Tái định nghĩa CFO thời biến động: Từ quản trị ngân khố sang kiến tạo giá trị

Năm bản lề và sự chuyển vai mạnh mẽ của CFO

Năm 2025 đang mở ra một bước ngoặt quan trọng đối với giới tài chính doanh nghiệp Việt Nam. Khi kinh tế toàn cầu đối mặt với sự phân mảnh địa chính trị, dòng vốn đảo chiều và áp lực tăng năng suất ngày càng gay gắt, vai trò của Giám đốc tài chính (CFO) buộc phải vượt ra khỏi tư duy quản lý tài chính truyền thống.

Tại phiên khai mạc Hội nghị cấp cao CFO Việt Nam 2025 vừa tổ chức tại TP.HCM ông Nguyễn Ngọc Bách, Chủ tịch Câu lạc bộ CFO Việt Nam, đã nhấn mạnh một thông điệp được xem là “kim chỉ nam” cho cộng đồng tài chính năm nay: 2025 không chỉ là một thời điểm quan trọng, mà là năm bản lề buộc CFO phải bước ra khỏi vai trò truyền thống để trở thành nhà lãnh đạo tài chính, dẫn dắt chuyển đổi, quản trị rủi ro và đổi mới bằng công nghệ.

Theo ông Bách, bối cảnh toàn cầu hiện nay biến động sâu rộng đến mức tư duy quản lý tài chính đơn thuần không còn đủ. Các CFO phải chuyển từ phản ứng sang chủ động, từ bảo toàn sang tạo giá trị, từ một người xử lý số liệu sang đối tác chiến lược đồng hành cùng CEO trong việc thiết kế mô hình tăng trưởng và chiến lược rủi ro.

Ba biến số lớn của kinh tế thế giới gồm địa chính trị phức tạp, dòng vốn dịch chuyển mạnh và áp lực tăng năng suất đang buộc các CFO Việt Nam phải tăng cường năng lực dự báo, xây dựng các kịch bản ứng phó và tối ưu hóa cấu trúc vốn để doanh nghiệp đứng vững trước biến động.

Song song với đó, hệ thống pháp lý và chính sách tài chính trong nước cũng bước vào giai đoạn tái cấu trúc mạnh mẽ. Từ quy định thuế, chuyển giá, kế toán đến chuẩn mực báo cáo và quản trị dữ liệu, tất cả đều đang tiệm cận hơn với tiêu chuẩn quốc tế.

Điều này đòi hỏi CFO không chỉ “làm đúng” về mặt tuân thủ, mà còn phải chủ động thiết kế các mô hình kiểm soát minh bạch dựa trên dữ liệu, khai thác công nghệ để giảm thiểu rủi ro và tăng mức độ tin cậy đối với thị trường.

Từ những phân tích đó, ông Bách đưa ra ba định hướng hành động cho cộng đồng CFO: tái định vị vai trò CFO như một đối tác chiến lược; đầu tư mạnh vào con người và công nghệ để xây dựng đội ngũ am hiểu dữ liệu, làm chủ AI; và thiết lập nền tảng quản trị bền vững, linh hoạt, gắn kết giữa tài chính, ESG (môi trường, xã hội, quản trị) và công nghệ. “2025 không chỉ là năm bản lề, mà là năm để CFO Việt Nam bước lên vai trò dẫn dắt tương lai tài chính của doanh nghiệp”, ông nhấn mạnh.

Kiến tạo hệ tuần hoàn tài chính, công nghệ, ESG

Sự chuyển dịch vai trò của CFO thể hiện rất rõ khi dòng tiền vốn được xem là mạch máu doanh nghiệp không còn là phạm vi kiểm soát riêng của phòng tài chính. Như chia sẻ của ông Lê Thành Liêm, Thành viên HĐQT kiêm Giám đốc Tài chính, Công ty CP Sữa Việt Nam (Vinamilk), bản chất của áp lực dòng tiền hiện nay bắt nguồn từ mọi mắt xích trong quá trình vận hành, từ bán hàng, kho vận, dự án đến hợp đồng. Khi dữ liệu đầu vào không chuẩn hóa, mọi dự báo và kiểm soát dòng tiền đều lệch pha, khiến ngay cả các CFO dày kinh nghiệm cũng không thể đảm bảo độ chính xác.

