Người phụ nữ chuẩn hóa ‘hồn quê’ để đưa đặc sản Việt vào chuỗi hiện đại

Mang ký ức quê nhà vào hành trình khởi nghiệp

Sinh ra tại vùng đất Bình Định (cũ), nay thuộc tỉnh Gia Lai, chị Hồ Thị Ái Hóa, nhà sáng lập kiêm CEO Công ty CP Quốc tế Hoa Doanh (Hoa Doanh Foods), lớn lên cùng những hương vị rất riêng của miền Trung như chả ram tôm đất, chả cá Quy Nhơn, tré hay các món bánh dân dã quê nhà.

Người phụ nữ nhỏ nhắn với giọng nói nhẹ nhàng, trong trẻo ấy, chậm rãi kể với TheLEADER về những ngày đầu vào TP.HCM học đại học khi trong túi chỉ có vài triệu đồng từ gia đình, phần lớn dùng để đóng học phí. Những năm tháng vừa học vừa làm, sống xa nhà và tự lập cũng là quãng thời gian khiến chị nhận ra rằng càng đi xa, người ta càng nhớ những hương vị gắn với tuổi thơ và quê nhà.

Với chị, món ăn không chỉ để no bụng. Đằng sau mỗi hương vị còn là ký ức, văn hóa và bản sắc của một vùng đất. Có lẽ cũng vì vậy mà dù sau này sống và lập nghiệp tại TP.HCM, chị vẫn luôn tìm kiếm những món ăn quê quen thuộc.

“Đi đâu thấy bún chả cá Quy Nhơn là chạy vào ăn ngay”, chị cười nói. Với nhiều người xa quê, đặc sản không đơn thuần là thực phẩm mà còn là cách để chạm lại ký ức vùng miền. Nhưng thời điểm đó, phần lớn các món ăn quê vẫn được bán theo kiểu truyền thống, nhỏ lẻ, thiếu thương hiệu và rất khó tiếp cận nếu không quen biết người bán.

Khoảng trống ấy cũng dần hình thành trong chị một suy nghĩ khác: nếu những món ăn mang đậm bản sắc địa phương chỉ quanh quẩn trong các căn bếp nhỏ, chúng sẽ rất khó đi xa hơn.

Sau khi ra trường và có cơ hội làm việc trong ngành thực phẩm, chị bắt đầu tiếp cận với hệ thống sản xuất, phân phối hiện đại. Chính những trải nghiệm đó giúp chị nhìn rõ hơn “điểm nghẽn” của đặc sản địa phương: sản phẩm có thể rất ngon nhưng nếu thiếu chuẩn hóa, thiếu thương hiệu và thiếu hệ thống phân phối thì rất khó bước vào thị trường lớn. Ý tưởng đưa đặc sản quê nhà vào chuỗi thực phẩm hiện đại cũng bắt đầu từ đó.

Chuẩn hóa để đi xa, nhưng không đánh mất bản sắc

Những sản phẩm đầu tiên mà Hoa Doanh Foods đưa vào thị trường TP.HCM là chả cá Quy Nhơn và chả ram tôm đất Bình Định. Ban đầu, sản phẩm được sản xuất trực tiếp tại địa phương rồi vận chuyển vào thành phố. Tuy nhiên, bài toán bảo quản nhanh chóng trở thành trở ngại lớn. Hàng hư hỏng nhiều, chất lượng không ổn định và thời hạn sử dụng ngắn khiến doanh nghiệp buộc phải thay đổi cách làm.

Từ đó, chị Hóa bắt đầu cải tiến quy trình sản xuất, chuẩn hóa công đoạn và ứng dụng máy móc nhiều hơn để kiểm soát chất lượng. Nhưng theo chị, điều khó nhất không nằm ở câu chuyện cải tiến quy trình sản xuất, mà là làm sao để sản phẩm bước vào chuỗi thực phẩm hiện đại nhưng vẫn giữ được “cái hồn” ban đầu.

“Đặc sản vùng miền nếu mất đi bản sắc thì sẽ chỉ còn là một sản phẩm thực phẩm bình thường”, chị nói.

Với chị, giữ “chất quê” không có nghĩa là giữ nguyên mọi cách làm cũ. Điều cần được giữ lại là hương vị, cảm xúc và bản sắc của món ăn, còn quy trình sản xuất cần thay đổi để phù hợp hơn với tiêu chuẩn của thị trường hiện đại.

“Nếu chỉ giữ cách làm cũ mà không cải tiến, đặc sản sẽ rất khó đi xa. Nhưng nếu hiện đại hóa mà đánh mất bản sắc thì sản phẩm cũng không còn giá trị khác biệt”, chị chia sẻ.

Đó cũng là lý do nhiều giá trị cốt lõi vẫn được Hoa Doanh Foods giữ gần như nguyên vẹn. Chả ram tôm đất vẫn dùng bánh tráng Bình Định(cũ). Chả lụa Huế vẫn gói bằng lá chuối để giữ đúng mùi vị truyền thống. Có những công đoạn có thể thay bằng máy móc, nhưng cũng có những khâu buộc phải làm thủ công để giữ được hương vị đặc trưng.

Trong khi đó, các công đoạn như đóng gói, bảo quản hay kiểm soát chất lượng lại được vận hành theo tiêu chuẩn hiện đại hơn để đảm bảo độ ổn định của sản phẩm khi đi xa hơn khỏi thị trường địa phương.

