Những chỉ số bất thường của nền kinh tế

Hoàng Đông Thứ tư, 24/04/2024 - 08:00

Đang trong đà phục hồi với một vài con số “đẹp” nhưng theo TS. Nguyễn Đình Cung, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế trung ương (CIEM), phục hồi kinh tế quý I/2024 là thiếu bền vững.

TS. Nguyễn Đình Cung tại tọa đàm Tọa đàm Kinh tế Việt Nam và Thế giới quý I/2024. Ảnh: VnEconomy

Số liệu dễ thấy nhất chứng tỏ sức khỏe của nền kinh tế đang yếu là số lượng doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường tăng cao. Riêng quý I/2024, số lượng doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường cao hơn gấp đôi so với doanh nghiệp thành lập mới. Tính bình quân, trong ba tháng đầu năm, cứ mỗi tháng Việt Nam mất đi gần 5 nghìn doanh nghiệp.

Ông Cung nhìn nhận, bức tranh doanh nghiệp cho thấy nền kinh tế đang gặp phải những khó khăn đáng kể, tổn thương đến tính ổn định và động lực tăng trưởng trong tương lai.

Đi sâu vào phân tích các số liệu, những điểm bất thường tiếp tục được nguyên lãnh đạo CIEM chỉ ra. Cụ thể, chỉ số sản xuất công nghiệp của từng tháng trong quý I/2024 không ổn định, tháng 1 tăng mạnh đến hơn 18%, tháng 2 lại giảm tương đối sâu. Dù tháng 2 là thời điểm Tết Nguyên đán nhưng những con số có sự biến động như vậy là quá lớn so với bình thường.

Mặt khác trong năm 2023 và quý I/2024, tăng trưởng trung bình của giá trị gia tăng sản xuất công nghiệp cao hơn nhiều so với giá trị sản xuất công nghiệp, trong khi thông thường hai con số này chênh lệch nhau không quá lớn.

Điều này càng bất thường khi đặt trong bối cảnh chi phí nguyên vật liệu có dấu hiệu tăng cao. Bởi lẽ chi phí tăng, bán hàng không thay đổi nhưng lợi nhuận lại tăng lên.

Tổng kim ngạch xuất khẩu hàng hóa trong quý đầu năm đạt hơn 93 tỷ USD, tăng 17% so với cùng kỳ. Riêng tháng 3, xuất khẩu đạt 34 tỷ USD, cao hơn mức trung bình 30 tỷ USD mỗi tháng của Việt Nam.

Tuy nhiên, theo ông Cung, mức tăng này chưa đáng kể và sẽ rất khó có thể vượt trong những tháng còn lại bởi tình hình quốc tế diễn biến khó lường và doanh nghiệp đang gặp nhiều khó khăn. Điều này dẫn đến hệ quả là nền kinh tế khó có khả năng bứt phá, bởi xuất khẩu là một trong những động lực tăng trưởng chính.

Một động lực tăng trưởng khác là dịch vụ cũng lộ rõ sự hụt hơi khi chỉ tăng hơn 6,1% trong ba tháng đầu năm, tăng trưởng loại trừ yếu tố giá chỉ đạt 5,1%. Lĩnh vực dịch vụ vẫn thấp hơn giai đoạn trước đại dịch và có thể sẽ đi xuống khi nguy cơ lạm phát tăng cao còn thu nhập của người dân không thay đổi.

Tiếp đó, đầu tư công vốn được xem là giải pháp quan trọng để kích thích kinh tế trong bối cảnh thách thức kép suốt những năm qua. Tuy nhiên, tăng trưởng đầu tư công đạt 3,7% trong quý I, tụt dốc mạnh so với mức tăng hơn 21% của quý IV/2023.

Ông Cung dự báo, đầu tư công khó có thể tăng mạnh so với năm 2023 bởi tình trạng “trên nóng dưới lạnh”, “nhiều người chưa muốn làm”.

