Bí mật Bắc Việt của hoạ sỹ Phạm Lực

Phạm Hà Thứ ba, 05/03/2019 - 09:10

Những bí mật và huyền thoại thời chiến ở miền Bắc trước 1975 đều được ghi chép đầy đủ bằng đường nét, mầu sắc và hình khối đầy điêu luyện của một hoạ sỹ bậc thầy làng hội hoạ Việt Nam.

Là một trong những hoạ sĩ nổi tiếng nhất Việt Nam, hoạ sĩ Phạm Lực thường được các nhà sưu tập yêu mến so sánh với Picasso.

Tranh Phạm Lực phản ánh lịch sử, văn hoá, di sản, cuộc sống, con người Việt Nam từ quá khứ đến hiện tại. Ông làm chủ được tất cả các chất liệu như sơn dầu, sơn mài, lụa, khắc gỗ.

Nhưng có lẽ, những tác phẩm đóng đinh thương hiệu Phạm Lực trong làng hội hoạ Việt Nam là những bức ký hoạ chân thực trong cuộc chiến tranh chống Mỹ trên chất liệu bao tải đựng lương thực được làm bằng sợi đay hoặc sợi dù.

Bí mật Bắc Việt của hoạ sỹ Phạm Lực

Những ký hoạ trên giấy, hoặc trên bao tải, có thể là bí mật dưới tán rừng ngút ngàn Trường Sơn, có khi là trận chiến Hàm Rồng vừa xong, có khi là những tâm trạng, số phận, mất mát sau cuộc chiến.

Chỉ những người hoạ sỹ, đồng thời là chiến sỹ, đã trải qua những trận chiến khốc liệt, đau thương và hào hùng, mới tái hiện được sự gian khổ của người lính và sự khắc nghiệt của chiến trường.

Gia nhập quân ngũ suốt 35 năm sau khi học Cao đẳng Mỹ thuật Việt Nam từ 1960-1965 và tốt nghiệp Đại học Mỹ thuật Việt Nam năm 1977, Phạm Lực tham gia nhiều chiến trường, đặc biệt có mặt chiến đấu ở Hàm Rồng. Nhiều bức hoạ của ông về những trận đánh nơi đây đầy ám ảnh trên bao tải và trên giấy mà người viết sưu tập được là bí mật Bắc Việt thời chống Mỹ.

Bí mật Bắc Việt của hoạ sỹ Phạm Lực 1

Một ngày hè năm 1999, tôi đến thăm hoạ sĩ tại nhà và cũng là xưởng vẽ trên đường Nghi Tàm, ông giới thiệu 10 bức ký hoạ giấy thời chiến tranh, các bức có tuổi đời hơn cả tuổi của tôi. Trò chuyện với ấm trà ướp hoa sen Hồ Tây, hoạ sĩ cho biết vừa tìm thấy những bức hoạ này và mang ở quê Hà Tĩnh ra Hà Nội.

Bí mật Bắc Việt của hoạ sỹ Phạm Lực 2

Ông hăm hở kể về những ký ức chiến tranh, vốn sống, con người ông đã gặp, đã vẽ, những phong cảnh làng quê, núi rừng và biển cả và tình người, tình đồng chí, tình quân-dân, qua nét vẽ nhanh, đơn giản nhưng đều toát lên đẹp chân thật, bình dị.

“Đây là những kỷ niệm chiến trường và là một phần lịch sử dân tộc này mà chú đã cất giữ, chỉ còn một số bức hiếm hoi này còn sót lại, quý vật phải cần quý nhân, quý cháu lắm nên chú tặng, cháu lưu giữ như một phần kỷ niệm đời hoạ sĩ chiến sĩ của chú”, hoạ sĩ Phạm Lực nói với tôi.

Bí mật Bắc Việt của hoạ sỹ Phạm Lực 3
Hoạ sỹ Phạm Lực

Thế hệ 7x chúng tôi sinh ra đúng lúc thống nhất đất nước thống nhất nên không biết gì về chiến tranh mà chỉ nghe qua những câu chuyện kể mà càng lớn mới có thể hình dung rõ hơn và hiểu hơn về lịch sử.

