Quốc tế

The Economist: 'Bẫy thu nhập trung bình' chưa bao giờ nghiêm trọng như mọi người vẫn nghĩ

Linh Lan Thứ tư, 25/10/2017 - 09:07

Chuỗi báo cáo đặc biệt của The Economist chỉ ra rằng, các thị trường mới nổi hoàn toàn có cơ hội bắt kịp các nền kinh tế phát triển.

Mối quan hệ ràng buộc giữa các thị trường giúp các thị trường mới nổi không bị bỏ lại trên con đường phát triển. Ảnh: The Economist

Trong quá khứ, các nước đang phát triển phải chịu đựng sự thiếu tín nhiệm đối với nền kinh tế vĩ mô từ các nước khác. Họ không thể thuyết phục các bên khác cho gửi tiền hoặc cho vay bất chấp những khó khăn mà họ phải đối mặt trừ khi họ neo tỷ giá hối đoái với đồng đô la và định giá nợ của họ bằng đồng tiền mạnh hơn. 

Vì vậy, họ thường phải vật lộn để bù đắp cho sự suy thoái bằng cách nới lỏng chính sách tiền tệ hoặc tài khoá. Họ không thể cắt giảm lãi suất vì sợ làm mất giá đồng tiền và gia tăng lạm phát. Họ cũng không thể cắt giảm thuế hoặc tăng chi tiêu công mà bỏ qua mối lo tăng nợ. Hay nói cách khác, họ đã bị rơi vào bẫy 'chu kỳ kinh tế'.

Sự cách biệt về kinh tế vĩ mô này khiến các nước đang phát triển dễ bị tổn thương bởi các động thái tăng lãi suất của Mỹ và hiện tượng rút vốn đột ngột của các nhà đầu tư nước ngoài. Điều này cũng làm cho các nền kinh tế giàu tài nguyên gặp khó khăn hơn trong việc đối phó với những bất ổn của chu kỳ hàng hóa. 

Tuy nhiên, các nền kinh tế mới nổi đã bắt đầu thoát khỏi những bất lợi này. Các ngân hàng trung ương đã giành được nhiều tín nhiệm trong quá trình chống lạm phát, giúp cho các chính phủ của họ có thể dễ dàng bán nợ bằng đồng tiền của mình. Điều đó, lần lượt, đã giúp nới lỏng bẫy 'chu kỳ kinh tế'.

Sự trưởng thành của nền kinh tế vĩ mô cho phép các thị trường mới nổi đối phó tốt hơn với hai động lực toàn cầu thường xuyên gây sức ép lên họ trong quá khứ: chu kỳ hàng hóa và chu kỳ Fed. Do đó, quyết định tăng lãi suất và cắt giảm bảng cân đối kế toán của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ - Fed sẽ không gây ra sự hỗn loạn cho các nền kinh tế mới nổi như đối với sự kiện năm 2013, chứ chưa nói đến cú sốc Volcker năm 1979-1981. Cú sốc này đã khiến nhiều nước châu Mỹ Latinh đang phát triển đầy hứa hẹn tụt dốc trong một thập kỉ, làm dấy lên mối lo ngại về cái 'bẫy thu nhập trung bình'. Chuỗi báo cáo đặc biệt của The Economist đã lập luận rằng nguy cơ này không bao giờ là nghiêm trọng như nhiều người vẫn nghĩ.

Những người tin vào bẫy thu nhập trung bình thường cho rằng, một khi các nước đang phát triển đã cạn kiệt những lợi ích vốn có của họ như lao động giá rẻ, họ sẽ rơi vào trạng thái trì trệ. Một số người lo ngại rằng, ngay cả những lợi thế quan trọng nhất là lao động rẻ cũng đã bị suy giảm bởi tự động hóa, làm cho các nước nghèo sẽ trở nên 'phi công nghiệp hóa' sớm.

Nhưng phân tích sâu hơn các bằng chứng cho thấy, số công ăn việc làm ở các thị trường mới nổi không giảm, nó chỉ đơn thuần di chuyển sang các nước khác, đặc biệt là Trung Quốc. Hơn nữa, sự dịch chuyển này có thể sẽ đảo chiều, khi loại hình công việc ở Trung Quốc chuyển hướng sang dịch vụ, để lại những khoảng trống cho các công xưởng khác của thế giới.

