Băn khoăn quy định đặt cọc mua nhà ở hình thành trong tương lai

An Chi Thứ ba, 31/10/2023 - 12:29

Ý kiến khác nhau về thời điểm và hạn mức đặt cọc mua nhà ở hình thành trong tương lai tại dự thảo sửa đổi Luật Kinh doanh bất động sản.

Quy định đặt cọc được kiến nghị siết chặt do lo ngại rủi ro cho người mua nhà. Ảnh: Hoàng Anh

Hai phương án đặt cọc

Do còn nhiều ý kiến khác nhau về quy định đặt cọc mua nhà ở hình thành trong tương lai trong Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi), Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề xuất hai phương án. 

Phương án thứ nhất, chủ đầu tư dự án bất động sản chỉ được thu tiền đặt cọc theo thỏa thuận với khách hàng khi dự án có thiết kế cơ sở được cơ quan nhà nước thẩm định và chủ đầu tư có một trong các giấy tờ về quyền sử dụng đất quy định. 

Thỏa thuận đặt cọc phải ghi rõ giá bán, cho thuê mua nhà ở, công trình xây dựng. Số tiền đặt cọc tối đa theo quy định của Chính phủ nhưng không vượt quá 10% giá bán, cho thuê mua nhà ở, công trình xây dựng, bảo đảm phù hợp với điều kiện phát triển kinh tế - xã hội trong từng thời kỳ, từng loại hình bất động sản.

Phương án thứ hai, chủ đầu tư dự án bất động sản chỉ được thu tiền đặt cọc từ khách hàng khi nhà ở, công trình xây dựng đã có đủ các điều kiện đưa vào kinh doanh và đã thực hiện giao dịch theo đúng quy định của Luật Kinh doanh bất động sản. 

Nhiều điểm mới trong kinh doanh bất động sản

Một số ý kiến đại biểu Quốc hội đồng tình với phương án thứ nhất vì cho rằng, khi thiết kế cơ sở được thẩm định bởi cơ quan chuyên môn về xây dựng, dự án đã kết thúc giai đoạn chuẩn bị dự án để chuyển sang giai đoạn thực hiện dự án. Chủ đầu tư đã xác định rõ số lượng, diện tích, mặt bằng của từng sản phẩm nhà ở, công trình xây dựng, phần diện tích sàn xây dựng. Do đó, tính pháp lý của dự án là đủ rõ. 

Đồng thời, việc bắt buộc chủ đầu tư dự án có một trong các loại giấy tờ về quyền sử dụng đất nhằm bảo đảm công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng đã hoàn thành, chủ đầu tư đã được nhà nước trao quyền sử dụng đất để triển khai dự án. 

Bên cạnh đó, số tiền đặt cọc phải có mức giá cụ thể, không quá 10% là phù hợp. Số tiền đặt cọc giúp ràng buộc trách nhiệm của các bên, việc thực hiện sau đó sẽ bảo đảm giao kết hợp đồng đúng với các nội dung đã thỏa thuận khi đặt cọc. 

Ở chiều ngược lại, các ý kiến đồng tình với phương án thứ hai lại cho rằng, việc quy định các dự án chỉ được nhận đặt cọc khi đã đủ điều kiện đưa vào kinh doanh sẽ giúp kiểm soát được hành vi huy động vốn trái pháp luật của chủ đầu tư. Điều này giúp giảm thiểu rủi ro cho khách hàng, hạn chế tranh chấp trong tương lai. 

Theo đại biểu Vũ Tuấn Anh, đoàn tỉnh Phú Thọ, quy định theo phương án 2 sẽ bảo đảm đầy đủ quyền về tài sản của người mua bất động sản. Đây cũng là cách làm giúp đánh giá được năng lực của chủ đầu tư khi phát triển dự án bất động sản.

Tuy nhiên, phương án này đang vấp phải nhiều ý kiến không đồng tình, bởi nếu quy định các dự án bất động sản đã đủ điều kiện đưa vào kinh doanh mới được nhận đặt cọc, thì chủ đầu tư và khách hàng sẽ tiến hành ký kết hợp đồng mua bán nhà ở. Việc ký kết hợp đồng đặt cọc mất đi ý nghĩa ban đầu.

Do vậy, thời điểm đặt cọc nên được quy định sớm hơn để đáp ứng nhu cầu của thị trường. Các quy định về đặt cọc nên theo hướng, chủ đầu tư dự án bất động sản chỉ được thu tiền đặt cọc theo thỏa thuận với khách hàng khi nhà ở, công trình xây dựng đã có quyết định chấp thuận chủ trương đầu tư; giấy chứng nhận đăng ký đầu tư; quyết định chấp thuận nhà đầu tư hoặc giấy tờ có giá trị pháp lý tương đương.

