'Vòng luẩn quẩn' của ngành công nghiệp hỗ trợ ô tô Việt Nam

Quỳnh Như Thứ bảy, 17/03/2018 - 09:00

Một số ý kiến cho rằng, Chính phủ cần phải có chính sách bảo hộ hoặc hỗ trợ một cách tích cực các nhà cung cấp và sản xuất ô tô trong nước để thúc đẩy ngành công nghiệp hỗ trợ ô tô trong nước phát triển.

Công nghiệp hỗ trợ ô tô của Việt Nam còn yếu kém. Ảnh chỉ có tính chất minh họa.

Có thương hiệu ô tô riêng là niềm mơ ước của tất cả các quốc gia phát triển trên khắp thế giới, Việt Nam cũng thế. Tuy nhiên, muốn sản xuất được một chiếc ô tô mang thương hiệu riêng của quốc gia đó bắt buộc phải có một ngành công nghiệp hỗ trợ ô tô (CNHT) vững mạnh. 

Nhiều năm qua Việt Nam đã không ngừng thúc đẩy ngành CNHT nói chung và trong lĩnh vực ô tô nói riêng nhưng mọi chuyện vẫn đang gặp quá nhiều khó khăn.

Năm 2017, khi Vingroup thành lập Vinfast và tuyên bố sẽ sản xuất những chiếc ô tô thương hiệu Việt, bên cạnh việc dành sự quan tâm đặc biệt đến dự án, trong cộng đồng cũng dấy lên không ít nghi ngờ. 

Không ai nghi ngờ quyết tâm và tài lực của Vingroup, nhưng vấn đề là ngành công nghiệp hỗ trợ ô tô của Việt Nam quá yếu kém khiến nhiều người vẫn còn khá băn khoăn vào tham vọng sản xuất ô tô thương hiệu Việt của Vingroup.

Công nghiệp ô tô của Việt Nam hiện còn nhiều hạn chế như: Chưa đạt được tiêu chí của ngành sản xuất ô tô thực sự (phần lớn mới ở mức độ lắp ráp đơn giản); Giá bán xe vẫn ở mức cao so với các nước trong khu vực. 

Về tỷ lệ nội địa hoá đối với xe cá nhân đến 9 chỗ ngồi: mục tiêu đề ra là 40% vào năm 2005, đạt 60% vào năm 2010, tuy nhiên đến nay mới đạt bình quân khoảng 7-10%, trong đó Thaco đạt 15-18%, Toyota Việt Nam đạt 37% đối với riêng dòng xe Innova, thấp hơn mục tiêu đề ra.

'Vòng luẩn quẩn' của ngành công nghiệp hỗ trợ ô tô Việt Nam
Bà Nguyễn Xuân Thủy, Viện Nghiên cứu Chiến lược Chính sách công thương (VIOIT)

Nguyên nhân của những hạn chế, tồn tại được chỉ ra là do quy mô thị trường ô tô Việt Nam còn quá nhỏ (thấp nhất trong 5 nước có ngành công nghiệp ô tô tại ASEAN, bằng 1/10 quy mô thị trường ô tô của Thái Lan và 1/4 của Indonesia), trong khi ngành công nghiệp ô tô phát triển dựa vào lợi thế quy mô. 

Số lượng doanh nghiệp sản xuất lắp ráp ô tô quá nhiều so với quy mô thị trường, GDP bình quân đầu người giai đoạn vừa qua chưa đủ để người dân có thể sở hữu ô tô...

"Đây quả là một vòng luẩn quẩn bất tận, người dân không mua xe trong nước do giá xe cao, ít sản xuất, quy mô nhỏ và sản lượng thấp thì chi phí sản xuất linh kiện cao, giá xe cao", bà Nguyễn Xuân Thủy, Viện Nghiên cứu chiến lược chính sách công thương (VIOIT), thuộc Bộ Công thương trình bày trong Hội thảo "Công nghệ Hỗ trợ trong cách mạng công nghiệp 4.0". 