Theo Ngân hàng Thế giới, 9 trong số 24 thành viên của chỉ số chứng khoán MSCI là các quốc gia có thu nhập cao và các nước khác đang trên đỉnh tăng trưởng.

Sự trưởng thành mới này cũng được phản ánh trong hiệu suất thị trường tài chính của các nước này. Trong quá khứ, các cổ phiếu của các thị trường mới nổi đã cung cấp cho nhà đầu tư triển vọng lợi nhuận cao hơn, nhưng cũng đồng nghĩa với biến động cao hơn. Tuy nhiên, trong 5 năm qua, họ đã đưa ra một sự kết hợp của rủi ro và lợi nhuận phù hợp với các tiêu chuẩn của thị trường phát triển, theo MSCI. Trong hoạt động thị trường và chính sách kinh tế vĩ mô của họ, khoảng cách giữa các nền kinh tế mới nổi và các nước phát triển đã thu hẹp lại.

Tổng thống Donald Trump tuyên bố ông ngưỡng mộ nền chính trị mạnh mẽ của Nga, và ông 'thèm muốn' thặng dư thương mại của Trung Quốc. Steve Bannon, cựu chiến lược gia của ông, tin rằng Trung Quốc đã học hỏi "hệ thống bảo hộ sản xuất" của Mỹ được đưa ra bởi nhà kinh tế học Alexander Hamilton vào cuối thế kỷ 18. Vị chiến lược gia, vì vậy, muốn tổng thống của mình lấy lại hệ thống đó. 

Chủ nghĩa bảo hộ gia tăng ở Mỹ sẽ hạn chế phạm vi tăng trưởng của các nền kinh tế mới nổi. Và cơ hội cho các nền kinh tế này để đề xuất các chính sách thương mại và đầu tư của họ trong các hiệp định đa phương cũng giảm đi, nhờ sự thoái trào của Mỹ với động thái gia tăng bảo hộ thương mại.

Những rủi ro của chủ nghĩa bảo hộ

Những rủi ro của chủ nghĩa bảo hộ

Quốc tế -  7 năm

Việc sử dụng các biện pháp thương mại sẽ không 'chặn đường sống' của khu vực xuất khẩu ở các thị trường mới nổi, nhưng mọi chuyện sẽ trở nên khó khăn hơn, đặc biệt là nếu các quốc gia có liên quan cảm thấy bị bắt buộc phải áp dụng thuế quan.

Các nền kinh tế mới nổi đang phải đối mặt với những thách thức nào?

Các nền kinh tế mới nổi đang phải đối mặt với những thách thức nào?

Quốc tế -  7 năm

Sau một vài thập kỷ biến động, các thị trường mới nổi đã trở nên chín chắn và linh hoạt hơn. Nhưng đi kèm với đó, một số đặc tính năng động của thị trường lại biến mất.

Vận hạn của Boeing kéo dài sau vụ rơi máy bay tại Iran

Vận hạn của Boeing kéo dài sau vụ rơi máy bay tại Iran

Quốc tế -  5 năm

2020 bắt đầu không mấy suôn sẻ với nhà sản xuất máy bay Boeing khi thêm một vụ tai nạn máy bay nữa diễn ra.

Năm ‘vỡ mộng’ của những ‘kỳ lân’ khởi nghiệp

Năm ‘vỡ mộng’ của những ‘kỳ lân’ khởi nghiệp

Quốc tế -  5 năm

Được định giá từ 1 tỷ USD trở nên, các doanh nghiệp khởi nghiệp kỳ lân mang theo nhiều tham vọng thay đổi cách thức thế giới vận hành nhưng thị trường lại chẳng hề đơn giản.

Giá dầu tiếp tục tăng, chờ diễn biến mới từ căng thẳng Mỹ - Iran

Giá dầu tiếp tục tăng, chờ diễn biến mới từ căng thẳng Mỹ - Iran

Quốc tế -  5 năm

Giá dầu thô tiếp tục tăng sau vụ không kích của Mỹ tiêu diệt tướng Iran. Đà tăng có thể kéo dài hay không phụ thuộc vào diễn biến của căng thẳng trong tương lai.

