Mù mờ cơ chế thử nghiệm phát triển kinh tế tuần hoàn

Theo dự thảo Nghị định về cơ chế thử nghiệm phát triển kinh tế tuần hoàn (dự thảo), bốn lĩnh vực được phép thử nghiệm là nông, lâm nghiệp và thủy sản; công nghiệp; năng lượng tái tạo; vật liệu xây dựng.

Cùng với đó, dự thảo đã quy định các tiêu chí tham gia vào cơ chế thử nghiệm, bao gồm có kế hoạch khả thi và tiềm năng phát huy tác động tích cực về kinh tế, xã hội và môi trường; chủ yếu sử dụng nguyên liệu đầu vào trong nước; ứng dụng công nghệ của cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0.

Tuy nhiên, theo Liên đoàn Thương mại và công nghiệp Việt Nam (VCCI), không rõ cơ quan nhà nước sẽ đánh giá dự án như thế nào theo các tiêu chí trên (theo cách chấm điểm, hay ưu tiên một số tiêu chí nhất định hay cách khác). 

“Nếu không, không rõ cơ quan cấp phép sẽ dựa trên căn cứ nào để xét đạt/ không đạt hay cấp phép cho dự án mà không cấp phép cho dự án khác? Điều này sẽ quan trọng trong trường hợp có nhiều doanh nghiệp cùng nộp hồ sơ đăng ký thử nghiệm”, VCCI phân tích trong góp ý dự thảo. 

Ngoài vấn đề tiêu chí, VCCI đánh giá, dự thảo về thử nghiệm phát triển kinh tế tuần hoàn chưa có quy định rõ ràng về việc cơ chế thử nghiệm có giới hạn số lượng doanh nghiệp tham gia hay không.

Thông thường, các cơ chế thử nghiệm luôn giới hạn một số doanh nghiệp nhất định được tham gia vào cơ chế vì vấn đề nguồn lực của cơ quan giám sát.

Tuy nhiên, dự thảo lại quy định sau khi xem xét hồ sơ, sẽ cấp phép nếu hồ sơ đáp ứng các điều kiện và tiêu chí. Theo VCCI, không rõ quy định này có được hiểu là không giới hạn số lượng dự án có thể tham gia cơ chế hay không và cần làm rõ thêm nội dung này. 

Một vấn đề khác chưa rõ ràng là tiêu chí lựa chọn tổ chức phát hành trái phiếu xanh, vận hành sàn giao dịch trái phiếu xanh, tín chỉ cacbon tự nguyện. 

Theo dự thảo, mỗi tỉnh, thành phố không được có quá năm tổ chức tham gia cơ chế thử nghiệm được phát hành trái phiếu xanh và chỉ một đơn vị được liên kết với quỹ đầu tư phát triển địa phương thử nghiệm vận hành sàn giao dịch trái phiếu xanh, tín chỉ cacbon tự nguyện.

Theo VCCI, quy định này cần xem xét do không rõ tại sao quy định lại hạn chế chỉ năm tổ chức ở mỗi địa phương được phát hành trái phiếu xanh trong khi dự án đầu tư nào cũng có nhu cầu về vốn, và các dự án đã vào cơ chế thử nghiệm thường có nhu cầu với nguồn vốn xanh vì các ưu đãi có thể có. 

Bên cạnh đó, dự thảo quy định chỉ một đơn vị được liên kết với quỹ đầu tư phát triển địa phương thử nghiệm vận hành sàn giao dịch trái phiếu xanh, tín chỉ carbon tự nguyện. 

Sàn giao dịch cần hoạt động tập trung với khối lượng hàng hóa càng lớn (trong trường hợp này là trái phiếu, tín chỉ carbon) để đảm bảo tối ưu chi phí vận hành và có thể có lợi nhuận. 

Do đó, VCCI đặt câu hỏi, liệu việc thành lập ở mỗi địa phương một sàn giao dịch có tạo ra sự dàn trải và thiếu hiệu quả hay không?