'Báo động đỏ' ở Hancorp

“Bẫy” đòn bẩy tài chính

Kết quả rà soát của Kiểm toán Nhà nước và báo cáo tài chính hợp nhất của Tổng công ty Xây dựng Hà Nội (Hancorp - mã CK: HAN) cho thấy những vấn đề đáng báo động.

Điểm đáng lo ngại trước hết của Hancorp nằm ở dòng tiền. Hết quý I/2026, lãi sau thuế của công ty chỉ hơn 7 tỷ đồng, lưu chuyển tiền thuần từ hoạt động kinh doanh âm hơn 299 tỷ đồng. Điều này phản ánh khoảng cách ngày càng lớn giữa doanh thu – lợi nhuận kế toán và dòng tiền thực thu.

Nguyên nhân chủ yếu đến từ sự gia tăng mạnh của các khoản phải thu ngắn hạn của khách hàng hơn 2.151 tỷ đồng cùng với giá trị hàng tồn kho và chi phí sản xuất, xây dựng dở dang hơn 1.718 tỷ đồng.

Dòng tiền bị “khóa” trong các khoản mục này khiến hoạt động kinh doanh cốt lõi không tự tạo đủ nguồn tiền để nuôi chính mình.

Tổng nợ ngắn hạn của Hancorp đến hết quý I/2026 đã lên hơn 5.040 tỷ đồng, trong đó gần 4.070 tỷ đồng là vay nợ và các khoản phải trả trong ngắn hạn. Thế nhưng, tiền và các khoản tương đương tiền chỉ ghi nhận khoảng 245 tỷ đồng, mức đệm thanh khoản khá mỏng so với quy mô nợ ngắn hạn và nhu cầu chi trả thường xuyên của một doanh nghiệp xây dựng lớn.

Đặc biệt, cổ phiếu HAN của Hancorp hiện vẫn nằm trong diện cảnh báo do báo cáo tài chính năm bị tổ chức kiểm toán đưa ra ý kiến kiểm toán ngoại trừ từ 3 năm liên tiếp trở lên.

Theo giải trình của Hancorp,do đặc điểm tình hình ngành nghề và địa bàn kinh doanh nên việc tỷ lệ đối chiếu xác thực công nợ tại một số công ty con của tổng công ty chưa đầy đủ dẫn đến ý kiến ngoại trừ của kiểm toán viên.

Đồng thời, tại một số công ty liên kết, theo tỷ lệ vốn góp tổng công ty không nắm quyền kiểm soát dẫn đến chưa thu thập được đầy đủ thông tin để ghi nhận các khoản đầu tư theo phương pháp vốn chủ sở hữu tại thời điểm lập báo cáo tài chính hợp nhất năm theo quy định.

Lỗ hổng quản trị tài chính

Kết quả rà soát của Kiểm toán Nhà nước cho thấy, bên cạnh áp lực dòng tiền, Hancorp còn đối mặt với sự mất cân đối nghiêm trọng trong cấu trúc vốn tại các đơn vị thành viên. Tại Công ty CP Đầu tư thương mại Hancorp 1, hệ số nợ phải trả trên vốn chủ sở hữu lên tới 7,2 lần; tại Công ty CP Xây dựng số 1 Hà Nội, con số này cũng vượt 4 lần.

Với mức đòn bẩy tài chính như vậy, phần lớn tài sản của doanh nghiệp được hình thành từ vốn vay, khiến chi phí lãi vay trở thành gánh nặng thường trực, trực tiếp “ăn mòn” lợi nhuận. Trong bối cảnh dòng tiền kinh doanh âm, áp lực trả nợ gốc và lãi càng làm suy giảm khả năng xoay vòng vốn cho các dự án đang triển khai.

Áp lực tài chính càng trầm trọng hơn khi một lượng lớn tài sản bị “chôn” trong hàng tồn kho và chi phí xây dựng dở dang. Riêng tại Công ty mẹ – Hancorp, giá trị tồn kho lên tới gần 699 tỷ đồng. Đáng chú ý, một số khoản chi phí xây dựng dở dang tại công ty mẹ và Hancorp 1 đã tồn tại từ năm 2015, tức hơn một thập kỷ chưa thể quyết toán.

Việc không thể giải phóng các dự án này không chỉ là vấn đề kỹ thuật kế toán, mà phản ánh sự bế tắc trong quản lý dự án và thu hồi vốn. Nguồn lực tài chính bị “đóng băng” trong thời gian dài đã tạo ra chi phí cơ hội rất lớn, đồng thời làm suy yếu khả năng tạo dòng tiền cho toàn tổng công ty.

Bức tranh đầu tư tài chính của Hancorp cũng chưa có dấu hiệu cải thiện. Thay vì trở thành các “cỗ máy” tạo dòng tiền, nhiều công ty con và công ty liên kết đang trở thành gánh nặng.

Bốn trên bảy công ty con ghi nhận lỗ lũy kế khoảng 25 tỷ đồng. Ở khối đầu tư dài hạn, 6/13 đơn vị đang chịu lỗ lũy kế, trong đó 4 đơn vị đã dừng hoạt động hoàn toàn.

Sự yếu kém của các đơn vị thành viên buộc công ty mẹ phải liên tục trích lập dự phòng rủi ro, qua đó trực tiếp bào mòn vốn chủ sở hữu của toàn hệ thống. Đây là một kịch bản “bình thông nhau”, khi rủi ro từ các mảng hoạt động kém hiệu quả nhanh chóng lan tỏa và làm suy yếu nền tảng tài chính của Hancorp.

Không chỉ dừng ở hiệu quả đầu tư, công tác quản trị nội bộ tại một số đơn vị thành viên còn bộc lộ những thiếu sót nghiêm trọng. Điển hình như tại Hancorp 1, việc không đối chiếu công nợ định kỳ, không kiểm kê và đánh giá đầy đủ hàng tồn kho cuối kỳ cho thấy kỷ luật tài chính chưa được tuân thủ nghiêm túc. Khi các quy trình cơ bản bị xem nhẹ, báo cáo tài chính khó phản ánh trung thực tình hình doanh nghiệp, làm gia tăng rủi ro thất thoát tài sản và xói mòn niềm tin của các tổ chức tín dụng.

Hancorp hiện đang chịu cùng lúc “bộ ba” áp lực: kẹt dòng tiền kinh doanh, nợ vay cao và hệ sinh thái đầu tư kém hiệu quả. Trong bối cảnh đó, các giải pháp mang tính "tình thế" khó có thể tạo ra chuyển biến bền vững.

Một lộ trình tái cấu trúc thực chất là yêu cầu không thể trì hoãn, với trọng tâm là thu hồi công nợ và cải thiện dòng tiền từ hoạt động kinh doanh, giảm đòn bẩy tài chính tại các đơn vị rủi ro cao, xử lý dứt điểm các dự án tồn đọng kéo dài, đồng thời siết chặt kỷ luật quản trị tài chính trên toàn hệ thống.

Chỉ khi giải được bài toán dòng tiền và quản trị, Hancorp mới có thể tìm lại nền tảng tài chính lành mạnh và con đường tăng trưởng ổn định trong dài hạn.