hóa thay vì phụ thuộc vào sản phẩm nhập khẩu.

Bên cạnh đón, tập đoàn đang chuyển dần sang AI trong bảo trì và chẩn đoán lỗi nhà máy điện và lưới điện, đồng thời "đập đi xây lại" toàn bộ quy trình nội bộ để phù hợp với mô hình vận hành số.

Năm 2024, EVN tiếp nhận 3,78 triệu yêu cầu dịch vụ, trong đó 100% được xử lý trên môi trường số, chỉ khoảng 355 trường hợp thực hiện trực tiếp tại quầy. Nhờ vậy, khách hàng hầu như không cần đến gặp điện lực.

Tỷ lệ hợp đồng điện được ký số đạt 99,15%, giúp tiết kiệm khoảng 13,5 triệu trang giấy mỗi năm.

Đồng thời, 99,4% tiền điện được thanh toán không dùng tiền mặt, góp phần tiết kiệm tương đương 13.000 nhân công. EVN xác định đây là con đường cần tiếp tục theo đuổi.

Ngân hàng MB đang là minh chứng cho tư duy quản trị kiểu mới khi áp dụng phương pháp làm việc và cách triển khai giống như các công ty công nghệ trong hoạt động ngân hàng.

Chủ tịch MB Lưu Trung Thái cho biết: "Mỗi năm MB đầu tư khoảng 100 triệu USD cho công nghệ, kết quả là 5-7 triệu khách hàng mới mỗi năm, doanh thu từ áp dụng chuyển đổi số tăng gấp 3 lần".

MB xin ý kiến của các cổ đông cho phép đầu tư lớn cho công nghệ và tăng cường công tác nhân sự cho chuyển đổi số và dữ liệu.

Ngoài ra, ông Thái cũng mạnh dạn đề xuất Chính phủ cho phép doanh nghiệp nhà nước trả lương như doanh nghiệp tư nhân, từ đó các doanh nghiệp nhà nước sẽ dựa vào doanh thu, lợi nhuận để đầu tư cho chuyển đổi số.

Ông Hoàng Gia Khánh, Tổng giám đốc Tổng công ty Đường sắt Việt Nam cũng cho biết đang nỗ lực số hoá toàn diện hệ thống vận hành, từ mạng giao dịch điện tử, sàn giao dịch vận tải hàng hóa, điều hành giao thông vận tải đường sắt, cơ quan điện tử hỗ trợ điều hành vận tải đường sắt cho tới ứng dụng AI trong chăm sóc khách hàng và quản trị thương nghiệp.

Trong quý I, vận tải liên vận quốc tế của ngành đã tăng 20%, cho thấy hiệu quả ban đầu của chiến lược số hóa.

Các câu chuyện trên cho thấy chuyển đổi số là yếu tố không thể tách rời trong quá trình tái cấu trúc quản trị. Đây không còn là câu chuyện của phòng IT, mà là chiến lược tổng thể từ dữ liệu, tổ chức đến con người.

Khi các doanh nghiệp nhà nước bắt đầu điều hành doanh nghiệp bằng dữ liệu và thuật toán thay vì cảm tính, hiệu quả, minh bạch và tốc độ ra quyết định sẽ là động lực tăng trưởng quan trọng trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt.