Vì sao lạm phát, tỷ giá tăng vọt nhưng giới chuyên gia tin rằng 'không đáng ngại'?

Tại phiên họp Chính phủ thường kỳ mới đây, Thủ tướng Phạm Minh Chính nhấn mạnh cần làm rõ sức ép lạm phát, tỷ giá và lãi suất gia tăng trong những tháng cuối năm. Áp lực lạm phát vào giai đoạn cuối năm được dự báo sẽ không hề nhỏ.

Theo số liệu từ Tổng Cục Thống kê, chỉ số giá tiêu dùng tháng 8/2025 tăng 0,05% so với tháng 7/2025. So với tháng 12/2024, mức tăng đạt 2,18% và tăng 3,24% so với cùng kỳ năm trước. Tính chung 8 tháng năm 2025, CPI tăng 3,25% trong khi lạm phát cơ bản tăng 3,19% so với cùng kỳ.

Dù vẫn chịu nhiều áp lực đa chiều từ những yếu tố vĩ mô, bất ổn địa chính trị, lạm phát cơ bản 8 tháng đầu năm hiện thấp hơn mục tiêu đề ra, giới chuyên môn nhận định thách thức kiểm soát giá cả cùng áp lực tỷ giá sẽ dần được bình ổn trong bối cảnh nền kinh tế phục hồi.

Áp lực lạm phát “không đáng lo”

Chia sẻ tại Diễn đàn cấp cao Cố vấn Tài chính Việt Nam lần thứ 3 năm 2025 do Báo Tài chính – Đầu tư tổ chức mới đây, TS. Cấn Văn Lực đánh giá: “Câu chuyện lạm phát của chúng ta không đáng lo”.

Theo ông Lực, lạm phát được kiểm soát nhờ bình ổn các mặt hàng thiết yếu như lương thực, thực phẩm và xăng dầu. Đặc biệt, ông cho rằng giá dầu năm nay bình quân khoảng 68 đến 70 USD/thùng và dự báo sang năm còn giảm tiếp xuống khoảng 60 USD/thùng.

Thêm nữa, vòng quay tiền chậm cũng góp phần, hiện chỉ khoảng 0,65 lần thay vì 0,9 đến 1 lần như thông thường. Theo ông, dòng tiền hiện còn nhiều ách tắc, ví dụ còn gần 3.000 dự án đang gặp vấn đề và cần sự vào cuộc tháo gỡ mạnh tay hơn của các nhà quản lý.

Liên hệ với bối cảnh toàn cầu, vị chuyên gia cho biết lạm phát của Mỹ đã giảm mạnh từ 9% xuống khoảng 3% và giảm tương đối bền vững. Điều này khiến FED bắt đầu cắt giảm lãi suất, ít nhất một lần trong năm nay và có khả năng thêm một lần nữa vào cuối năm.

Sang năm 2026, dự báo FED sẽ giảm lãi suất thêm hai đến ba lần, đưa mức lãi suất xuống khoảng 3,25%. Các nước châu Á cũng có xu hướng tương tự, qua đó giảm áp lực lạm phát toàn cầu.

Tỷ giá sớm ổn định

Cùng với lạm phát, tỷ giá nổi lên như một mối quan tâm lớn của giới đầu tư và các cơ quan quản lý trong suốt thời gian qua.

Trong tháng 8/2025, tỷ giá USD/VND tiếp tục duy trì đà tăng do nhu cầu ngoại tệ gia tăng, đặc biệt khi doanh nghiệp đẩy mạnh nhập khẩu nguyên vật liệu phục vụ mùa sản xuất cuối năm.

Trên thị trường ngoại hối, TS. Cấn Văn Lực cho biết từ đầu năm đến nay đồng Việt Nam mất giá khoảng 3,4% so với USD, trong khi USD đã giảm giá khoảng 10%. Nguyên nhân chủ yếu đến từ nhập khẩu vượt xuất khẩu, khiến thặng dư cán cân thương mại chỉ bằng một nửa so với cùng kỳ năm trước.

Việc Việt Nam tiếp tục nhập siêu dịch vụ đã giảm đáng kể chênh lệch giữa xuất nhập khẩu hàng hóa và dịch vụ. Nếu năm ngoái chênh lệch khoảng 13 - 14 tỷ USD thì năm nay chỉ còn 6 - 7 tỷ USD, ảnh hưởng tới cán cân ngoại tệ.