Đại biểu Huỳnh Thị Phúc, đoàn tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu thậm chí còn kiến nghị, thỏa thuận đặt cọc không được vượt quá 5% giá bán, cho thuê nhà ở, công trình xây dựng bảo đảm phù hợp với điều kiện phát triển kinh tế - xã hội trong từng thời kỳ.

Có cần luật hoá đặt cọc?

Trong khi nghị trường Quốc hội vẫn chưa hết tranh luận về thời điểm cũng như hạn mức của việc nhận đặt cọc thì nhiều ý kiến lại đang đặt câu hỏi, liệu có cần thiết phải quy định việc "đặt cọc" trong dự thảo Luật Kinh doanh bất động sản sửa đổi.

Chuyên gia pháp lý bất động sản Nguyễn Văn Đỉnh cho rằng, đề xuất về đặt cọc cần được bàn luận thêm ở một số khía cạnh cả về lý luận lẫn thực tiễn.

Theo đó, Luật Kinh doanh bất động sản hiện hành quy định, phạm vi điều chỉnh của luật là "về kinh doanh bất động sản, quyền và nghĩa vụ của tổ chức, cá nhân kinh doanh bất động sản và quản lý nhà nước về kinh doanh bất động sản".

Trong khi đó, quan hệ giữa "người muốn bán" (chủ đầu tư) và "người muốn mua" (khách hàng tiềm năng) là một quan hệ dân sự, được điều chỉnh bởi pháp luật dân sự.

Theo quy định tại Điều 328 Bộ Luật dân sự: "Đặt cọc là việc một bên (sau đây gọi là bên đặt cọc) giao cho bên kia (sau đây gọi là bên nhận đặt cọc) một khoản tiền hoặc kim khí quý, đá quý hoặc vật có giá trị khác (sau đây gọi chung là tài sản đặt cọc) trong một thời hạn để bảo đảm giao kết hoặc thực hiện hợp đồng".

Chính vì vậy, vấn đề đặt ra ở đây là: "Việc các chủ thể ký kết thỏa thuận đặt cọc (cho dù với mục đích để để đảm bảo giao kết hợp đồng mua bán bất động sản sau này hay còn gọi là "đặt cọc giữ chỗ") liệu có thuộc phạm vi điều chỉnh của Luật Kinh doanh bất động sản hay không", ông Đỉnh đặt câu hỏi.

Mặt khác, theo vị chuyên gia này, bản chất đặt cọc là một biện pháp bảo đảm nghĩa vụ dân sự, trên cơ sở tự do, tự nguyện giao kết của các bên. Bộ luật Dân sự hiện không khống chế thời điểm các bên đặt cọc và giá trị khoản đặt cọc. Do đó, luật chuyên ngành không thể đặt ra quy định trái ngược nguyên tắc này đã được ghi nhận tại Bộ luật Dân sự.

Việc ngăn cấm trong trường hợp này sẽ gây tác dụng ngược vì đi ngược lại với tính tự nhiên trong quan hệ dân sự. Bởi nếu khống chế thời điểm nhận đặt cọc, các bên sẽ "lách" bằng các thỏa thuận khác để hợp thức hóa (ví dụ, các bên có thể ký "thỏa thuận hợp tác", "thỏa thuận hứa mua, hứa bán").

Việc yêu cầu các bên phải ghi rõ giá mua bán ngay trong thỏa thuận đặt cọc cũng trở nên "bất khả thi", bởi ở thời điểm mới có giấy phép xây dựng, nhiều khả năng cơ quan nhà nước chưa xác định được tiền sử dụng đất mà chủ đầu tư phải nộp, chủ đầu tư cũng chưa thể tính toán được các yếu tố cấu thành giá bán. Việc chỉ "đặt cọc giữ chỗ" đã phải chốt giá bán là bất hợp lý, gây rủi ro cho cả hai bên.

Về mức đặt cọc, cần nhấn mạnh rằng việc khống chế mức đặt cọc thấp chưa hẳn đã là biện pháp bảo vệ quyền lợi của khách hàng (người mua), bởi trường hợp sau khi nhận cọc mà dự án trở nên "hấp dẫn", chủ đầu tư có thể chấp nhận "phạt cọc" để ký hợp đồng với khách hàng khác với giá cao hơn.

Do vậy, để đảm bảo hiệu quả của chính sách và tránh "xung đột pháp luật", ông Đỉnh cho rằng, Luật Kinh doanh bất động sản không cần điều chỉnh về việc đặt cọc. Thay vào đó, Luật cần quy định để kiểm soát chặt chẽ về bán nhà ở, công trình xây dựng hình thành trong tương lai, việc huy động vốn và sử dụng vốn của chủ đầu tư, đồng thời có chế tài chặt chẽ để xử lý hành vi vi phạm.

