Môi giới bất động sản 'kẹt cứng' vì chờ kỳ thi cấp chứng chỉ hành nghề

Dài cổ chờ cấp chứng chỉ

Đã gần chín tháng trôi qua kể từ khi Luật Kinh doanh Bất động sản năm 2023 chính thức có hiệu lực, yêu cầu môi giới bất động sản phải có chứng chỉ hành nghề và UBND cấp tỉnh là cấp chịu trách nghiệm tổ chức kỳ thi sát hạch, đến nay, ngoài Khánh Hoà là địa phương đầu tiên đã ra quyết định thành lập hội đồng thi, hầu hết các tỉnh thành khác đều đang “án binh bất động”.

TS. Nguyễn Văn Đính, Chủ tịch Hội Môi giới bất động sản Việt Nam (VARS) cho rằng, chính tình thế "mâu thuẫn" giữa quy định pháp luật và những điểm nghẽn đáng lo ngại trong quá trình triển khai đã đẩy môi giới bất động sản trên thị trường hiện nay vào tình thế "mắc kẹt".

Theo đó, hệ thống thi và cấp chứng chỉ được giao cho chính quyền các địa phương nhưng chưa có địa phương nào tổ chức. Đa phần các địa phương đều chưa có kế hoạch tổ chức thi, cũng chưa có hướng dẫn thống nhất hoặc chưa xác định rõ vai trò của các bên liên quan trong việc tổ chức thi.

Điều này đang gây tâm lý bất ổn, lo lắng của cộng đồng kinh doanh dịch vụ bất động sản. Các môi giới bất động sản, người hành nghề lúng túng, không biết học và thi ở đâu.

Trong khi đó, các doanh nghiệp đã, đang và sẽ tiếp tục phải đối mặt với nguy cơ thiếu hụt nhân lực hợp pháp để vận hành sàn giao dịch, kinh doanh dịch môi giới bất động sản.

Nguy hiểm hơn, nhiều sàn giao dịch đang có tình trạng để các môi giới "hoạt động chui", lách luật, gây tiềm ẩn nhiều bất ổn và rủi ro cho khách hàng, nhà đầu tư trên thị trường.

Theo khảo sát của Hội Môi giới bất động sản Việt Nam, thị trường đang có khoảng gần 30.000 nhà môi giới, đến nay đã có hơn 6.000 học viên hoàn thành chương trình đào tạo theo chuẩn Thông tư 04 nhưng chưa thể tham gia kỳ thi sát hạch, do vướng mắc trong hướng dẫn tổ chức kỳ thi ở các tỉnh, thành.

Đáng lưu ý, có đến 416 doanh nghiệp môi giới báo cáo thiếu hụt nhân sự đạt chuẩn, dẫn đến việc nhiều doanh nghiệp môi giới không thể tuyển đủ nhân sự hợp pháp, ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động giao dịch và quá trình phục hồi thị trường.

Cuộc khủng hoảng âm ỉ, dai dẳng và kéo dài xoay quanh chứng chỉ hành nghề – nơi người môi giới bị mắc kẹt giữa kỳ vọng tuân thủ pháp luật và thực tế không có lối đi rõ ràng, được nhiều chuyên gia ví von giống như cơn “bão ngầm” trong ngành môi giới bất động sản.

Có đến 89% lực lượng môi giới bất động sản hiện nay chưa có chứng chỉ hành nghề hoặc chứng chỉ đã hết hiệu lực. Trong đó, 51,8% chưa có chứng chỉ và chưa từng qua đào tạo, 24,1% đã qua đào tạo nhưng chưa có chứng chỉ và 12,8% có chứng chỉ nhưng đã hết hiệu lực. Chỉ có 11,3% hiện đang sở hữu chứng chỉ hành nghề còn hiệu lực.

Điều này phản ánh thực trạng đáng lo ngại về tính pháp lý hành nghề và cũng đặt ra nhu cầu cấp thiết trong việc chuẩn hóa đội ngũ, tăng cường đào tạo và minh bạch hóa quy trình tổ chức thi sát hạch cấp chứng chỉ.

Bên cạnh đó, có 93% người được khảo sát bày tỏ mong muốn tham gia kỳ thi sát hạch, thể hiện mức độ quan tâm rất cao đến việc tuân thủ quy định pháp luật và nhu cầu được chuẩn hóa kiến thức hành nghề. Đây cũng là tín hiệu tích cực, đặt ra yêu cầu cấp thiết trong việc tổ chức kỳ thi một cách bài bản, linh hoạt, đồng thời cần xem xét khả năng tổ chức theo hình thức trực tuyến để đáp ứng xu hướng số hóa và nhu cầu rộng rãi của lực lượng môi giới hiện nay.

Theo ông Đính, sự chậm trễ trong việc cấp chứng chỉ của các địa phương đang cản trở sự vận hành của một chính sách đúng đắn – gây ảnh hưởng không nhỏ đến tính ổn định của thị trường, quyền lợi của hàng nghìn doanh nghiệp, hàng vạn nhà môi giới bất động sản đang hoạt động. Thậm chí, có thể làm ách tắc dòng chảy kinh tế của thị trường bất động sản nếu không sớm được tháo gỡ.

