Xanh hóa doanh nghiệp sản xuất trong kỷ nguyên BANI

Luật chơi ngày càng siết chặt

Thị trường và xã hội yêu cầu ngày càng cao về sứ mệnh bền vững của các doanh nghiệp. Bà Nguyễn Hương Quỳnh, Giám đốc điều hành của BambuUP cho biết, có 3 trong số 10 xu hướng lớn của thế giới đang gắn kết mật thiết với câu chuyện tác động bền vững tới môi trường - khí hậu, bao gồm: biến đổi khí hậu, hành động khí hậu toàn cầu, năng lượng tái tạo và xe điện.

“Điều này buộc doanh nghiệp cần tập trung xây dựng lộ trình chuyển đổi xanh”, bà Quỳnh nói trong sự kiện "Đổi mới sáng tạo xanh cho nhà máy và khu công nghiệp: thuận dòng để phát triển bền vững" do Trung tâm Xúc tiến thương mại và đầu tư TP.HCM và BambuUP tổ chức.

Theo nghiên cứu của Grand View Research, quy mô thị trường công nghệ xanh và bền vững toàn cầu dự kiến sẽ đạt 79,65 tỷ USD vào năm 2030, với tốc độ tăng trưởng kép hàng năm là 22,7%.

Chuyển đổi xanh cần phải trở thành một chiến lược cấp thiết để các doanh nghiệp sản xuất nâng cao năng lực cạnh tranh, thu hút đầu tư xanh và đảm bảo các tác động bền vững trong một thế giới BANI (khó đoán, mong manh, phi tuyến tính) khó lường.

Ông Trần Anh Đông, Giám đốc CAS-Energy cũng nhấn mạnh, các khu công nghiệp sinh thái đóng vai trò quan trọng để Việt Nam tham gia và cạnh tranh hiệu quả vào thị trường toàn cầu khi 'luật chơi sản xuất xanh - xuất khẩu xanh' ngày càng siết chặt.

Việc xanh hóa doanh nghiệp sản xuất bị vào thế khó ở nhiều mặt như tài chính, nguồn lực, chính sách hỗ trợ, nhất là trong giai đoạn khởi tạo và vận hành.

Tuy nhiên, dẫn một khảo sát sơ bộ của Liên chi hội Bất động sản công nghiệp Việt Nam (VIREA), ông Trần Thiên Long, Phó Chủ tịch thường trực VIREA cho biết, có đến 50% doanh nghiệp được hỏi chưa biết về khái niệm khu công nghiệp/nhà máy phát triển bền vững.

Nhà máy xanh là nhà máy được trang bị các quy trình thiết kế và sản xuất thân thiện với môi trường giúp cải thiện hiệu quả phát thải khí nhà kính, giảm ô nhiễm môi trường và tiêu thụ năng lượng.

Khu công nghiệp xanh là khu công nghiệp thân thiện với môi trường, sản xuất ra các sản phẩm thân thiện với môi trường và giúp cho các điều kiện tự nhiên của môi trường tốt hơn. Trong toàn bộ quá trình sản xuất, khu công nghiệp sẽ giảm thiểu tối đa tác động xấu tới môi trường.

Ngoài ra, khu công nghiệp xanh còn bao hàm cả việc tái sử dụng các chất thải, sử dụng tiết kiệm và hiệu quả năng lượng và nguồn tài nguyên thiên nhiên (khoáng sản, gỗ tự nhiên...), hạn chế sử dụng hóa chất độc hại (phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, bảo quản thực phẩm...) bằng cách sử dụng các công nghệ tiên tiến để khắc phục và kiểm soát ô nhiễm môi trường.

Theo ông Long, nhiều vấn đề đang ảnh hưởng đến quá trình xanh hóa doanh nghiệp sản xuất tại Việt Nam bao gồm: thiếu quy định cuối cùng, minh bạch; khó khăn trong việc đưa ESG vào khuôn khổ doanh nghiệp hiện có; doanh nghiệp thiếu kiến thức, năng lực; chất lượng công bố thông tin và nhận thức của đối tác về các yếu tố ESG thấp.