Với khoản tiền đặt cọc, chủ đầu tư có nghĩa vụ quản lý, sử dụng đúng mục đích và không được sử dụng làm vốn huy động để đầu tư vào dự án. Nếu vi phạm, chủ đầu tư sẽ bị xử lý về hành vi huy động, sử dụng vốn không đúng quy định. 

Hiện nay, Nghị định số 16/2022/NĐ-CP của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính về xây dựng đã quy định phạt tiền lên đến 1 tỷ đồng đối với hành vi huy động vốn không đúng quy định; sử dụng vốn huy động của tổ chức, cá nhân hoặc tiền ứng trước của bên mua, bên thuê, bên thuê mua... không đúng mục đích cam kết.

Như vậy chủ đầu tư có quyền nhận tiền đặt cọc từ khách hàng nhưng nếu lợi dụng việc đặt cọc để huy động vốn trái phép mà bị phát hiện thì có thể chịu phạt rất nặng. Quy định theo hướng này vừa không trái pháp luật dân sự, đồng thời vẫn đảm bảo tính răn đe, ngăn chặn sai phạm của các doanh nghiệp kinh doanh bất động sản.

Tìm ngòi nổ kích hoạt dòng tiền vào bất động sản

Tìm ngòi nổ kích hoạt dòng tiền vào bất động sản

Bất động sản -  1 năm
Nhà đầu tư đang tìm kiếm bất động sản vừa có khả năng tăng giá, vừa tạo ra dòng tiền.
Tìm ngòi nổ kích hoạt dòng tiền vào bất động sản

Tìm ngòi nổ kích hoạt dòng tiền vào bất động sản

Bất động sản -  1 năm
Nhà đầu tư đang tìm kiếm bất động sản vừa có khả năng tăng giá, vừa tạo ra dòng tiền.
Tìm ngòi nổ kích hoạt dòng tiền vào bất động sản

Tìm ngòi nổ kích hoạt dòng tiền vào bất động sản

Bất động sản -  1 năm

Nhà đầu tư đang tìm kiếm bất động sản vừa có khả năng tăng giá, vừa tạo ra dòng tiền.

6 chiến lược giúp doanh nghiệp bất động sản đạt Net Zero

6 chiến lược giúp doanh nghiệp bất động sản đạt Net Zero

Bất động sản -  1 năm

Thiết kế bền vững, năng lượng ròng bằng 0, chú trọng yếu tố nhân sinh, sức khoẻ của người dân là ba trong sáu chiến lược giúp doanh nghiệp bất động sản phát triển dự án đạt tiêu chuẩn Net Zero.

Dự án tiếp sóng Glory Heights 'phá băng' thị trường bất động sản phía Nam

Dự án tiếp sóng Glory Heights 'phá băng' thị trường bất động sản phía Nam

Bất động sản -  1 năm

Sau thành công của Glory Heights tại tâm điểm đại đô thị Vinhomes Grand Park (TP. Thủ Đức), Vinhomes tiếp tục hành trình “công phá” thị trường với dự án căn hộ biển tiên phong tại đảo ngọc mang tên The 5Way Phú Quốc - Life Concepts, thu hút mạnh mẽ sự quan tâm của cả người mua ở thực lẫn nhà đầu tư.

Bất động sản công nghiệp đắt khách

Bất động sản công nghiệp đắt khách

Bất động sản -  1 năm

Phân khúc bất động sản công nghiệp tiếp tục tăng trưởng ổn định với giá thuê tăng từ 15% đến 30% tuỳ vùng, địa phương.

Chặt quá hoá nghẽn, nhà ở xã hội mắc kẹt ở vạch xuất phát

Chặt quá hoá nghẽn, nhà ở xã hội mắc kẹt ở vạch xuất phát

Bất động sản -  1 ngày

Quy trình lựa chọn nhà đầu tư, lập dự án dự án phức tạp, gian nan không kém nhà ở thương mại là hai trong số nhiều lý do khiến việc đầu tư nhà ở xã hội mãi ì ạch.

Mạnh tay cấm căn hộ kinh doanh du lịch, TP.HCM ngăn ngừa tranh chấp chung cư

Mạnh tay cấm căn hộ kinh doanh du lịch, TP.HCM ngăn ngừa tranh chấp chung cư

Bất động sản -  1 ngày

Quyết định 26/2025 vừa được UBND TP.HCM ban hành sẽ tháo gỡ hàng loạt các vướng mắc trong việc quản lý vận hành nhà chung cư hiện nay trên địa bàn thành phố.

Vay ngân hàng mua nhà: 'Cạm bẫy ngọt ngào' trong cơn sốt giá

Vay ngân hàng mua nhà: 'Cạm bẫy ngọt ngào' trong cơn sốt giá

Bất động sản -  1 ngày

Với giá nhà đất cao như hiện nay, việc vay ngân hàng mua nhà có thể đặt người mua trước những áp lực tài chính lớn, thậm chí rơi vào vòng xoáy nợ nần.

