Quảng Ninh tăng tốc về đích ở chặng nước rút cuối năm

Đòn bẩy tài chính và động lực tăng tốc

Tỉnh Quảng Ninh bước vào những ngày cuối năm với một bức tranh tài chính nổi bật. Sau hơn 10 tháng, tổng thu ngân sách đạt mức 70.106 tỷ đồng, vượt xa dự toán giao và tạo đà để tỉnh phấn đấu hoàn tất năm 2025 với con số dự kiến trên 82.000 tỷ đồng.

Những con số này thể hiện rõ sức bật thu thuế và chuyển nhượng quyền sử dụng đất, đồng thời cho thấy hiệu quả điều hành, sự phối hợp liên ngành nhịp nhàng và khả năng huy động nguồn lực để thúc đẩy tăng trưởng.

Nội lực tài chính của tỉnh được củng cố mạnh mẽ từ thu nội địa. Số liệu cho thấy thu nội địa tăng đột biến, trong đó khoản thu từ tiền sử dụng đất đóng góp một phần rất lớn. Thu tiền sử dụng đất đạt mức đáng chú ý, phản ánh hoạt động đấu giá, triển khai dự án hạ tầng và sức nóng của thị trường bất động sản.

Hiệu ứng lan tỏa từ các nguồn thu này được nhìn thấy ngay ở tăng trưởng GRDP. Tốc độ tăng trưởng chín tháng ước đạt khoảng 11,66%, mức cao nhất trong vòng 10 năm qua, trong đó, ngành chế biến chế tạo và dịch vụ đóng vai trò dẫn dắt. Con số khách du lịch và doanh thu từ du lịch cũng tạo thêm nền tảng cho phục hồi kinh tế của tỉnh.

Bức tranh doanh nghiệp và đầu tư phản ánh sự mở rộng thực chất của nền kinh tế. Sự hình thành gần 2.000 doanh nghiệp mới trong mười tháng, cùng với hàng trăm hợp tác xã ra đời, cho thấy môi trường kinh doanh đang ngày càng hấp dẫn.

Dòng vốn ngoài ngân sách đổ vào địa phương qua hàng trăm dự án đã được phê duyệt với tổng vốn đăng ký lớn, tạo thành “tăng trưởng kép” giữa nguồn thu ngân sách và năng lực sản xuất. Một ví dụ cụ thể là Khu công nghiệp Bắc Tiền Phong chuyên thu hút các doanh nghiệp FDI sản xuất thiết bị cao cấp đã nhấn mạnh tính nhanh nhạy trong giải phóng mặt bằng và thủ tục đầu tư, yếu tố đã giúp họ vận hành dây chuyền kịp tiến độ phục vụ đơn hàng xuất khẩu.

Song hành cùng hoạt động kinh tế ngoài ngân sách, đầu tư công được điều chỉnh tăng so với giao đầu năm. Tổng kế hoạch vốn đầu tư công sau điều chỉnh cao hơn nhiều so với mức Thủ tướng giao ban đầu.

Tuy nhiên, tiến độ giải ngân vẫn là nút thắt mà tỉnh cần gỡ bỏ để biến nguồn lực thành công trình, công ăn việc làm và tác động lan tỏa đến chuỗi cung ứng. Tính đến cuối tháng 11, giải ngân vốn đầu tư công đạt trên 7.400 tỷ đồng, tương đương 62,5% kế hoạch giao, con số này đặt ra áp lực lớn cho những tuần cuối năm.

Không thể tách nguồn lực tài chính khỏi quản trị. Lãnh đạo tỉnh đã chỉ rõ ba trọng tâm cần thực hiện trong giai đoạn nước rút.

Thứ nhất là tăng tiến độ thu ngân sách, khai thác các khoản còn dư địa. Thứ hai là đôn đốc giải ngân vốn đầu tư công để vốn luân chuyển và dẫn dắt tổng cầu. Thứ ba là hoàn thiện khuôn khổ chính sách hỗ trợ doanh nghiệp để tạo môi trường đầu tư an toàn, minh bạch và hiệu quả. Chính quyền không chỉ ban hành yêu cầu mà còn phân công trách nhiệm cá nhân cụ thể nhằm tạo sức ép thực thi.

Điểm nghẽn, rủi ro và lộ trình về đích

Dù có nhiều điểm sáng, Quảng Ninh đang đối diện yêu cầu quản trị lớn. Sự phụ thuộc vào nguồn thu tiền sử dụng đất có thể khiến thu ngân sách biến động theo chu kỳ thị trường bất động sản.

