Vì sao các siêu dự án PPP đói vốn, kém hấp dẫn?

Nguyễn Cảnh Thứ ba, 07/11/2023 - 11:19

Hút vốn đầu tư vào các dự án PPP hiện không thực sự hấp dẫn do nhiều nguyên nhân.

Bộ trưởng Bộ Giao thông vận tải Nguyễn Văn Thắng tại phiên chất vấn Quốc hội. Ảnh: quochoi.vn

Trả lời tại phiên chất vấn của Quốc hội chiều 6/11, Bộ trưởng Bộ Giao thông vận tải Nguyễn Văn Thắng cho biết, có nhiều nguyên nhân khiến thu hút đầu tư vào các dự án PPP vẫn gặp nhiều khó khăn, chưa hiệu quả. 

Theo bộ trưởng, thực trạng kém hiệu quả của các dự án PPP có 4 nguyên nhân chính.

Thứ nhất, tình hình kinh tế trong nước và quốc tế gặp khó khăn kéo dài khiến doanh nghiệp rơi vào cuộc khủng hoảng lớn, cạn nguồn lực đặc biệt là dòng tiền. 

Thứ hai, lợi nhuận mang lại từ việc đầu tư các dự án PPP trong lĩnh vực hạ tầng giao thông không cao, trong khi doanh nghiệp có nhiều lựa chọn khác để đầu tư.

Thứ ba, đầu tư các dự án PPP lợi nhuận không cao nhưng lại có nhiều rủi ro. Ví dụ, liên quan đến hiệu quả, thống kê cho thấy, cả nước hiện có khoảng 5,2 triệu xe ô tô nhưng phân bố không đồng đều, chỉ tập trung nhiều tại Hà Nội, TP.HCM và một số tỉnh thành. Trong khi đó, việc thu hồi vốn các dự án PPP vẫn chủ yếu dựa trên lưu lượng xe, đây chính là yếu tố bất lợi đối với nhà đầu .

Thứ tư, quy định tỷ lệ tham gia vốn nhà nước chỉ được tối đa 50% vào các dự án PPP hạ tầng giao thông chưa hấp dẫn. Bởi lẽ, thực tế tại nhiều dự án, chi phí dành cho giải phóng mặt bằng rất lớn nên phần vốn nhà nước thực chất hỗ trợ cho doanh nghiệp không được nhiều.

Ngoài ra, tình trạng chậm thu hút các dự án PPP hạ tầng giao thông theo Bộ trưởng Nguyễn Văn Thắng còn xuất phát từ nhiều vấn đề liên quan cơ chế chính sách thu hút cần điều chỉnh.

Một điển hình được bộ trưởng lấy ví dụ là tình trạng hiện nay không có nhà đầu tư nước ngoài tham gia vào các dự án PPP. Nhà đầu tư ngoại xác định tham gia các dự án PPP thực chất là hình thức nhà nước vay doanh nghiệp để triển khai. Chính vì vậy, họ đòi hỏi hai điều kiện: bảo lãnh về doanh thu của Chính phủ và đảm bảo chuyển đổi ngoại tệ khi nhà đầu tư thu hồi vốn.

Đặc biệt, vấn đề mà cả nhà đầu tư trong nước lẫn quốc tế quan ngại là giải phóng mặt bằng. Các dự án PPP tại nhiều quốc gia thường được tách riêng phần giải phóng mặt bằng để thực hiện trước, phần còn lại là dành cho doanh nghiệp tham gia.

Như TheLEADER thông tin, một báo cáo của Bộ Kế hoạch và đầu tư cho biết, quá trình áp dụng quy định của các luật: Giao thông đường bộ, đầu tư công, ngân sách nhà nước, PPP vào thực tế các dự án đường bộ gặp rất nhiều vướng mắc, nhất là tình trạng thiếu nguồn vốn triển khai.

Theo Điều 69 Luật PPP, tỷ lệ vốn nhà nước tham gia trong các dự án PPP bị khống chế không vượt quá 50% tổng mức đầu tư. Nếu áp dụng đúng tỷ lệ này, các dự án PPP sẽ phải kéo dài thời gian hoàn vốn dẫn đến khó khăn trong việc huy động vốn từ các nhà đầu tư và các tổ chức tín dụng.