Tăng trưởng đầu tư tư nhân, đầu tư doanh nghiệp nhà nước và đầu tư toàn xã hội cũng có sự tụt giảm, duy chỉ có tăng trưởng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) là tăng. Điều này cũng thể hiện sự thiếu ổn định trong hoạt động đầu tư, lộ rõ khó khăn trong thu hút vốn vào những lĩnh vực quan trọng của nền kinh tế.

Vốn FDI tăng nhưng mức tăng được nguyên Viện trưởng CIEM nhận xét là không đáng kể. Mặt khác, quy mô vốn đầu tư của mỗi dự án FDI đang có xu hướng giảm. Tính từ năm 2015 trở lại đây, trung bình quy mô mỗi dự án đều thấp hơn mức trung bình của hơn 30 năm thu hút vốn FDI.

Điều này bộc lộ những rủi ro của hoạt động thu hút FDI khi có dấu hiệu doanh nghiệp nước ngoài vào Việt Nam kéo theo cả “họ hàng”, tức là những đơn vị phụ trợ, cung ứng. Từ đó, doanh nghiệp trong nước vấp phải sự cạnh tranh gay gắt và ít có cơ hội tham gia vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Tăng trưởng có thể không phản ánh đúng nền kinh tế

Tăng trưởng có thể không phản ánh đúng nền kinh tế

Tiêu điểm -  2 năm

Tốc độ tăng trưởng của tiêu dùng cuối cùng, tích lũy tài sản đều giảm so với năm 2022 có thể là dấu hiệu cho thấy tăng trưởng năm 2023 thiếu thực chất, không phản ánh đúng sức khỏe của nền kinh tế.

Nghịch lý đằng sau sự phục hồi kinh tế, ổn định vĩ mô?

Nghịch lý đằng sau sự phục hồi kinh tế, ổn định vĩ mô?

Tiêu điểm -  2 năm

Doanh nghiệp nội khát vốn, kiệt quệ trong bức tranh kinh tế đang phục hồi, ổn định vĩ mô được đảm bảo đặt ra nhiều câu hỏi lớn trong cơ cấu tăng trưởng của Việt Nam.

Tiếp tục cảnh báo rủi ro với tăng trưởng kinh tế

Tiếp tục cảnh báo rủi ro với tăng trưởng kinh tế

Tiêu điểm -  2 năm

Theo AMRO, các rủi ro tăng trưởng với triển vọng kinh tế Việt Nam chủ yếu theo hướng tiêu cực.

Nghịch lý đầu tư công

Nghịch lý đầu tư công

Tiêu điểm -  2 năm

Trong khi nhu cầu ngày càng lớn, tổng đầu tư công của Việt Nam lại giảm xuống trong thập kỷ qua, đi cùng với hiệu suất thấp, theo Ngân hàng Thế giới.

Định hình hướng tuyến đường sắt cao tốc Bến Thành - Cần Giờ

Định hình hướng tuyến đường sắt cao tốc Bến Thành - Cần Giờ

Tiêu điểm -  52 phút

Tuyến đường sắt Bến Thành - Cần Giờ có tổng chiều dài khoảng 53,8km, bắt đầu từ ga Bến Thành và kết thúc tại Cần Giờ.

Quốc hội khóa XVI đã làm được gì tại kỳ họp thứ nhất?

Quốc hội khóa XVI đã làm được gì tại kỳ họp thứ nhất?

Tiêu điểm -  23 giờ

Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI đã hoàn thành toàn bộ chương trình đề ra với nhiều nội dung mang tính nền tảng cho cả nhiệm kỳ.

Quốc hội chốt mục tiêu tăng trưởng hai con số giai đoạn tới

Quốc hội chốt mục tiêu tăng trưởng hai con số giai đoạn tới

Tiêu điểm -  1 ngày

Quốc hội đặt mục tiêu đến 2030, Việt Nam thuộc nhóm 30 nền kinh tế có quy mô GDP hàng đầu thế giới.

Quốc hội thông qua Ngày Văn hóa Việt Nam, người lao động được nghỉ làm, hưởng nguyên lương

Quốc hội thông qua Ngày Văn hóa Việt Nam, người lao động được nghỉ làm, hưởng nguyên lương

Tiêu điểm -  1 ngày

Với 477/489 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành, Quốc hội khóa XVI đã thông qua nghị quyết về phát triển văn hoá Việt Nam.