Đồng quan điểm, TS. Trần Xuân Lượng, Phó viện trưởng Viện Nghiên cứu đánh giá thị trường bất động sản (VARS IRE) cũng cho rằng, thị trường đang tồn tại một nghịch lý đáng buồn là đội ngũ môi giới chưa được cấp chứng chỉ, doanh nghiệp chưa có nhân lực đạt chuẩn, nhưng lại không thể tổ chức thi.

Phần lớn người học cho biết, họ không rõ cơ quan nào chịu trách nhiệm tổ chức thi tại địa phương, điều này cho thấy sự rối rắm trong phối hợp giữa các bên.

Trong khi đó, vai trò của lực lượng môi giới bất động sản như một “mắt xích quan trọng trong chuỗi giao dịch và phân phối sản phẩm ra thị trường. Nếu thiếu sự phối hợp để nhanh chóng triển khai kỳ thi, thì toàn bộ hệ thống cung - cầu thị của trường sẽ bị ảnh hưởng, ông Lượng nhìn nhận.

Gỡ ở đâu?

Tại Hội thảo chuyên đề “Chứng chỉ hành nghề môi giới bất động sản: Vướng ở đâu, gỡ thế nào” do Hội Môi giới bất động sản tổ chức, ông Lượng cho rằng, muốn tháo gỡ điểm nghẽn này, cần một cơ chế điều phối hiệu quả với trách nhiệm được phân định rõ ràng, cùng sự đồng lòng và quyết tâm hành động từ cả cấp trung ương và địa phương.

Vấn đề không nằm ở năng lực tổ chức, mà ở sự thiếu đồng bộ trong chỉ đạo và thực thi. Nếu các địa phương tiếp tục chờ nhau hoặc lo ngại trách nhiệm, thì kỳ thi sát hạch sẽ mãi chỉ nằm trên giấy. Do đó, Bộ Xây dựng cần sớm ban hành văn bản hướng dẫn cụ thể để UBND các tỉnh, thành phố có cơ sở triển khai kỳ thi theo đúng quy định pháp luật.

Bên cạnh đó, các cơ quan quản lý cần cho phép các đơn vị đào tạo đủ điều kiện được phối hợp tổ chức kỳ sát hạch; đồng thời đề xuất xây dựng hệ thống thi trực tuyến hoặc liên tỉnh, nhằm giảm tải áp lực cho từng địa phương và đảm bảo tính công khai, minh bạch trong toàn hệ thống.

Đây là tiền đề quan trọng để hiện thực hóa mục tiêu chuẩn hóa đội ngũ môi giới bất động sản, góp phần phát triển thị trường minh bạch, chuyên nghiệp và bền vững trong thời gian tới.

Ông Trần Văn Bình, Phó chủ tịch kiêm Tổng thư ký VARS cũng cho rằng, Quốc hội, Chính phủ, Bộ Xây dựng cần sớm chỉ đạo các giải pháp tháo gỡ ách tắc để cấp chứng chỉ hành nghề môi giới bất động sản, khôi phục dòng chảy nhân lực môi giới trên thị trường.

Trong quá trình đó, Hội Môi giới bất động sản Việt Nam cam kết sẽ tiếp tục đồng hành cùng các địa phương trong toàn bộ quy trình từ đào tạo, sát hạch cho đến hỗ trợ tuyển dụng, hướng tới một hệ sinh thái nghề môi giới chuyên nghiệp.

Công bố chương trình đào tạo và hợp tác nâng cao chất lượng nhân lực

Trong khuôn khổ hội thảo, Viện Nghiên cứu đánh giá thị trường bất động sản Việt Nam (VARS IRE) đã chính thức công bố khung chương trình đào tạo, bồi dưỡng kiến thức hành nghề môi giới bất động sản, điều hành sàn giao dịch bất động sản theo Thông tư 04, cùng thư ngỏ và đơn đề nghị UBND các tỉnh phối hợp mở kỳ thi sát hạch.

Với hơn 6.200 học viên đã hoàn thành chương trình, cùng đội ngũ giảng viên là các chuyên gia đầu ngành dày dặn kinh nghiệm, quy trình đào tạo và cấp chứng nhận bài bản, Viện VARS IRE cam kết đảm bảo chất lượng và tính pháp lý cho toàn bộ học viên sau khóa học, sẵn sàng hỗ trợ các tỉnh trong tổ chức thi và chuẩn hóa đầu ra cho đội ngũ môi giới.

Tại hội thảo, Viện VARS IRE cũng ký kết biên bản ghi nhớ hợp tác với một số doanh nghiệp tiêu biểu trong lĩnh vực bất động sản gồm VNR Group, Four Home, Tâm Thành Group nhằm phối hợp đào tạo và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cho ngành bất động sản.