Thu xuất nhập khẩu suy giảm so với cùng kỳ do biến động thị trường quốc tế và cơ chế thuế làm giảm bớt nhịp độ xuất khẩu. Những đặc điểm này đòi hỏi tỉnh vừa phải tận dụng tốt dịp bội thu vừa phải chủ động dàn trải nguồn lực để hạn chế rủi ro chu kỳ.

Vấn đề giải ngân vốn đầu tư công cần được xử lý bằng công cụ quản trị mạnh mẽ và bằng hành động cụ thể. Để đạt mục tiêu giải ngân 100% kế hoạch giao, các chủ đầu tư được yêu cầu rút ngắn thời gian thủ tục thanh toán tối đa 5 ngày làm việc kể từ khi nghiệm thu.

Việc chuyển vốn từ dự án không khả thi sang dự án có khả năng giải ngân cao là một chỉ đạo mang tính cơ cấu, nhằm bảo đảm vốn được sử dụng hiệu quả và tránh tồn vốn. Thực tiễn tại Cô Tô cho thấy khi cấp ủy địa phương và nhà thầu phối hợp quyết liệt, tiến độ có thể bứt phá ngay cả trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt. Những giải pháp kỹ thuật thi công tăng ca và làm đêm cũng đang được áp dụng ở nhiều công trường.

Bên cạnh giải pháp hành chính cho thủ tục thanh toán, cần có gói biện pháp hỗ trợ xúc tiến đầu tư chiều sâu. Đó là việc hoàn thiện hạ tầng nền tảng để doanh nghiệp tiếp cận vật liệu và dịch vụ nhanh hơn, giải quyết tắc nghẽn về quy hoạch và vật liệu san lấp, đồng thời đảm bảo các cam kết về môi trường và bền vững.

Những cải thiện này sẽ giúp giảm rủi ro chi phí và nâng cao khả năng thu hút đầu tư chất lượng, tránh tình trạng chạy theo số lượng dự án mà bỏ quên giá trị gia tăng.

Một chiến lược dài hơi cần được cân nhắc để biến nguồn thu hiện tại thành động lực phát triển ổn định. Trước tiên là cơ cấu lại nguồn thu, giảm tỷ trọng thu từ chuyển nhượng đất bằng cách thúc đẩy khu vực sản xuất chế biến chế tạo và dịch vụ có giá trị gia tăng cao.

Thứ hai là hoàn thiện hệ thống đánh giá hiệu quả đầu tư công theo chu kỳ, gắn kết mục tiêu giải ngân với chất lượng công trình và lợi ích xã hội. Thứ ba là phát huy vai trò liên kết vùng để tận dụng lợi thế cảng biển, logistics và du lịch, tạo chuỗi giá trị liên ngành giúp tăng sức chống chịu trước biến động bên ngoài.

Cuối cùng, yếu tố con người và quản trị là quyết định. Các chỉ đạo về “rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm” không chỉ là khẩu hiệu mà cần trở thành văn hóa làm việc, gắn với cơ chế thưởng phạt công bằng. Doanh nghiệp cần được lắng nghe thường xuyên để chính quyền kịp thời điều chỉnh chính sách hỗ trợ. Đồng thời, việc chăm lo đời sống người lao động và nâng cao năng lực quản trị dự án đóng vai trò then chốt trong việc duy trì đà tăng trưởng bền vững.

Cuộc đua về đích không chỉ là mục tiêu hoàn thành chỉ tiêu tài chính mà còn là cơ hội để chuyển hóa nguồn lực thành thay đổi có ý nghĩa, đưa Quảng Ninh trở thành mô hình phát triển cân bằng giữa tăng trưởng kinh tế và lợi ích xã hội.

Quảng Ninh có trong tay lợi thế tài chính và nền tảng tăng trưởng để bứt phá vào cuối năm. Thách thức đặt ra là biến lợi thế đó thành công trình, việc làm và chất lượng cuộc sống cho người dân.

Nếu tốc độ giải ngân được nâng lên, nếu chính sách hỗ trợ doanh nghiệp được triển khai mạnh mẽ và nếu công tác giám sát chất lượng được đảm bảo, tỉnh sẽ không chỉ cán đích thành công trong năm nay mà còn đặt nền móng cho một chu kỳ phát triển mới, ổn định và bền vững.