Theo chị Hóa, trong ngành thực phẩm, đặc biệt là các món đặc sản vùng miền, khẩu vị luôn là bài toán khó bởi mỗi người sẽ có một cảm nhận khác nhau về món ăn. Vì vậy, ngoài việc khảo sát người tiêu dùng, Hoa Doanh Foods còn làm việc với các chuyên gia và nghệ nhân ẩm thực để hoàn thiện sản phẩm trước khi đưa ra thị trường.

Chị kể, có lần sau khi hoàn thiện dòng bánh Huế như bánh nậm, bánh lọc và đã thử nghiệm với nhiều khách hàng, chị vẫn mang sản phẩm đến nhờ một nghệ nhân ẩm thực gốc Huế nếm thử. Chính những góp ý rất nhỏ từ người am hiểu văn hóa ẩm thực địa phương đã giúp doanh nghiệp điều chỉnh lại một vài chi tiết để món ăn “ra đúng chất Huế hơn”.

Giữ triết lý làm nghề trong cuộc chơi quy mô lớn

Khi doanh nghiệp còn nhỏ, việc giữ chất lượng hay bản sắc sản phẩm phần lớn phụ thuộc vào người làm nghề. Nhưng khi quy mô bắt đầu mở rộng, bài toán khó hơn không còn nằm ở chuyện bán được nhiều hàng hơn, mà là làm sao giữ được sự nhất quán của sản phẩm và niềm tin của người tiêu dùng trên quy mô lớn hơn.

Đó cũng là áp lực mà chị Hóa cho rằng ngành thực phẩm phải đối mặt khi bước vào chuỗi sản xuất hiện đại. Trong định hướng dài hạn, Hoa Doanh Foods không chỉ dừng ở đặc sản Bình Định mà tiếp tục mở rộng sang nhiều món ăn vùng miền khác như Huế, Hà Nội hay miền Tây. Nhưng theo chị Hóa, một món ăn muốn bước vào chuỗi thực phẩm hiện đại thì trước hết doanh nghiệp phải hiểu đúng tinh thần nguyên bản của món ăn đó.

Vì vậy, trước khi phát triển một sản phẩm mới, chị thường trực tiếp đến địa phương, ăn thử nhiều lần, tìm hiểu nguyên liệu, cách chế biến và cả câu chuyện văn hóa phía sau món ăn.

“Nếu mình không thật sự hiểu món ăn đó đến từ đâu và vì sao người ta yêu thích nó, rất khó để giữ được bản sắc khi đưa vào sản xuất quy mô lớn”, chị nói.

❝

Ngành thực phẩm không chỉ là kinh doanh, mà còn là trách nhiệm với chất lượng và niềm tin người tiêu dùng. Bởi niềm tin ấy chỉ được xây dựng bằng sự tử tế và tính nhất quán mỗi ngày.

Chị Hồ Thị Ái Hóa

Nhà sáng lập kiêm CEO Hoa Doanh Foods

The Leader Talk

Và khi đó, bài toán không còn chỉ nằm ở việc giữ đúng hương vị món ăn, mà còn là duy trì sự tin tưởng của người tiêu dùng với chất lượng sản phẩm theo thời gian.

Nguyên liệu tốt là nền tảng để tạo ra sản phẩm chất lượng. Quy trình sản xuất và kiểm soát giúp sản phẩm giữ được sự ổn định. Nhưng cuối cùng, điều doanh nghiệp phải xây dựng trong thời gian dài vẫn là sự tin tưởng của khách hàng.

“Niềm tin không đến từ một chiến dịch truyền thông, mà được tạo nên từ sự nhất quán mỗi ngày của sản phẩm. Chỉ một sai sót nhỏ cũng có thể ảnh hưởng tới thương hiệu”, chị nói.

Đó cũng là lý do Hoa Doanh Foods duy trì nhiều lớp kiểm soát trong toàn bộ quy trình sản xuất, từ nguyên liệu đầu vào, kiểm soát vi sinh cho tới bảo quản và vận chuyển thành phẩm.

Với chị Hóa, điều khó nhất khi doanh nghiệp lớn lên không phải là mở rộng sản lượng, mà là giữ được tinh thần ban đầu của sản phẩm trong suốt quá trình phát triển. Bởi nếu không giữ vững tinh thần ấy, doanh nghiệp rất dễ bị cuốn vào bài toán lợi nhuận đơn thuần.

Vì thế, chị luôn nhắc đội ngũ rằng tăng trưởng là điều cần thiết, nhưng không thể đánh đổi bằng việc làm phai nhạt những giá trị đã tạo nên thương hiệu từ ban đầu.

“Chất lượng có thể được nâng lên theo tiêu chuẩn cao hơn, quy trình có thể hiện đại hơn, nhưng tinh thần, hương vị và câu chuyện phía sau mỗi món ăn vẫn phải được giữ gìn”, chị nói.

Sau chín năm phát triển, Hoa Doanh Foods hiện sở hữu bốn thương hiệu thực phẩm chế biến gồm Hoa Doanh, Quê, FCook và KCook với hơn 200 sản phẩm. Từ các món đặc sản vùng miền như chả ram tôm đất Bình Định, chả cốm Hà Nội, xôi khúc Hà Thành, chả lụa Huế hay chả cá Quy Nhơn, doanh nghiệp dần mở rộng sang nhiều dòng thực phẩm chế biến khác để phù hợp hơn với nhu cầu tiêu dùng hiện đại.

Sản phẩm của doanh nghiệp hiện xuất hiện tại nhiều hệ thống bán lẻ và kênh phân phối thực phẩm trên thị trường. Bên cạnh thị trường trong nước, Hoa Doanh Foods cũng từng bước đưa một số sản phẩm sang Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc và một số thị trường khác, chủ yếu phục vụ cộng đồng người Việt xa quê.