Hình hài miền Tây hậu sáp nhập tỉnh, thành phố

Ngày 12/6, tại kỳ họp thứ 9, Quốc hội đã biểu quyết và chính thức thông qua Nghị quyết về việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh năm 2025, theo đó giảm số tỉnh, thành phố trên cả nước từ 63 xuống còn 34.

Sau khi chính quyền các địa phương mới chính thức hoạt động từ ngày 1/7, khu vực Đồng bằng sông Cửu Long sẽ còn 5 tỉnh và 1 thành phố, thay vì 13 tỉnh thành như trước đây.

TP. Cần Thơ mới được hình thành dựa trên sự sáp nhập của TP. Cần Thơ, tỉnh Hậu Giang và tỉnh Sóc Trăng, tiếp tục được xem là trung tâm phát triển của miền Tây. Hậu sáp nhập tỉnh, Cần Thơ sở hữu hệ thống giao thông đa dạng, từ sân bay quốc tế, các cao tốc huyết mạch trục dọc, trục ngang và các cảng sông lớn.

Đặc biệt, với việc sáp nhập thêm tỉnh Sóc Trăng, TP. Cần Thơ mới sẽ sở hữu siêu cảng nước sâu Trần Đề, dự kiến khởi công vào năm 2026 và hoàn thành năm 2030.

Cảng Trần Đề có thể đón tàu container tải trọng lên đến 100.000DWT và tàu hàng rời 160.000DWT, công suất thiết kế 80 – 100 triệu tấn mỗi năm. Đây là siêu cảng được kỳ vọng sẽ xuất khẩu trực tiếp hàng hóa, chủ yếu là nông sản, từ Đồng bằng sông Cửu Long thay vì vận chuyển lên khu vực Đông Nam Bộ để làm thủ tục thông quan xuất khẩu.

Trước khi sáp nhập tỉnh, thành phố, TP. Cần Thơ được giao trọng trách trở thành trung tâm logistics nông sản, hàng hóa miền Tây tại quy hoạch tổng thể vùng đến năm 2030, tầm nhìn 2050.

Với hệ thống giao thông đa dạng hậu sáp nhập, Cần Thơ càng thể hiện rõ vai trò này, đặc biệt trong tương lai khi cảng nước sâu Trần Đề cùng Trung tâm liên kết, sản xuất, chế biến và tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp vùng Đồng bằng sông Cửu Long được hoàn thành và đi vào hoạt động.

Tỉnh Đồng Tháp mới được hình thành dựa trên sự sáp nhập giữa Tiền Giang và Đồng Tháp, cũng sở hữu lợi thế đặc biệt khi ôm trọn một bên bờ sông Tiền, trải dài từ biên giới với Campuchia ra biển Đông.

Trước sáp nhập, tỉnh Đồng Tháp cũ nằm trong tiểu vùng sinh thái nước ngọt, là khu vực trọng điểm sản xuất lúa, trái cây và thủy sản nước ngọt, còn Tiền Giang nằm trong tiểu vùng sinh thái nước mặn – lợ và vùng chuyển tiếp ngọt – lợ, tập trung phát triển thủy sản, rau màu phù hợp với điều kiện nguồn nước theo mùa.

Như vậy, tỉnh Đồng Tháp mới có hệ sinh thái đa dạng để phát triển trở thành trung tâm nông sản của miền Tây. Thế mạnh về ngành công nghiệp chế biến của Tiền Giang cũng là lợi thế quan trọng giúp Đồng Tháp mới gia tăng lợi thế xuất khẩu.

Bên cạnh đó, vị trí địa lý mới của Đồng Tháp sau sáp nhập tỉnh cũng được kết nối tốt hơn với các trục giao thông huyết mạch của vùng như cao tốc Trung Lương – Mỹ Thuận, Mỹ Thuận – Cần Giờ và đặc biệt là dự án đường ven biển Đồng bằng sông Cửu Long hiện đã được đưa vào quy hoạch đường bộ 2021 – 2030, tầm nhìn 2050.

“Đất mũi” Cà Mau sẽ được mở rộng sau khi sáp nhập thêm với tỉnh Bạc Liêu, mở ra thế mạnh đặc biệt về thủy sản, khi đây là hai địa phương xếp vị trí số 1 và số 2 về diện tích nuôi tôm của cả nước.

Ngoài ra, trước sáp nhập, Bạc Liêu được quy hoạch trở thành “thủ phủ” điện gió của miền Tây nói riêng và cả nước nói chung. Kế thừa ưu điểm này, tỉnh Cà Mau mới còn đảm nhiệm vai trò trở thành trung tâm năng lượng tái tạo phục vụ sản xuất xanh trong nước và hướng đến xuất khẩu.

Trong khi đó, tỉnh Vĩnh Long mới, hình thành dưới sự hợp nhất giữa ba tỉnh Vĩnh Long, Bến Tre và Trà Vinh, nằm trong tiểu vùng sinh thái mặn – lợ và vùng chuyển tiếp ngọt – lợ, dự kiến sẽ trở thành vựa trái cây lớn nhất vùng Đồng bằng sông Cửu Long.

Ngoài ra, Vĩnh Long sở hữu hệ thống hàng nghìn km đường sông, kênh, rạch, kỳ vọng là đầu mối giao thông quan trọng, đặc biệt khi đường sông vẫn là hình thức vận chuyển, giao thương phổ biến và gắn với bản sắc truyền thống miền Tây sông nước.

Tỉnh An Giang mới sau sáp nhập giữa An Giang và Kiên Giang sẽ trở thành địa phương có diện tích lớn nhất vùng Đồng bằng sông Cửu Long và cũng là vựa lúa lớn nhất vùng khi ôm trọn khu vực Tứ giác Long Xuyên.

Ngoài ra, đây còn được kỳ vọng sẽ trở thành trung tâm du lịch của miền Tây khi vừa sở hữu đặc khu Phú Quốc vốn nổi tiếng trong nước và quốc tế về du lịch nghỉ dưỡng, vừa sở hữu vùng Thất Sơn huyền bí, điểm đến hàng đầu cho du lịch sinh thái, tâm linh.

Trường hợp đặc biệt sau sáp nhập của miền Tây là tỉnh Tây Ninh, hình thành từ hai tỉnh cũ là Long An và Tây Ninh. Trước sáp nhập, Long An thuộc vùng Đồng bằng sông Cửu Long, còn Tây Ninh thuộc khu vực Đông Nam Bộ.

Sự kết hợp này tạo ra vùng kết nối liền mạch giữa hai vùng Nam Bộ. Đây là lợi thế quan trọng, bổ sung vào một cảng quốc tế và 36 khu công nghiệp của Long An cùng 6 khu công nghiệp của Tây Ninh.

Ngoài ra, sau khi sáp nhập, đường biên giới của Tây Ninh được mở rộng lên hơn 370km, tạo tiền đề thu hút đầu tư, phát triển các ngành công nghiệp đặc thù như chế biến nông sản.