Thị trường trái phiếu doanh nghiệp hạ nhiệt

Thị trường trái phiếu doanh nghiệp (TPDN) Việt Nam đã ghi nhận sự sụt giảm mạnh về giá trị phát hành và giao dịch thứ cấp trong tháng 7/2025, sau giai đoạn bùng nổ vào tháng 6 trước đó.

Theo báo cáo mới nhất của FiinRatings, giá trị phát hành trong tháng giảm tới 64,8% so với tháng trước. Thanh khoản giao dịch thứ cấp bình quân ngày cũng giảm gần 28%, chỉ còn 4.700 tỷ đồng.

Sự chững lại này phản ánh quá trình điều chỉnh sau khi các tổ chức tín dụng (TCTD) đẩy mạnh phát hành trong tháng 6 để cân đối nguồn vốn và cải thiện tỷ lệ an toàn vốn. Dù vậy, triển vọng những tháng cuối năm vẫn tích cực khi chính sách tín dụng tiếp tục nới lỏng giúp ngân hàng có thêm dư địa cho vay, đầu tư TPDN và tăng phát hành trái phiếu nhằm bổ sung vốn trung dài hạn.

Suy giảm trên cả thị trường sơ cấp và thứ cấp

Giá trị phát hành TPDN trong tháng 7 sụt giảm rõ rệt, chỉ đạt 44.200 tỷ đồng qua 39 đợt, thấp hơn 64,8% về giá trị và giảm 68 đợt so với tháng 6. Nhóm TCTD vẫn chiếm tỷ trọng áp đảo với 88,5% nhưng giá trị phát hành cũng giảm 61,6%, còn 39.100 tỷ đồng.

Trong đó, phát hành riêng lẻ chiếm gần 70% và giảm tới 75,6% so với tháng trước, trong khi phát hành ra công chúng chiếm hơn 30%, chủ yếu từ các TCTD sau hai tháng vắng bóng.

Đáng chú ý, khi nhóm TCTD giảm tốc sau cao điểm tháng 6, nhóm phi ngân hàng cũng chứng kiến mức sụt giảm 78% ở hầu hết các ngành. Chỉ có hai nhóm ghi nhận sự cải thiện gồm Xây dựng tăng 2,7 lần và Lĩnh vực khác tăng 25,6%.

Tháng 7 cũng ghi nhận sự trầm lắng ở hoạt động mua lại. Giá trị chỉ đạt 25.600 tỷ đồng, giảm tới 60% so với tháng trước và thấp hơn 23,5% so với cùng kỳ năm ngoái. Tất cả các nhóm ngành đều giảm. Trong đó, TCTD chiếm hơn 90% và giảm gần 57%, thương mại – dịch vụ giảm 74%, còn bất động sản giảm tới 84%.

Trong 5 tháng cuối năm, giá trị trái phiếu đáo hạn dự kiến khoảng 106.500 tỷ đồng, trong đó bất động sản chiếm 52%, TCTD chiếm 26,3% và thương mại, dịch vụ chiếm 6,8%.

Một điểm tích cực là tháng 7 chỉ ghi nhận thêm 2.800 tỷ đồng TPDN bất động sản gặp vấn đề, giảm 35% so với tháng trước, phản ánh sự cải thiện nhất định về thanh khoản của các tổ chức phát hành.

Trong khi đó trên thị trường thứ cấp, tổng giá trị giao dịch trong tháng 7 đạt gần 142.400 tỷ đồng, tăng nhẹ 4% so với tháng 6. Tuy nhiên, giá trị giao dịch bình quân ngày giảm gần 28%, còn hơn 4.700 tỷ đồng. Ngân hàng và bất động sản tiếp tục là hai nhóm chiếm ưu thế với tỷ trọng 76% tổng giá trị.