Với tôi, ký ức về cuộc chiến tranh chống Mỹ là những câu chuyện kể in đậm trong tâm trí từ chính những người thân yêu, những người trong cuộc đã sống và chiến đấu ở miền Bắc và chung khí thế hừng hực một thời “xẻ dọc Trường Sơn đánh Mỹ” để thống nhất đất nước như cha tôi.

Tôi lớn lên với những ký ức của cha, những câu chuyện đời lính của ông từ Hà Tây cũ, điểm bắt đầu đường mòn Hồ Chí Minh đến vĩ tuyến 17. Mẹ tôi thường kể về những ngày trực chiến quê nhà, những khó khăn gian khổ và cuộc sống gian khổ vừa sản xuất vừa trực chiến bảo vệ xóm làng, nỗi nhớ chồng, vui sướng khi nhận thư chồng và biết ông còn sống và cả những nỗi buồn mất mát một phần cơ thể vì bom đạn.

Mẹ tôi kể về những lớp học dưới hầm để tránh bom, học sinh thành phố tản cư về nông thôn. Những người phụ nữ vừa giữ đất, giữ nước, lao động vất vả đồng áng đầy nặng nhọc như cày bừa vốn là công việc của đàn ông, phụ nữ làm thay chồng vì họ đã ra trận cả rồi.

Sưu tập rất nhiều tranh của hoạ sĩ Phạm Lực nhưng khi được tiếp cận những ký hoạ chiến trường đầu tiên của ông, tim tôi đập nhanh hơn vì bắt gặp những ký ức thể hiện trọn vẹn trong tranh, tuyệt vời như chổi vẽ gặp toan vẽ cho ra được tuyệt tác.

Những bí mật và huyền thoại chiến tranh của cuộc sống ở miền Bắc Việt Nam trước 1975 đều ghi chép đầy đủ bằng đường nét, mầu sắc và hình khối đầy điêu luyện của một hoạ sĩ bậc thầy hội hoạ Việt Nam.

Bí mật Bắc Việt của hoạ sỹ Phạm Lực 4

Chủ đề đa dạng được hoạ sĩ Phạm Lực phác hoạ trên giấy, nhiều loại giấy khác nhau như bìa, giấy báo, cả những giấy bản loại mềm, tất cả những phương tiện gì phẳng mà hoạ sĩ có được để lột tả về những gì người hoạ sĩ quan sát được. Nhưng đó cũng có thể là bí mật của bộ đội và quân dân miền Bắc trong cuộc kháng chiến chống Mỹ lúc bấy giờ.

Các tác phẩm được sáng tác trải dài trong thời kỳ 1965-1975, thể hiện trên nhiều chất liệu với các đề tài khác nhau. Những ký hoạ nhanh mà hoạ sĩ bắt gặp, cảm được, nắm được và chuyển tải nhanh chóng như sợ khoảnh khắc lịch sử vụt mất.

Bí mật Bắc Việt của hoạ sỹ Phạm Lực 5

Cách tạo hình mộc mạc, phóng khoáng, hòa sắc đơn giản quen thuộc của họa sĩ Phạm Lực, tâm trạng người vợ trẻ nhớ chồng thương con gây ấn tượng mạnh với người vợ trẻ nhìn di ảnh chồng chiến sĩ đã hy sinh và sờ tay xuống đứa con đang trong bụng sắp sinh mà không biết mặt cha.

Bí mật Bắc Việt của hoạ sỹ Phạm Lực 6

Ngoài yếu tố thị giác, nét đẹp trong tranh của họa sĩ Phạm Lực còn nằm ở chính nội dung xuyên suốt, chủ điểm rõ ràng. Đó là sự song hành của cảm xúc mộng mơ, lãng mạn, khao khát hoà bình, tự do và ký ức chiến tranh.

Bên cạnh đề tài chiến sự, họa sĩ Phạm Lực còn để lại dấu ấn với những tác phẩm gần gũi đời sống như phong cảnh nông thôn, núi rừng, tình mẫu tử, sinh hoạt thường của quân dân Bắc Việt.