Cũng theo bà Thủy, nhiều nhà cung cấp Việt Nam có máy móc lạc hậu, năng lực quản lý - quản trị thấp, năng lực đào tạo chưa đáp ứng đủ nhu cầu… do đó không thể lọt vào "mắt xanh" các doanh nghiệp đầu ra, không có hợp đồng sản xuất thì không cần mở rộng sản xuất hoặc vay tiền nâng cao hiệu suất.

So sánh một chút với một số nước trong khu vực sẽ thấy rõ sự yếu kém của ngành công nghiệp hỗ trợ ô tô của Việt Nam. Thái Lan có 16 nhà lắp ráp, Việt Nam có 20. Thái Lan có 690 nhà cung cấp cấp 1, Việt Nam chỉ có 84. Thái Lan có 1.700 nhà cung cấp cấp 2 và 3, Việt Nam có 145. 

Năm 2017, Việt Nam cũng xuất khẩu được 4,4 tỷ USD phụ tùng linh kiện cho ô tô, nhưng hầu hết đến từ các doanh nghiệp FDI.

Trong các nước Đông Nam Á, Thái Lan chính là nước có ngành CNHT ô tô hùng mạnh nhất, với module sản xuất lớn, có thể cung cấp đến 80% phụ tùng linh kiện cho một chiếc ô tô.

Theo bà Thủy, muốn giúp các doanh nghiệp CNHT ô tô đi ra khỏi những "vòng luẩn quẩn" đó để vươn lên, Chính phủ buộc phải có chính sách bảo hộ hoặc hỗ trợ một cách tích cực các nhà cung cấp và sản xuất ô tô trong nước, chấp nhận mất nguồn thu ngân sách từ việc nhập khẩu xe và linh kiện.

Ngược lại, các doanh nghiệp trong ngành CNHT cũng cần phải chủ động hơn trong việc tìm khách hàng. 

"Nhiều doanh nghiệp cứ kêu than mất thời gian, tốn kém chi phí lắm. Theo tìm hiểu của chúng tôi, để giới thiệu một mẫu xe mới ra thị trường, những nhà sản xuất thường tốn từ ba đến năm năm. Thế nên, nhiều lúc, từ khi nhà sản xuất đến tiếp xúc khảo sát và có đơn đặt hàng đầu tiên kéo dài từ từ 1,5 đến 2 năm", bà Thủy cho hay.

Tuy nhiên, theo đại diện đến từ Viện Nghiên cứu chiến lược chính sách công thương, trước khi thúc đẩy một cách mạnh mẽ ngành CNHT ô tô, cần phải trả lời được một số câu hỏi: Vì sao chọn ô tô làm công nghiệp chủ đạo? Nên lựa chọn phát triển sản phẩm hoặc linh kiện nào để Việt Nam có thể chen chân vào chuỗi cung ứng ASEAN? Điều này phụ thuộc vào các nhà lắp ráp hơn là nhà cung cấp.

Chấp nhận không có thương hiệu ô tô của riêng mình như Thái Lan hay phát triển thương hiệu riêng như Malaysia? Dù có ngành CNHT ô tô mạnh mẽ là thế, song Thái Lan không hề có xe ô tô mang thương hiệu riêng. 

Thị trường Thái là cuộc chơi riêng của người Nhật với những cái tên như Toyota, Isuzu, Honda, Mitsubishi. Malaysia có hai thương hiệu ô tô nội địa tên Perodua và Proton, chiếm hơn 50% thị phần. 

Tuy nhiên, vào tháng 9/2017, Proton đã phải bán gần 50% cổ phần của mình cho tỷ phú tỷ phú Trung Quốc Li Shufu, Chủ tịch Tập đoàn Zhejiang Geely Holding.