Chính vì vậy, CFO không còn chỉ “trực chiến” ở báo cáo tài chính, mà phải trở thành người kiến tạo hệ thống: tổ chức lại quy trình, chuẩn hóa và áp dụng kỷ luật dữ liệu vào toàn bộ doanh nghiệp.

Vai trò này càng trở nên quan trọng khi hai thay đổi lớn đang đến gần, việc chuyển đổi hộ kinh doanh sang doanh nghiệp và chuẩn mực kế toán mới có hiệu lực từ 1/1/2026. Theo ông Liêm, đây là “cú sốc chính sách” buộc doanh nghiệp phải rà soát lại toàn bộ hệ thống vận hành, dữ liệu và kiểm soát để đáp ứng yêu cầu minh bạch theo tiêu chuẩn mới.

Ở một tầng chiến lược rộng hơn, CFO thế hệ mới phải dịch chuyển từ tư duy “giữ an toàn” sang “kiến tạo tương lai”. Các CFO cần thiết kế cấu trúc vốn linh hoạt để chịu được biến động, xây dựng nền tảng dữ liệu làm cơ sở cho dự báo và ra quyết định, đồng thời áp dụng công nghệ để nâng hiệu quả vận hành. Vai trò này mở rộng khi CFO trở thành người tích hợp các tiêu chuẩn ESG (môi trường, xã hội, quản trị) vào mô hình hoạt động nhằm đáp ứng kỳ vọng ngày càng cao của thị trường vốn và chuỗi cung ứng toàn cầu.

Đó cũng là câu chuyện tại Công ty CP Phân bón dầu khí Cà Mau (Đạm Cà Mau), nơi Chủ tịch HĐQT Trần Ngọc Nguyên xem ESG không phải nghĩa vụ chính sách mà là đạo đức kinh doanh.

Khi doanh nghiệp thực hành ESG một cách nghiêm túc, kiểm soát phát thải, minh bạch truy xuất và tuân thủ chuẩn lao động thì doanh nghiệp cũng được định giá tốt hơn, chi phí vốn thấp hơn và niềm tin bền vững hơn. Nhờ chuyển từ mô hình bán sản phẩm sang chuỗi giá trị nông nghiệp thông minh, doanh thu của Đạm Cà Mau đã tăng từ 7,7 nghìn tỷ lên 16,8 nghìn tỷ đồng chỉ trong vài năm, đồng thời củng cố vị thế tại các thị trường quốc tế đòi hỏi tiêu chuẩn cao.

Song song với ESG, công nghệ và trí tuệ nhân tạo (AI) cũng trở thành mảnh ghép không thể thiếu trong hệ tuần hoàn tài chính mới. Trước khi nghĩ đến đầu tư công nghệ, doanh nghiệp phải chuẩn hóa quy trình và dữ liệu, bởi AI chỉ mang lại giá trị khi “được nuôi” bằng dữ liệu sạch. Khi đó, CFO đóng vai trò then chốt trong việc bảo đảm chất lượng dữ liệu và xác định những điểm chạm vận hành có thể “AI hóa” để gia tăng hiệu quả.

Theo các chuyên gia, vai trò CFO đã dịch chuyển hoàn toàn. CFO không còn đứng sau những con số, mà là người thiết kế hệ tuần hoàn tài chính của doanh nghiệp, gắn liền chuyển đổi số, ESG và chiến lược tăng trưởng dài hạn.

Họ không chỉ bảo vệ doanh nghiệp, mà còn tạo lợi thế cạnh tranh mới; không chỉ phản ứng trước biến động, mà chủ động mở đường cho tương lai. Chính vì vậy, năm 2025 được xem là năm bản lề, không phải vì khó khăn, mà vì đây là thời điểm CFO Việt Nam vượt khỏi khuôn khổ tài chính để trở thành kiến trúc sư của một hệ tuần hoàn mới, nơi tài chính, công nghệ và ESG kết nối để tạo ra giá trị bền vững cho doanh nghiệp trong một thế giới đầy biến động.