Xem tranh ông có thể thấy có chất phủi, chất lính, khoẻ khoắn, phóng khoáng và ngẫu hứng, thích thì vẽ. Lối vẽ trực họa, không tỉa tót được ông chớp lấy từ cảm xúc. Người xem sẽ cảm nhận rõ cảm xúc dào dạt mỗi bức hoạ.

Bí mật Bắc Việt của hoạ sỹ Phạm Lực 7

100 bức hoạ, trong đó có nhiều bức ký hoạ những thời khắc của lịch sử từ 1965 đến 1975 được giới thiệu trên du thuyền di sản Heritage Cruises tại Hạ Long.

Được xây dựng bằng niềm đam mê, Heritage Cruises gắn liền với họa sĩ Phạm Lực, từ phong cách du lịch, trang trí, đồ ăn, rượu, nghệ thuật phục vụ, âm nhạc và mỹ thuật cũng đại diện cho một Việt Nam giàu về lịch sử, văn hóa, tự nhiên, di sản và ẩm thực. Tất cả sẽ tạo ra những trải nghiệm thực sự cho du khách.

Mãn nhãn với nội thất sang trọng trên du thuyền phong cách vua Bảo Đại

Mãn nhãn với nội thất sang trọng trên du thuyền phong cách vua Bảo Đại

Ống kính -  8 năm
Du thuyền ngủ đêm Emperor Hạ Long với không gian thiết kế trang trọng giúp khách luôn cảm thấy đặc biệt tiện nghi và thoải mái.
Mãn nhãn với nội thất sang trọng trên du thuyền phong cách vua Bảo Đại

Mãn nhãn với nội thất sang trọng trên du thuyền phong cách vua Bảo Đại

Ống kính -  8 năm
Du thuyền ngủ đêm Emperor Hạ Long với không gian thiết kế trang trọng giúp khách luôn cảm thấy đặc biệt tiện nghi và thoải mái.
Những bài học kinh doanh của ông vua hàng hải Việt Nam thế kỷ 20

Những bài học kinh doanh của ông vua hàng hải Việt Nam thế kỷ 20

Khởi nghiệp -  6 năm

Bài học của doanh nhân Bạch Thái Bưởi vẫn còn đó như một lời nhắc nhở các doanh nhân trẻ Việt Nam muốn thành công thì phải học, nghĩ mới, làm khác, chấp nhận dấn thân, bản lĩnh thương trường, không ngừng học hỏi, không có thất bại mà chỉ có những bài học lớn.

Tập đoàn T&T thổi bùng 'đại tiệc âm nhạc' tại Tây Ninh

Tập đoàn T&T thổi bùng 'đại tiệc âm nhạc' tại Tây Ninh

Ống kính -  6 ngày

Từ mạch nguồn di sản vùng đất Chín Rồng đến những thanh âm hiện đại giữa lòng Thành phố thiên niên kỷ T&T City Millennia, đại nhạc hội “Khơi mạch nguồn di sản – Vững bước kỷ nguyên mới” đã thắp sáng miền đất Tây Ninh bằng một bản giao hưởng nghệ thuật của quá khứ, hiện tại và tương lai giao thoa trong cùng một khát vọng Việt.

TheLEADER qua lăng kính bạn đọc: Một tạp chí biết 'nghe - hiểu - phản ánh' tiếng nói của doanh nghiệp

TheLEADER qua lăng kính bạn đọc: Một tạp chí biết 'nghe - hiểu - phản ánh' tiếng nói của doanh nghiệp

Ống kính -  1 tuần

Trên chặng đường trưởng thành và định vị vững vàng như ngày hôm nay, bên cạnh sự nỗ lực không ngừng của tập thể phóng viên, biên tập viên và ban lãnh đạo tòa soạn, không thể không nhắc đến sự đồng hành của cộng đồng doanh nghiệp, doanh nhân, chuyên gia - những người đã sẻ chia trí tuệ, đóng góp góc nhìn đa chiều, phản biện sâu sắc, góp phần làm nên chiều sâu cho các vấn đề được TheLEADER phản ánh.

TheLEADER qua lăng kính bạn đọc: Nắm bắt, lan tỏa những triết lý quản trị tiên phong

TheLEADER qua lăng kính bạn đọc: Nắm bắt, lan tỏa những triết lý quản trị tiên phong

Ống kính -  1 tuần

Dấu ấn sâu đậm nhất mà TheLEADER truyền tải chính là khả năng nắm bắt và lan tỏa những triết lý quản trị tiên phong.