Trong khi đó, nhiều dự án đường bộ đang chuẩn bị đầu tư, có nhu cầu vận tải giai đoạn đầu chưa cao, nếu muốn kêu gọi được nhà đầu tư theo phương thức PPP cần có sự tham gia vốn nhà nước nhiều hơn tỷ lệ 50%.

Tình trạng này đang xảy ra tại loạt dự án cao tốc như Tân Phú - Bảo Lộc, Bảo Lộc - Liên Khương, Tân Phú (Đồng Nai) – Bảo Lộc (Lâm Đồng). Hai siêu dự án này đều đang đề nghị áp dụng tỷ lệ vốn nhà nước tham gia trên 50%.

Nút thắt thứ hai nằm ở phần vốn để giải phóng mặt bằng. Nhiều dự án đi qua khu vực đồng bằng, nhu cầu giải phóng mặt bằng cao dẫn đến kinh phí ở phần công việc này chiếm tỷ lệ rất lớn trong tổng mức đầu tư.

Báo cáo của Bộ Kế hoạch và đầu tư cho biết, tỷ lệ chi phí giải phóng mặt bằng/tổng mức đầu tư của một số cao tốc đang triển khai dao động từ 10 - 23%. Ở một số cao tốc đang nghiên cứu, tỷ lệ trên thậm chí còn vượt 40% như vành đai 4 TP.HCM đoạn qua Bình Dương 42,2%, qua Long An là 43%, qua TP.HCM gần 50%, qua Đồng Nai gần 57%.

Gỡ nút thắt huy động vốn cho các dự án PPP

Gỡ nút thắt huy động vốn cho các dự án PPP

Tiêu điểm -  2 năm
Để thu hút vốn tư nhân vào lĩnh vực hạ tầng, cần hoàn thiện chính sách liên quan tới cơ chế tài chính đảm bảo lợi ích của nhà đầu tư và xây dựng thị trường mua bán quyền khai thác các dự án PPP.
Gỡ nút thắt huy động vốn cho các dự án PPP

Gỡ nút thắt huy động vốn cho các dự án PPP

Tiêu điểm -  2 năm
Để thu hút vốn tư nhân vào lĩnh vực hạ tầng, cần hoàn thiện chính sách liên quan tới cơ chế tài chính đảm bảo lợi ích của nhà đầu tư và xây dựng thị trường mua bán quyền khai thác các dự án PPP.
Hà Nội cắt giảm mạnh thủ tục hành chính

Hà Nội cắt giảm mạnh thủ tục hành chính

Tiêu điểm -  1 ngày

UBND thành phố Hà Nội đã hoàn thành tái cấu trúc 293 thủ tục hành chính có tần suất phát sinh hồ sơ lớn, sẽ được áp dụng đồng bộ từ 1/1/2026.

10 doanh nghiệp, doanh nhân được nhận danh hiệu Anh hùng Lao động thời kỳ đổi mới

10 doanh nghiệp, doanh nhân được nhận danh hiệu Anh hùng Lao động thời kỳ đổi mới

Tiêu điểm -  1 ngày

Năm doanh nghiệp và năm doanh nhân được Đảng, Nhà nước trao tặng danh hiệu Anh hùng Lao động thời kỳ đổi mới tại Đại hội Thi đua yêu nước toàn quốc lần thứ XI.

Siêu cảng Cần Giờ vào vòng 'chọn mặt gửi vàng'

Siêu cảng Cần Giờ vào vòng 'chọn mặt gửi vàng'

Tiêu điểm -  1 ngày

Sau khi được Thủ tướng chấp thuận chủ trương đầu tư, dự án cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ chính thức bước sang giai đoạn lựa chọn nhà đầu tư.

Các vụ sai phạm đất hiếm, bô-xít đưa vào diện Trung ương theo dõi

Các vụ sai phạm đất hiếm, bô-xít đưa vào diện Trung ương theo dõi

Tiêu điểm -  2 ngày

Các sai phạm liên quan đến đất hiếm và quặng bô-xít theo kết luận của Thanh tra Chính phủ sẽ do Ban chỉ đạo Trung ương theo dõi, chỉ đạo và đang được Bộ Công an xử lý.