Flamingo Holding chơi lớn, hồ Núi Cốc thoát kiếp ‘công chúa ngủ quên’

Flamingo Holding chơi lớn, hồ Núi Cốc thoát kiếp ‘công chúa ngủ quên’

Bất động sản -  3 ngày

Hồ Núi Cốc, viên ngọc ẩn mình giữa miền trung du, sắp được đánh thức. Dự án Flamingo Majestic Island Resort hứa hẹn biến nơi đây thành điểm đến nghỉ dưỡng đẳng cấp, mở ra một chương mới cho du lịch Thái Nguyên.

Chuyển động mới tại siêu dự án Sài Gòn Co.op An Phú

Chuyển động mới tại siêu dự án Sài Gòn Co.op An Phú

Bất động sản -  4 ngày

VIAC chấp nhận yêu cầu khởi kiện của Novaland và Nova An Phú, buộc Sài Gòn Co.op thực hiện đầy đủ nghĩa vụ theo hợp đồng phát triển dự án Sài Gòn Co.op An Phú.

Nhựa và cao su trước thách thức xanh hóa

Nhựa và cao su trước thách thức xanh hóa

Phát triển bền vững -  43 phút

Các ngành nhựa và cao su đang chủ động xanh hóa, áp dụng kinh tế tuần hoàn để đáp ứng yêu cầu thị trường cũng như các quy định của pháp luật.

Doanh nghiệp logistics đối mặt áp lực phải xanh hoá

Doanh nghiệp logistics đối mặt áp lực phải xanh hoá

Phát triển bền vững -  5 giờ

Logistics xanh không còn là lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu bắt buộc, nếu không chuyển đổi doanh nghiệp ngành này sẽ bị loại khỏi “sân chơi” toàn cầu.

Chương mới của làn sóng đầu tư Hoa Kỳ vào Việt Nam

Chương mới của làn sóng đầu tư Hoa Kỳ vào Việt Nam

Tiêu điểm -  9 giờ

Các doanh nghiệp Hoa Kỳ đang tăng mức độ quan tâm và mở rộng đầu tư tại Việt Nam, tập trung vào công nghệ cao, năng lượng và chuỗi cung ứng, đánh dấu một bước tiến mới.

Bất động sản cởi trói, nợ xấu ngân hàng thoái lui

Bất động sản cởi trói, nợ xấu ngân hàng thoái lui

Tài chính -  9 giờ

Các chuyên gia tài chính đều chung góc nhìn tích cực về sự cải thiện chất lượng tài sản ngân hàng cùng sự hồi phục chung của nền kinh tế, đặc biệt với những tháo gỡ ở nhóm ngành bất động sản.

Sở hữu 'thần dược', The Komorebi dẫn đầu xu hướng sống nghỉ dưỡng xa xỉ gắn với chăm sóc sức khỏe

Sở hữu 'thần dược', The Komorebi dẫn đầu xu hướng sống nghỉ dưỡng xa xỉ gắn với chăm sóc sức khỏe

Nhịp cầu kinh doanh -  10 giờ

Tại phân khu phong cách Nhật The Komorebi (Vinhomes Royal Island, Hải Phòng), đặc quyền tắm khoáng nóng Onsen suốt bốn mùa mang đến cho cư dân trải nghiệm nghỉ dưỡng đỉnh cao ngay tại nhà, đồng thời đưa phân khu trở thành điểm đến dẫn đầu xu hướng du lịch chăm sóc sức khỏe tại miền Bắc.

SeABank triển khai gói vay tín chấp 300 tỷ đồng lãi suất ưu đãi dành cho phụ nữ

SeABank triển khai gói vay tín chấp 300 tỷ đồng lãi suất ưu đãi dành cho phụ nữ

Nhịp cầu kinh doanh -  10 giờ

Ngân hàng TMCP Đông Nam Á (SeABank, HOSE: SSB) triển khai gói vay tín chấp 300 tỷ đồng cho các nữ hội viên Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam giúp nâng cao vai trò của phụ nữ trong xã hội hiện đại, tạo điều kiện cho phụ nữ phát triển kinh tế, mang đến một cuộc sống sung túc và hạnh phúc dài lâu.

Chuyển nhượng vốn: Những lưu ý để tránh bị phạt thuế

Chuyển nhượng vốn: Những lưu ý để tránh bị phạt thuế

Sổ tay quản trị -  11 giờ

Chuyển nhượng vốn tiềm ẩn nhiều rủi ro thuế, từ việc xác định đúng loại thuế, tính toán thuế suất, đến các quy định về khai báo và tránh bị truy thu, phạt.