Ngành công nghiệp ô tô: Trăn trở với bài toán nâng cao tỷ lệ nội địa hóa

Ngành công nghiệp ô tô: Trăn trở với bài toán nâng cao tỷ lệ nội địa hóa

Tiêu điểm -  7 năm
Sáng nay, Thứ trưởng Bộ Công Thương Đỗ Thắng Hải và Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Trần Quốc Khánh đồng chủ trì Hội thảo – Triển lãm Công nghiệp ô tô và cơ hội phát triển mạng lưới sản xuất tại Việt Nam.
Ngành công nghiệp ô tô: Trăn trở với bài toán nâng cao tỷ lệ nội địa hóa

Ngành công nghiệp ô tô: Trăn trở với bài toán nâng cao tỷ lệ nội địa hóa

Tiêu điểm -  7 năm
Sáng nay, Thứ trưởng Bộ Công Thương Đỗ Thắng Hải và Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Trần Quốc Khánh đồng chủ trì Hội thảo – Triển lãm Công nghiệp ô tô và cơ hội phát triển mạng lưới sản xuất tại Việt Nam.
Thuế nhập khẩu về 0%: Công nghiệp ô tô nội địa sẽ suy vong?

Thuế nhập khẩu về 0%: Công nghiệp ô tô nội địa sẽ suy vong?

Leader talk -  7 năm

Theo VAMA, việc giảm thuế nhập khẩu xe từ khối các nước ASEAN về 0% từ năm 2018 đang đe doạ đến sự tồn vong của ngành công nghiệp nội địa.

Bloomberg: Ngành sản xuất ô tô Việt Nam sẽ tăng trưởng nhanh thứ hai Đông Nam Á

Bloomberg: Ngành sản xuất ô tô Việt Nam sẽ tăng trưởng nhanh thứ hai Đông Nam Á

Tiêu điểm -  7 năm

Theo báo cáo của BMI Research, Việt Nam và Philippines sẽ là 2 thị trường sản xuất ô tô có tốc độ tăng trưởng nhanh nhất Đông Nam Á trong khoảng 2017 - 2021.

Có nên bỏ thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư?

Có nên bỏ thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư?

Tiêu điểm -  21 giờ

Thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư sau gần hai thập kỷ áp dụng đang bộc lộ nhiều bất cập, gây khó khăn cho doanh nghiệp.

Làm sao để Nghị quyết 68 không chỉ là kỳ vọng?

Làm sao để Nghị quyết 68 không chỉ là kỳ vọng?

Tiêu điểm -  21 giờ

TS. Nguyễn Sỹ Dũng cho rằng, Nghị quyết 68 cần được thể chế hóa nhanh nhất có thể, để sớm đi vào cuộc sống, thực sự đưa đất nước bước vào kỷ nguyên mới, vươn mình mạnh mẽ.

Nghị quyết 68: Cú hích thực chất cho doanh nghiệp vừa và nhỏ

Nghị quyết 68: Cú hích thực chất cho doanh nghiệp vừa và nhỏ

Tiêu điểm -  1 ngày

Nghị quyết 68 tạo cú hích mạnh mẽ cho doanh nghiệp vừa và nhỏ bằng chính sách hỗ trợ tài chính, tháo gỡ khó khăn.

Thủ tướng yêu cầu trình nghị quyết về trung tâm tài chính quốc tế ngay tại kỳ họp thứ 9

Thủ tướng yêu cầu trình nghị quyết về trung tâm tài chính quốc tế ngay tại kỳ họp thứ 9

Tiêu điểm -  1 ngày

Thủ tướng yêu cầu phải có hệ thống các chính sách đột phá, thu hút được các nhà đầu tư quốc tế tham gia trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam.