Ông Đông bổ sung, khó tiếp cận nguồn vốn, đòi hỏi nhiều nhân lực chất lượng cao và tự động hóa, khó khăn trong vận hành để đảm bảo duy trì lâu dài và ổn định, thiếu chính sách hỗ trợ đầu tư xanh cho doanh nghiệp cũng là thế khó để xanh hóa doanh nghiệp sản xuất.

Làm chủ cuộc chơi

Nói về các điển hình trong xanh hóa doanh nghiệp sản xuất, đại diện VIREA đánh giá cao các khu công nghiệp như Unilever Củ Chi, nhà máy sản xuất thép BlueScope, nhà máy dược Savipharm, khu công nghiệp sinh thái Nam Cầu Kiền.

Theo Báo cáo của Chương trình Khu công nghiệp sinh thái toàn cầu (GEIPP), có ít nhất 20% doanh nghiệp áp dụng các giải pháp sử dụng hiệu quả tài nguyên và sản xuất sạch hơn để cải thiện và nâng cao hiệu quả sản xuất, áp dụng công nghệ để giảm thiểu chất thải và chất gây ô nhiễm.

Ít nhất một liên kết cộng sinh được thực hiện và khuyến khích các doanh nghiệp áp dụng. Diện tích dành cho các khu kỹ thuật và hạ tầng xã hội dùng chung trong khu công nghiệp đạt 25% trong quy hoạch xây dựng khu công nghiệp…

Theo bà Quỳnh, trên thế giới hiện nay, có 5 xu hướng chuyển đổi sản xuất xanh, bao gồm: tối ưu hóa năng lượng, sản xuất sản phẩm bền vững, giảm thiểu rác thải và tái chế, tăng cường công nghệ thông minh, tiếp cận sản xuất tinh gọn.

Trên hành trình thuận dòng phát triển kinh tế bền vững của nhiều quốc gia trên thế giới, dòng vốn FDI, đầu tư tài chính thế hệ mới dần tập trung vào các doanh nghiệp, nhà máy và khu công nghiệp xanh.

Ông Vũ Trung Kiên, Giám đốc công ty NRG – Tan Nguyen JSC và Quản lý dự án SETS cho biết, từ năm 2021, nhu cầu về tín chỉ carbon đã tăng đột biến, dự báo đạt từ 8.000 đến 13.000 MTCO2e (triệu tấn CO2 tương đương) mỗi năm. Song song đó, nguồn cung cũng được dự báo sẽ tăng lên khoảng 8.000 MTCO2e mỗi năm để đáp ứng nhu cầu thị trường ngày càng cao.

Kiểm kê khí nhà kính được gợi ý là bước đầu tiên để doanh nghiệp đánh giá lượng khí thải và xây dựng lộ trình giảm phát thải. Công nghệ xanh cung cấp các giải pháp hiệu quả để giảm thiểu khí thải, trong khi tài chính xanh sẽ hỗ trợ doanh nghiệp đầu tư vào các công nghệ này, tạo nên một vòng tròn phát triển bền vững.

Để đạt mức phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050, ông Long nhấn mạnh 8 việc các nhà máy, khu công nghiệp cần làm đến năm 2030.

Một là tăng công suất điện năng lượng mặt trời và điện gió gấp 13,5 lần lên 500 gigawatt. Hai là loại bỏ điện năng từ than. Ba là duy trì công suất phát điện từ khí tự nhiên để đảm bảo độ tin cậy. Bốn là tăng tỷ lệ sử dụng phương tiện giao thông, vận tải không phát thải lên 50%.

Năm là tăng lượng máy bơm nhiệt lên 50%. Sáu là tất cả tòa nhà, thiết bị mới đều đáp ứng nghiêm ngặt các chỉ tiêu tiết kiệm năng lượng. Bảy là nghiên cứu về cách thu hồi carbon và nhiên liệu trung hòa carbon. Tám là xây dựng hệ thống truyền tải điện và hệ thống dẫn khí CO2, khí gas hydrogen.