Chính thức bỏ ngưỡng chịu thuế 500 triệu đồng với hộ kinh doanh

Chính thức bỏ ngưỡng chịu thuế 500 triệu đồng với hộ kinh doanh

Tiêu điểm -  1 ngày

Chính phủ sẽ hoàn thiện hồ sơ và tiến hành thẩm định để ban hành nghị định với mức quy định doanh thu chịu thuế với hộ kinh doanh lên ngưỡng 1 tỷ đồng.

Nâng vốn điều lệ, Techcombank xác lập vị thế ngân hàng tư nhân lớn nhất hệ thống

Nâng vốn điều lệ, Techcombank xác lập vị thế ngân hàng tư nhân lớn nhất hệ thống

Tài chính -  11 phút

Thông qua phương án chia cổ tức và tăng vốn tại ĐHĐCĐ 2026, Techcombank đã xác lập vị thế ngân hàng tư nhân có vốn điều lệ lớn nhất hệ thống, khẳng định tiềm lực tài chính vượt trội.

Định hình hướng tuyến đường sắt cao tốc Bến Thành - Cần Giờ

Định hình hướng tuyến đường sắt cao tốc Bến Thành - Cần Giờ

Tiêu điểm -  52 phút

Tuyến đường sắt Bến Thành - Cần Giờ có tổng chiều dài khoảng 53,8km, bắt đầu từ ga Bến Thành và kết thúc tại Cần Giờ.

Nam A Bank tiên phong triển khai Trạm công dân số

Nam A Bank tiên phong triển khai Trạm công dân số

Nhịp cầu kinh doanh -  55 phút

Ngày 24/4, Ngân hàng TMCP Nam Á (Nam A Bank) phối hợp cùng Bộ Công an, Công an TP.HCM, UBND các phường tại TP.HCM và đối tác GoTrust khánh thành trạm công dân số tại điểm giao dịch số Onebank Celadon và khu đô thị CityLand Park Hills.

5 'bẫy' pháp lý người mua nhà cần tránh để không mất tiền oan

5 'bẫy' pháp lý người mua nhà cần tránh để không mất tiền oan

Bất động sản -  1 giờ

Mua bất động sản bằng cảm xúc, chưa tìm hiểu kỹ pháp lý dự án, kê giá thấp hơn giá thực tế để trốn thuế là những bẫy pháp lý thường gặp khiến các khách hàng, nhà đầu tư "mất tiền".

ILDEX Vietnam 2026: Triển lãm quốc tế quy mô lớn, bệ phóng cho nông nghiệp Việt

ILDEX Vietnam 2026: Triển lãm quốc tế quy mô lớn, bệ phóng cho nông nghiệp Việt

Nhịp cầu kinh doanh -  1 giờ

Triển lãm ILDEX Vietnam 2026 được kỳ vọng sẽ là 'đòn bẩy' đưa nông sản Việt thoát khỏi cái bóng giá rẻ, tự tin bước vào chuỗi giá trị tỷ đô bằng tấm hộ chiếu 'công nghệ xanh'.

G-Group kiến tạo hệ sinh thái chip AI tại Việt Nam

G-Group kiến tạo hệ sinh thái chip AI tại Việt Nam

Doanh nghiệp -  1 giờ

Tập đoàn Công nghệ G-Group cùng với FuriosaAI, Saigontel, KTNF và ECV mở rộng thị trường và thúc đẩy quá trình thương mại hóa chip AI tại Việt Nam.

'La bàn quản trị' cho tham vọng lợi nhuận 10.000 tỷ của TPBank

'La bàn quản trị' cho tham vọng lợi nhuận 10.000 tỷ của TPBank

Doanh nghiệp -  1 giờ

Mục tiêu lợi nhuận vượt mốc 10.000 tỷ đồng, quy mô tài sản 600.000 tỷ đồng năm 2026 đặt cho TPBank yêu cầu nâng tầm công tác quản trị, điều hành.