Ngoài ra, lo ngại về thuế quan và các yếu tố khác cùng với chênh lệch lãi suất giữa VND và USD gần như bằng 0 đã khiến dòng vốn ngoại tệ chảy ra nước ngoài, kể cả lợi nhuận. Nhà đầu tư nước ngoài cũng đã bán ròng khoảng 77.000 tỷ đồng từ đầu năm trên thị trường chứng khoán.

Tuy nhiên, vị chuyên gia dự báo tình hình sẽ ổn hơn từ nay đến cuối năm khi FED tiếp tục thực hiện các chính sách cắt giảm lãi suất, qua đó giảm áp lực lên lãi suất và tỷ giá. Đồng thời, việc Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước vẫn duy trì các chính sách tiền tệ linh hoạt sẽ đảm bảo tỷ giá vẫn trong tầm kiểm soát.

Đồng quan điểm, TS. Lê Đức Khánh – Giám đốc phân tích tại công ty chứng khoán VPS cũng cho rằng tỷ giá biến động vào cuối năm vẫn đáng theo dõi, song chúng ta không đến mức phải “quá bận tâm”.

Ông Khánh chia sẻ góc nhìn tích cực trong bối cảnh nền kinh tế đang chuyển mình với chính sách mạnh mẽ và kịp thời. Ở góc nhìn trung và dài hạn, ông vẫn bày tỏ sự tin tưởng vào triển vọng tăng trưởng và kiểm soát các cân đối vĩ mô của nền kinh tế Việt Nam, Chính phủ và thị trường.

Dòng vốn đầu tư sớm trở lại

Cùng với áp lực của các chỉ số vĩ mô, chính sách lãi suất và tỷ giá còn tác động tới dòng vốn đầu tư trên các thị trường tài sản, đặc biệt là chứng khoán. Vài năm trở lại đây, thị trường chứng khoán Việt Nam liên tục chịu áp lực từ hoạt động bán ròng của khối ngoại.

Dưới góc nhìn từ một thành viên thị trường, bà Đỗ Minh Trang, Giám đốc Phân tích chiến lược thị trường tại công ty chứng khoán ACB (ACBS) cho biết trong khoảng 5 năm gần đây, tỷ trọng nhà đầu tư nước ngoài đã giảm từ khoảng 16% xuống còn 12 - 13% nhưng hiện đã quay lại mức 15%.

Từ đầu năm, khối ngoại bán ròng khoảng 3 tỷ USD. Bên cạnh các hoạt động thoái vốn trực tiếp thì ba năm gần đây họ liên tục bán ròng. Nguyên nhân xuất phát từ bối cảnh vĩ mô, đặc biệt là chính sách lãi suất của FED và việc kết thúc chu kỳ đầu tư. Thêm nữa, nhiều quỹ đầu tư đã tham gia từ các đợt IPO lớn cách đây 20 năm, nay thoái vốn là điều bình thường, đồng thời mở ra cơ hội cho nhà đầu tư mới gia nhập thị trường với những kỳ vọng cao hơn.

Theo bà Trang, nếu đến ngày 7/10 Việt Nam chưa được FTSE nâng hạng, tác động chủ yếu chỉ mang tính tâm lý, còn dòng vốn ngoại không bị ảnh hưởng nhiều.

Bà cũng lưu ý nền kinh tế Việt Nam có độ mở lớn và thị trường tài chính liên thông cao, nên rủi ro quốc tế khó lường. Nếu FED không hạ lãi suất như kỳ vọng, lạm phát toàn cầu quay trở lại hoặc xảy ra rủi ro địa chính trị, đó sẽ là những “ổ gà” trên con đường phát triển.

Bổ sung thêm thông tin, ông Đặng Thanh Tùng - Giám đốc Nghiệp vụ tại Dragon Capital Việt Nam ghi nhận tín hiệu tích cực khi dòng tiền bắt đầu chảy ngược lại vào các thị trường mới nổi. Ông kỳ vọng, cùng với khả năng Việt Nam được nâng hạng thị trường, dòng vốn ngoại sẽ có điểm sáng trở lại.

Kết nối các yếu tố, TS. Cấn Văn Lực đánh giá với bối cảnh kinh tế thế giới tăng trưởng ổn định và lạm phát, tỷ giá cùng hạ nhiệt, những động lực này sẽ hỗ trợ dòng tiền vào Việt Nam ổn định hơn, đồng thời giảm áp lực bán ròng từ khối ngoại.