Vingroup rút lui, Thaco rộng cửa làm đường sắt cao tốc Bắc - Nam?

Vingroup rút lui, Thaco rộng cửa làm đường sắt cao tốc Bắc - Nam?

Tiêu điểm -  3 ngày

Vingroup tin rằng việc xin rút khỏi dự án đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam không ảnh hưởng tới tiến độ triển khai khi dự án nhận được sự quan tâm của nhiều doanh nghiệp có tiềm lực và kinh nghiệm như Thaco.

Tổng Bí thư Tô Lâm: Thi đua yêu nước để góp phần đưa đất nước phát triển nhanh, bền vững

Tổng Bí thư Tô Lâm: Thi đua yêu nước để góp phần đưa đất nước phát triển nhanh, bền vững

Leader talk -  1 ngày

Với sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, truyền thống thi đua yêu nước và bản lĩnh, khát vọng vươn lên của con người Việt Nam, Tổng Bí thư Tô Lâm tin tưởng, phong trào thi đua yêu nước sẽ mở ra một giai đoạn phát triển mới, mạnh mẽ hơn, góp phần đưa đất nước phát triển nhanh, bền vững.

Tỷ phú Nguyễn Thị Phương Thảo nhận danh hiệu Anh hùng Lao động thời kỳ đổi mới

Tỷ phú Nguyễn Thị Phương Thảo nhận danh hiệu Anh hùng Lao động thời kỳ đổi mới

Hồ sơ quản trị -  1 ngày

TS. Nguyễn Thị Phương Thảo, Chủ tịch Vietjet được trao danh hiệu Anh hùng Lao động thời kỳ đổi mới tại Đại hội Thi đua yêu nước toàn quốc lần thứ XI.

Tập đoàn TH: 'Phẩm chất anh hùng' từ khát vọng phụng sự

Tập đoàn TH: 'Phẩm chất anh hùng' từ khát vọng phụng sự

Leader talk -  1 ngày

Đón nhận danh hiệu Anh hùng lao động, Tập đoàn TH không chỉ khẳng định vị thế của một doanh nghiệp hàng đầu mà còn minh chứng cho một "phẩm hạnh anh hùng" trong kinh doanh và phụng sự đất nước.

Chân dung Anh hùng Lao động, bác sĩ Tạ Văn Trầm

Chân dung Anh hùng Lao động, bác sĩ Tạ Văn Trầm

Hồ sơ quản trị -  1 ngày

Giám đốc bệnh viện đa khoa Tiền Giang Tạ Văn Trầm là người có nhiều đóng góp lớn trong nghiên cứu giải pháp điều trị hiệu quả bệnh sốt xuất huyết Dengue ở trẻ em.

Hà Nội cắt giảm mạnh thủ tục hành chính

Hà Nội cắt giảm mạnh thủ tục hành chính

Tiêu điểm -  1 ngày

UBND thành phố Hà Nội đã hoàn thành tái cấu trúc 293 thủ tục hành chính có tần suất phát sinh hồ sơ lớn, sẽ được áp dụng đồng bộ từ 1/1/2026.

10 doanh nghiệp, doanh nhân được nhận danh hiệu Anh hùng Lao động thời kỳ đổi mới

10 doanh nghiệp, doanh nhân được nhận danh hiệu Anh hùng Lao động thời kỳ đổi mới

Tiêu điểm -  1 ngày

Năm doanh nghiệp và năm doanh nhân được Đảng, Nhà nước trao tặng danh hiệu Anh hùng Lao động thời kỳ đổi mới tại Đại hội Thi đua yêu nước toàn quốc lần thứ XI.

Vinpearl bổ nhiệm tân tổng giám đốc

Vinpearl bổ nhiệm tân tổng giám đốc

Hồ sơ quản trị -  1 ngày

Tổng giám đốc Vinpearl Ngô Thị Hương đã gia nhập hệ sinh thái Vingroup từ năm 2017 và đã kinh qua nhiều vị trí quan trọng.

Đọc nhiều