Giá dầu, giá vàng tăng mạnh sau vụ Mỹ tiêu diệt tướng Iran

Giá dầu, giá vàng tăng mạnh sau vụ Mỹ tiêu diệt tướng Iran

Quốc tế -  5 năm

Căng thẳng gia tăng giữa Mỹ và Iran khiến giá dầu, giá vàng và các đồng tiền 'rung lắc'.

Giá vàng liệu có tiếp tục tăng trong năm 2020?

Giá vàng liệu có tiếp tục tăng trong năm 2020?

Quốc tế -  5 năm

Giá vàng 2019 đã có mức tăng trưởng năm cao nhất trong khoảng một thập kỷ qua và xu hướng tăng được dự báo sẽ tiếp tục trong năm tới.

Phát Đạt phủ nhận liên quan vụ thao túng giá cổ phiếu PDR

Phát Đạt phủ nhận liên quan vụ thao túng giá cổ phiếu PDR

Doanh nghiệp -  8 giờ

Phát Đạt khẳng định không có liên quan đến hai cá nhân bị Ủy ban Chứng khoán Nhà nước xử phạt vì thao túng giá cổ phiếu PDR.

Tìm động lực cho khu vực kinh tế bị 'lãng quên'

Tìm động lực cho khu vực kinh tế bị 'lãng quên'

Tài chính -  8 giờ

Các chuyên gia nhận định khu vực kinh tế tư nhân đã phát triển mạnh mẽ nhưng đa phần quy mô nhỏ và vừa, hạn chế về tài chính và khả năng cạnh tranh.

Tích cực huy động vốn, FPTS vẫn đặt mục tiêu 'đi lùi'

Tích cực huy động vốn, FPTS vẫn đặt mục tiêu 'đi lùi'

Tài chính -  10 giờ

Mặc dù đẩy mạnh huy động vốn bổ sung hoạt động kinh doanh, FPTS lại lên kế hoạch kinh doanh thấp nhất so với kết quả thực hiện từ năm 2021 tới nay.

Ông lớn địa ốc 'tạo sóng' nhà ở xã hội

Ông lớn địa ốc 'tạo sóng' nhà ở xã hội

Doanh nghiệp -  10 giờ

Hàng loạt doanh nghiệp bất động sản hàng đầu đã và đang đẩy mạnh xây dựng dự án, tăng tốc trong cuộc đua xây dựng nhà ở xã hội.

Chuyển đổi tư duy theo mô hình lãnh đạo số toàn diện

Chuyển đổi tư duy theo mô hình lãnh đạo số toàn diện

Leader talk -  10 giờ

Mô hình lãnh đạo số toàn diện phản ánh sự kết hợp giữa chuyển đổi số, quản trị dữ liệu và tối ưu vận hành.

Chủ xe dự thi cá nhân hóa: 'Chỉ có VF 3 mới cho tôi cảm hứng sáng tạo'

Chủ xe dự thi cá nhân hóa: 'Chỉ có VF 3 mới cho tôi cảm hứng sáng tạo'

Nhịp cầu kinh doanh -  10 giờ

Không khí tại ba điểm cầu Hà Nội, Đà Nẵng, TP HCM trong ngày diễn ra “Ngày hội sáng tạo VF 3” càng về chiều càng trở nên sôi động. Theo ghi nhận, thời điểm hiện tại, ban giám khảo ở cả 3 miền đều đã có sơ bộ điểm số chấm cho những mẫu xe “độ” đẹp nhất.

Tương lai doanh nghiệp với ưu đãi thuế xanh

Tương lai doanh nghiệp với ưu đãi thuế xanh

Sổ tay quản trị -  10 giờ

Ưu đãi thuế xanh thúc đẩy doanh nghiệp chuyển đổi xanh, giảm thiểu tác động môi trường, nâng cao hiệu quả hoạt động và tạo lợi thế cạnh tranh bền vững.