TheLEADER qua lăng kính bạn đọc: Tiếp tục khai phá những chủ đề thời đại

TheLEADER qua lăng kính bạn đọc: Tiếp tục khai phá những chủ đề thời đại

Ống kính -  1 tuần

Cá nhân tôi mong rằng TheLEADER sẽ tiếp tục có những tuyến bài để gợi ý, hướng dẫn hoặc chia sẻ thành công của các doanh nhân trong lĩnh vực chuyển đổi số và ứng dụng AI trong quản trị vì đây là các chủ đề rất quan trọng đối với doanh nghiệp trong thời gian hiện nay.

TheLEADER qua lăng kính bạn đọc: Nơi tôi cập nhật xu thế quản trị mới

TheLEADER qua lăng kính bạn đọc: Nơi tôi cập nhật xu thế quản trị mới

Ống kính -  1 tuần

Những bài viết của TheLEADER không chỉ phản ánh đúng “nhịp thở” của thị trường mà còn mang khách quan, trung thực. Đặc biệt là những dự báo về xu hướng chuyển dịch, đầu tư của nhà đầu tư, khách hàng trong giai đoạn 2025-2030.

Geleximco và Omoda & Jaecoo Việt Nam đồng hành cùng 'Ngày hội bình yên'

Geleximco và Omoda & Jaecoo Việt Nam đồng hành cùng 'Ngày hội bình yên'

Nhịp cầu kinh doanh -  3 giờ

Nhiều doanh nghiệp, tập đoàn lớn đã đồng hành cùng chương trình “Ngày hội bình yên” đầy ý nghĩa do Bộ Công an tổ chức.

Sửa Luật Đất đai có thể kiềm chế giá đất, giá nhà?

Sửa Luật Đất đai có thể kiềm chế giá đất, giá nhà?

Leader talk -  6 giờ

Đề xuất Nhà nước quyết định giá đất trong dự thảo Luật Đất đai sửa đổi được kỳ vọng sẽ kiềm chế giá bất động sản tăng cao như thời gian qua.

Hộ kinh doanh, doanh nghiệp nhỏ có thể được hỗ trợ phần mềm kế toán

Hộ kinh doanh, doanh nghiệp nhỏ có thể được hỗ trợ phần mềm kế toán

Tiêu điểm -  6 giờ

Hộ kinh doanh, doanh nghiệp vừa, nhỏ và siêu nhỏ sẽ được miễn phí đào tạo và cung cấp nền tảng số, phần mềm kế toán, theo đề xuất của Bộ Tài chính.

OSI Holdings: Phụng sự để kiến tạo giá trị bất động sản bền vững

OSI Holdings: Phụng sự để kiến tạo giá trị bất động sản bền vững

Bất động sản -  6 giờ

Từ biểu tượng văn phòng xanh giữa lòng khu đô thị Tây Hồ Tây đến không gian sống đẳng cấp trên trục đại lộ Tây Thăng Long, từng dự án của OSI Holdings đều được kiến tạo từ tâm huyết, tầm nhìn dài hạn và triết lý “phụng sự” rõ nét.

Nguy cơ mất nhân sự vì trì hoãn tăng lương

Nguy cơ mất nhân sự vì trì hoãn tăng lương

Diễn đàn quản trị -  9 giờ

Nhiều người lao động cho biết đang chủ động tìm việc mới vì không nhận được mức tăng lương kỳ vọng.

AI mở lối hiện thực hóa ESG

AI mở lối hiện thực hóa ESG

Phát triển bền vững -  9 giờ

Ứng dụng AI gắn với quản trị dữ liệu chuẩn xác đang chứng minh ESG hoàn toàn có thể vận hành minh bạch, liên tục và mang lại giá trị bền vững cho doanh nghiệp.

Kinh tế tư nhân trước bước ngoặt lịch sử

Kinh tế tư nhân trước bước ngoặt lịch sử

Leader talk -  9 giờ

Từ hành trình thoát khỏi sự ràng buộc tư tưởng, đến kỷ nguyên vươn mình.