Xe điện chờ lực đẩy chính sách

Hãng xe đến từ Trung Quốc BYD chính thức mở bán ba mẫu xe điện tại thị trường Việt Nam hôm 18/7. Mẫu xe rẻ nhất được BYD bán với giá hơn 650 triệu đồng, mẫu đắt nhất khoảng gần 1,4 tỷ đồng.

Cùng với đó, BYD đã tiến hành xây dựng 36 đại lý, trong đó 16 đại lý đã hoàn thiện và đi vào hoạt động.

Trao đổi với báo chí, ông Võ Minh Lực, CEO Công ty Ô tô BYD Việt Nam, cho biết, hết năm nay, hãng sẽ mở rộng mạng lưới lên 50 đại lý, năm 2025 tăng lên 70 đại lý và năm 2026 đạt 100 đại lý.

"Cơ hội cho ô tô điện tại thị trường Việt Nam rất lớn khi tỷ lệ sở hữu chỉ 55 xe trên 1 nghìn người", ông Lực nhận định.

BYD không phải hãng xe Trung Quốc duy nhất bán xe điện tại Việt Nam. Giữa năm ngoái, thông qua hợp tác giữa TMT Motors và liên doanh General Motors - Saic Wuling đã giới thiệu Wuling Hongguang Mini EV, mẫu xe nhỏ thuộc phân khúc giá rẻ.

TMT Motors kỳ vọng sẽ bán được khoảng 1 nghìn chiếc xe Wuling mỗi tháng tại thị trường Việt Nam. Nhưng thực tế lại không như kỳ vọng, khi liên danh chỉ bán được gần 600 xe Wuling, hơn 10% kế hoạch, kể từ khi ra mắt đến hết năm 2023.

CEO BYD Việt Nam đánh giá, nếu không có sự đột phá từ phía chính sách, có thể mất thêm 4 - 5 năm nữa so với dự báo của VAMA để các dòng xe điện cán mốc 1 triệu chiếc.

Trên thực tế, ngoài hạn chế căn bản là thiếu trạm sạc, nhiều ý kiến cho rằng việc VinFast - hãng xe nội địa Việt Nam, ra mắt của mẫu xe điện mini VF3, với mức giá chỉ từ 240 triệu đồng, đã góp phần không nhỏ cho sự ế ẩm của Wuling, dù ra mắt sau gần 1 năm.

Thời điểm này, VinFast đang chiếm vị thế áp đảo về doanh số so với các đối thủ cạnh tranh trên thị trường ô tô điện Việt Nam. Dữ liệu của Hiệp hội Các nhà sản xuất ô tô Việt Nam (VAMA), cho thấy, năm 2023, VinFast bán được gần 35 nghìn xe điện, chiếm 9,4% thị phần ô tô tại thị trường Việt Nam.

Một trong những lợi thế cạnh tranh của VinFast là hãng xe này sở hữu mạng lưới hơn 3 nghìn trạm sạc trên khắp đất nước, với hơn 150 nghìn trụ sạc chỉ tương thích với xe điện VinFast, chưa chia sẻ cho các mẫu xe khác.

Không sở hữu hệ thống trạm sạc như VinFast, nhưng một số thương hiệu ô tô lâu đời như BMW, Mercedes Benz, Audi, Porsche đã cung cấp giải pháp sạc pin thông qua lắp đặt trạm sạc ở đại lý sản phẩm và tặng bộ sạc tại nhà cho khách.

Thế nhưng, các hãng xe lớn mới chỉ tung ra những mẫu xe sang. Chẳng hạn, mẫu Q8 e-tron được Audi bán khoảng 3,8 tỷ đồng, cạnh tranh với các đối thủ cùng phân khúc bao gồm EQE SUV của Mercedes khoảng 4 tỷ đồng và Porsche Macan EV khoảng 4,2 tỷ đồng.

Tại buổi lễ ra mắt Q8 e-tron, hãng xe Audi cũng tiết lộ sẽ giới thiệu tại Việt Nam ba mẫu xe mới, trong đó có hai mẫu xe điện là A6 e-tron và Q6 e-tron nhưng chưa ấn định thời gian cụ thể.

Trong khi đó, các hãng xe Nhật đã có những "bước đi khôn ngoan" không chỉ thăm dò thị trường khi hệ thống trạm sạc chưa phủ rộng, mà còn tránh rủi ro liên quan đến pin tại nhà, bãi đỗ xe hay chung cư, vốn đã gây nhiều e ngại.

Các hãng xe Nhật Bản như Suzuki, Toyota, Honda đã chọn cách khác để tiếp cận thị trường Việt Nam. Họ muốn thông qua dòng xe hybrid, loại ô tô có cả động cơ điện và động cơ đốt trong nên không cần phụ thuộc vào trạm sạc để vận hành.

"Về dài hạn, doanh nghiệp cần chính sách cũng như định hướng từ phía Chính phủ để đầu tư và phát triển cơ sở hạ tầng", ông Đặng Minh Tuân, Trưởng ban thương hiệu và chuyển đổi số của Toyota Việt Nam, bình luận.

Hiệp hội Các nhà sản xuất ô tô Việt Nam (VAMA) dự báo xe thuần điện và xe hybrid tại thị trường Việt Nam sẽ đạt số lượng 1 triệu chiếc vào năm 2028 và 3,5 triệu chiếc vào năm 2040.

Dự báo này là có cơ sở khi năm 2023, doanh số bán ô tô điện lại đi ngược xu thế khi tăng trưởng khoảng 14,8% so với năm 2022, theo báo cáo của Công ty nghiên cứu thị trường Business Monitor International (BMI).

Bởi vì, xét từ nhu cầu hiện nay, thị trường ô tô điện Việt Nam có thể tăng tốc rất nhanh, nhưng điều này chỉ diễn ra khi có chính sách hỗ trợ từ phía Nhà nước, chẳng hạn như có chính sách ưu đãi cho xe hybrid hay ưu đãi cho phát triển hệ thống trạm sạc.