Áp lực đè nặng ngân hàng vừa và nhỏ

NIM ngân hàng nhỏ suy giảm

Sáu tháng đầu năm nay, Ngân hàng TMCP Quốc tế (VIB) công bố tăng trưởng tín dụng chỉ ở mức 5%, tương đương trung bình ngành. Dù lợi nhuận vẫn ở mức khả quan, song các công ty phân tích nhận định trong thời gian tới, biên lãi ròng (NIM) của VIB sẽ bị ảnh hưởng từ việc xử lý nợ xấu và tăng trưởng tín dụng.

Chứng khoán SSI dự báo, NIM của VIB dự kiến sẽ tiếp tục chịu áp lực do lãi suất cho vay giảm trong bối cảnh lãi suất huy động đang tăng dần.

Trong khi đó, chi phí tín dụng tiếp tục duy trì ở mức cao để đối phó với chất lượng tài sản giảm.

SSI ước tính chi phí tín dụng của VIB khoảng 1,6% trong năm 2024, tương đương với 4,4 nghìn tỷ đồng, giảm 9% so với thời điểm lãi suất cao của năm 2023.

VIB cũng sẽ xử lý khoảng 2,9 nghìn tỷ đồng nợ xấu trong năm nay, giảm 20% so với cuối năm ngoái, nhưng vẫn gấp bốn lần năm 2022.

“Do thanh khoản trên thị trường bất động sản vẫn còn thấp, đặc biệt là ở khu vực miền Nam cùng với áp lực cạnh tranh gay gắt, VIB đang gặp phải một số thách thức trong việc xử lý nợ xấu và tăng trưởng tín dụng”, nhóm phân tích của SSI đánh giá.

SSI kỳ vọng sự phục hồi của thị trường bất động sản sẽ rõ ràng hơn, từ đó giúp VIB đạt được tăng trưởng tín dụng tốt hơn trong năm tới.

Mặc dù vậy, ngân hàng sẽ không tăng lãi suất nhiều để cạnh tranh với các ngân hàng khác, điều này có thể làm NIM thu hẹp 20 điểm cơ bản xuống mức 3,77% cho năm 2025.

VIB không phải là ngân hàng duy nhất đối mặt với vẫn đề tăng trưởng tín dụng chậm và suy giảm chất lượng tài sản.

Đánh giá về Ngân hàng TMCP Xuất nhập khẩu Việt Nam (Eximbank), công ty chứng khoán MB (MBS) cho rằng nhà băng này cũng phải đối mặt với chất lượng tài sản sụt giảm trong năm 2024.

Đầu năm nay, Eximbank đặt kế hoạch kinh doanh tương đối tham vọng với tăng trưởng tín dụng dự kiến đạt 14,6% và lợi nhuận trước thuế đạt gần 5.200 tỷ đồng, tăng 90% so với năm ngoái.

Mặc dù vậy, MBS đánh giá lợi nhuận trước thuế của Eximbank khó có thể đạt mục tiêu đề ra.

Theo MBS, mức tăng trưởng tín dụng trung bình của Eximbank trong năm năm gần nhất chỉ đạt 6,6%. Vì vậy, mức tăng trưởng tín dụng 14,6% cả năm là khó khả thi.

Thêm vào đó việc nợ xấu vẫn tiếp tục tăng cao và tỷ lệ bao nợ xấu đang ở mức rất thấp có thể khiến nhà băng phải đẩy mạnh trích lập.

Thực tế cho thấy, NIM có sự phân hoá giữa các ngân hàng, trong đó các ngân hàng quy mô vừa và nhỏ, tập trung bán lẻ đang gặp khó khăn tăng trưởng tín dụng và chất lượng tài sản suy giảm.

Phân hóa rõ nét

Trong báo cáo cập nhật ngành ngân hàng sáu tháng đầu năm 2024, VIS Rating đã đưa ra cảnh báo về chất lượng tài sản của nhóm các ngân hàng nhỏ.