Bắc Ninh đặt mục tiêu vào nhóm 10 tỉnh thành dẫn đầu đổi mới sáng tạo

Bắc Ninh đặt mục tiêu vào nhóm 10 tỉnh thành dẫn đầu đổi mới sáng tạo

Tiêu điểm -  1 ngày

Bắc Ninh đang tăng tốc cải thiện môi trường điều hành và thúc đẩy hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, quyết tâm ghi tên vào nhóm 10 tỉnh, thành phố dẫn đầu cả nước.

Vinpearl lên sàn, kỷ nguyên mới của thương hiệu nghỉ dưỡng hàng đầu Việt Nam

Vinpearl lên sàn, kỷ nguyên mới của thương hiệu nghỉ dưỡng hàng đầu Việt Nam

Nhịp cầu kinh doanh -  13 giờ

Vinpearl - thương hiệu nghỉ dưỡng hàng đầu Việt Nam chính thức niêm yết gần 1,8 tỷ cổ phiếu trên sàn HOSE, mở ra chương mới sau hơn 20 năm phát triển. Không chỉ sở hữu hệ sinh thái nghỉ dưỡng đồ sộ, khác biệt, Vinpearl còn cho thấy khát vọng vươn tầm khu vực nhờ chiến lược đón đầu xu thế mới và nền móng vững vàng từ hệ sinh thái Vingroup.

Coca-Cola tái khởi động chiến dịch mang tính biểu tượng 'Share a coke'

Coca-Cola tái khởi động chiến dịch mang tính biểu tượng 'Share a coke'

Nhịp cầu kinh doanh -  15 giờ

Coca-Cola chính thức tái khởi động chiến dịch mang tính biểu tượng “Share a coke" với thông điệp “từ cái tên, mình kết nối" tại thị trường Việt Nam, nhằm mang đến những trải nghiệm sáng tạo cho người tiêu dùng trẻ, ngày 6/5/2025.

Grab Việt Nam thay tướng sau khi nhận 'gáo nước lạnh' từ Xanh SM

Grab Việt Nam thay tướng sau khi nhận 'gáo nước lạnh' từ Xanh SM

Hồ sơ quản trị -  16 giờ

Tân CEO Grab Việt Nam được kỳ vọng mang đến làn gió mới, giúp Grab cạnh tranh hiệu quả hơn với Xanh SM và các đối thủ gọi xe khác.

Động lực mới cho phát triển kinh tế

Động lực mới cho phát triển kinh tế

Leader talk -  17 giờ

Trân trọng giới thiệu bài viết: "ĐỘNG LỰC MỚI CHO PHÁT TRIỂN KINH TẾ" của Tổng Bí thư Tô Lâm.

Thaco hợp lực OPC đưa Quảng Nam thành thủ phủ dược liệu

Thaco hợp lực OPC đưa Quảng Nam thành thủ phủ dược liệu

Phát triển bền vững -  17 giờ

Dược liệu gắn với công nghệ cao, tạo giá trị lan tỏa là hướng đi của nhiều doanh nghiệp đồng hành với Đề án phát triển Trung tâm công nghiệp dược liệu tại Quảng Nam.

Giá vàng hôm nay 12/5: Trong nước giảm thêm 1 triệu đồng

Giá vàng hôm nay 12/5: Trong nước giảm thêm 1 triệu đồng

Vàng -  18 giờ

Giá vàng hôm nay 12/5 giảm trở lại, còn 119 - 121 triệu đồng/lượng đối với vàng miếng SJC, thấp hơn 1 triệu đồng mỗi lượng so với cuối tuần qua.

Vì sao ít doanh nghiệp tư nhân đầu tư xây nhà hát?

Vì sao ít doanh nghiệp tư nhân đầu tư xây nhà hát?

Nhịp cầu kinh doanh -  18 giờ

Công nghiệp văn hóa đang trở thành bánh xe quan trọng trên “đường ray” phát triển của nhiều quốc gia. Để có các công trình văn hóa đẳng cấp bắt nhịp cùng thời đại như nhà hát Opera Hà Nội, không thể thiếu tâm huyết của những chủ đầu tư yêu nước.