Trái phiếu ngân hàng dẫn đầu thị trường với 41% tổng giao dịch, tăng 3% đạt hơn 58.100 tỷ đồng. TPDN bất động sản chiếm 35%, tăng 22% lên hơn 49.300 tỷ đồng. Mặc dù thanh khoản nhìn chung ổn định, mức giảm về bình quân ngày cho thấy sự thận trọng hơn từ phía nhà đầu tư sau tháng 6 sôi động.

Diễn biến này cũng phản ánh bối cảnh vĩ mô, khi tăng trưởng tín dụng cao tạo động lực cho TPDN. Ngân hàng vẫn đóng vai trò chủ đạo ở cả khâu phát hành lẫn đầu tư.

Cơ hội từ nới room tín dụng

Triển vọng tăng trưởng tín dụng đến cuối năm tiếp tục được xem là điểm sáng hỗ trợ cho thị trường TPDN. Tính đến cuối tháng 7, dư nợ tín dụng đã tăng 9,9% so với cuối năm 2024. Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đã chủ động nâng hạn mức cho các ngân hàng nhằm đạt mục tiêu 16% cho cả năm, đồng thời hỗ trợ tăng trưởng GDP từ 8% trở lên.

Nhu cầu tín dụng doanh nghiệp cuối năm dự kiến tăng mạnh nhờ hai yếu tố: phát hành TPDN của ngân hàng và dòng thanh khoản bổ sung từ NHNN. Mới đây, NHNN cũng đề nghị Kho bạc Nhà nước tăng cường tiền gửi tại các ngân hàng thuộc nhóm Big4 để bổ sung thanh khoản. Điều này tạo thêm dư địa cho vay và đầu tư TPDN.

Chính sách gỡ bỏ room tín dụng từ năm 2026 được xem là một bước ngoặt cho thị trường chung. Khi đó, nguồn vốn sẽ được phân bổ hiệu quả hơn với lãi suất hợp lý, còn quy mô tín dụng của từng ngân hàng sẽ do chính ngân hàng quyết định dựa trên năng lực vốn và khả năng quản lý rủi ro. Sự phát triển của kênh TPDN vì vậy sẽ giúp giảm sự phụ thuộc vào tín dụng truyền thống.

Vừa qua, Thủ tướng đã yêu cầu NHNN xây dựng lộ trình và thí điểm gỡ bỏ cơ chế giao chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng từ năm 2026. Song song với đó, Thông tư 14 giúp ngân hàng tăng cường quản trị rủi ro, tiến tới áp dụng Basel III và củng cố bộ đệm vốn.

Bên cạnh những cơ hội thì thị trường vẫn còn phải đối mặt với nhiều thách thức phía trước. Hệ số an toàn vốn toàn hệ thống ở mức khoảng 12,5% vào cuối năm 2024, đòi hỏi các ngân hàng phải quản trị rủi ro chặt chẽ hơn khi tín dụng tăng nhanh. Áp lực lên kênh tín dụng cũng sẽ gia tăng khi room được gỡ bỏ.

Tháng 7, tỷ giá duy trì ở mức cao với 25.240 đồng/USD vào cuối tháng, tăng 182 đồng so với đầu tháng. Áp lực chủ yếu đến từ chính sách tiền tệ nới lỏng, rủi ro thuế quan và nhu cầu ngoại tệ.

Triển vọng có thể cải thiện trong những tháng tới khi mức thuế quan được cắt giảm từ 46% xuống 20% và Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED) có thể hạ lãi suất vào tháng 9, qua đó làm giảm sức mạnh đồng USD. Diễn biến này sẽ thuận lợi hơn cho hoạt động phát hành trái phiếu quốc tế, đồng thời giúp giảm chi phí phòng ngừa rủi ro.

Dù vậy, vẫn cần theo sát một số rủi ro như quy định về hàng trung chuyển, tác động từ cung tiền tăng nhanh do tín dụng mở rộng, hay khả năng FED trì hoãn cắt giảm lãi suất nếu kinh tế Mỹ chưa ổn định