Theo đó, trong khi tỷ lệ nợ xấu của ngành giữ ổn định ở mức 2,2%, nhóm ngân hàng nhỏ ghi nhận tỷ lệ nợ xấu hình thành mới cao hơn, chủ yếu từ phân khúc bán lẻ và cho vay SME.

Về vấn đề huy động, các ngân hàng nhỏ có mức tăng trưởng tiền gửi thấp và phải bù đắp bằng tăng nguồn vốn thị trường ngắn hạn.

Chẳng hạn, ABBank và BVBank gặp khó khăn trong việc tăng trưởng tiền gửi do cạnh tranh huy động ngày càng gay gắt và phải tăng sử dụng nguồn vay liên ngân hàng ngắn hạn để hỗ trợ tăng trưởng cho vay.

Tài sản thanh khoản chiếm 21% tổng tài sản ngành, không thay đổi so với quý trước. Tuy nhiên, tài sản thanh khoản của các ngân hàng nhỏ lại giảm 6% trong nửa đầu năm, trái ngược với mức tăng 5% của ngành. Vì vậy, các ngân hàng nhỏ sẽ dễ bị tổn thương hơn trước rủi ro thanh khoản.

Hệ quả, “lợi nhuận của các ngân hàng tập trung vào bán lẻ, chẳng hạn như VIB hay OCB, có thể giảm do tăng trưởng cho vay mua nhà kém khả quan, thu nhập từ đầu tư thấp hơn và chi phí dự phòng cao hơn”, báo cáo phân tích của VIS Ratings nhìn nhận.

Công ty chứng khoán Agribank thống kê lợi nhuận nửa đầu năm nay cho thấy sự phân hóa mạnh giữa các ngân hàng.

Trong khi các ngân hàng lớn vẫn duy trì tăng trưởng tốt thì một số ngân hàng có kết quả tăng trưởng âm như Ngân hàng TMCP Quốc dân (NCB), Ngân hàng TMCP Quốc tế (VIB), Ngân hàng TMCP Phương Đông (OCB), Ngân hàng TMCP An Bình (ABBank). Nguyên nhân chủ yếu do tín dụng tăng thấp và trích lập dự phòng cao.

Đánh giá triển vọng kinh doanh các quý tiếp theo, công ty chứng khoán này cho rằng NIM toàn ngành có thể giảm nhưng sẽ phân hóa.

Tỷ lệ NIM toàn ngành đã giảm nhẹ trong sáu tháng đầu năm và đạt khoảng 3,27%, so với mức 3,42% của cùng kỳ năm 2023. Tỷ lệ này nhìn chung đã trở lại với với giai đoạn bình thường của ngành ngân hàng trước Covid-19 và thấp hơn so với giai đoạn 2021-2022.

Xét trong toàn ngành, mặc dù NIM đang chịu áp lực khi lãi suất huy động có thể tăng hơn so với lãi suất cho vay, song các ngân hàng có tỷ lệ CASA tốt có thể tiếp tục duy trì mặt bằng NIM ở mức cao.

Với áp lực nợ xấu, áp lực trích lập dự phòng dự kiến sẽ chưa tăng mạnh trong năm 2024 nhờ việc gia hạn Thông tư 02 cho phép tái cơ cấu các khoản vay và nền kinh tế được dự báo khởi sắc hơn trong cuối năm nay.

Tuy nhiên, công ty chứng khoán Agribank giữ quan điểm thận trọng với chất lượng tài sản của toàn ngành khi kinh tế vẫn cần thêm thời gian cải thiện, thậm chí kéo dài tới năm 2025.

“Chất lượng tài sản có sự phân hóa giữa các ngân hàng khi nhóm ngân hàng chất lượng tài sản tốt sẽ ghi nhận nợ xấu và nợ tái cơ cấu kiểm soát ở mức vừa phải.

Trong khi đó, nhóm ngân hàng có tỷ trọng tín dụng doanh nghiệp cao (bao gồm trái phiếu) và có tỷ lệ bao phủ nợ xấu thấp có thể sẽ phải đối mặt với rủi ro nợ xấu và áp lực trích lập tăng cao trong năm 2024 – 2025”, nhóm phân tích công ty chứng khoán Agribank nhận định.