Kinh doanh cốt lõi èo uột, doanh nghiệp sống nhờ đầu tư chứng khoán

Báo cáo tài chính quý II/2025 của nhiều doanh nghiệp cho thấy một xu hướng rõ nét: hoạt động kinh doanh cốt lõi sụt giảm mạnh, thậm chí thua lỗ, nhưng lợi nhuận chung vẫn bất ngờ tăng nhờ nguồn thu từ hoạt động tài chính như đầu tư chứng khoán, thoái vốn...

"Phao cứu sinh" từ đầu tư chứng khoán

Trong các giai đoạn thị trường bước vào chu kỳ tăng trưởng mạnh, không ít doanh nghiệp ngoài ngành đã tham gia đầu tư chứng khoán như một kênh sinh lời phụ, và Công ty CP Phát triển đô thị Từ Liêm (Lideco) là một trong số đó.

Doanh thu thuần trong quý II của của Lideco đạt 6,1 tỷ đồng, giảm rất mạnh so với mức 1.380 tỷ đồng của cùng kỳ năm trước, khiến doanh nghiệp lỗ gộp 4,5 tỷ đồng, trong khi cùng kỳ lãi gộp tới 845 tỷ đồng.

Tuy vậy, nhờ đẩy mạnh hoạt động tài chính bằng cách đầu tư chứng khoán và gửi tiền ngân hàng, Lideco đã thu về 21 tỷ đồng doanh thu tài chính, tăng 2,6 lần cùng kỳ, qua đó báo lãi gần 2 tỷ đồng.

Tính đến cuối quý II/2025, Lideco đã đầu tư hơn 364 tỷ đồng vào chứng khoán kinh doanh, tăng gấp 2,5 lần so với đầu năm.

Danh mục cổ phiếu của doanh nghiệp khá đa dạng, bao gồm: 11 triệu cổ phiếu TCH, hơn 4,5 triệu cổ phiếu VAB, 3 triệu cổ phiếu HPX, 3 triệu cổ phiếu PAN, 900.000 cổ phiếu HHS, 599.800 cổ phiếu SGT, cùng nhiều mã khác.

Một doanh nghiệp cũng gây chú ý là Công ty CP Đầu tư phát triển Nhà Đà Nẵng, ghi nhận doanh thu thuần quí II chỉ đạt 5,7 tỷ đồng, giảm 40% so với cùng kỳ, nhưng lợi nhuận sau thuế lại tăng tới 304%, đạt 29,25 tỷ đồng. Nguyên nhân chính đến từ việc công ty hoàn nhập dự phòng chi phí tài chính tới 51,5 tỷ đồng, trong khi cùng kỳ chỉ đạt 1,5 tỷ đồng.

Tính đến cuối quý II/2025, Nhà Đà Nẵng đang phân bổ tới 42,3% tổng tài sản - tương đương 524 tỷ đồng - vào thị trường chứng khoán, chủ yếu nắm giữ các mã bất động sản như VHM, IDC, HDG.

Trong quý II/2025, Công ty CP Container Việt Nam cũng ghi nhận doanh thu tài chính tăng mạnh, đạt 81,4 tỷ đồng, tăng hơn 255% so với cùng kỳ, chủ yếu từ việc ghi nhận lãi từ hoạt động đầu tư kinh doanh chứng khoán.

Tính đến 30/6, công ty đã tăng gấp 2,5 lần số tiền đầu tư cổ phiếu so với đầu năm, từ 546 tỷ lên 1.423 tỷ đồng, chiếm 16,2% tổng tài sản. Tuy nhiên, danh mục chi tiết tại ngày 30/6 không được doanh nghiệp này công bố.

Chứng khoán cũng trở thành kênh đầu tư quan trọng của nhiều doanh nghiệp ngành bảo hiểm.

Chẳng hạn, Prudential đang rót hơn 19.438 tỷ đồng đầu tư vào chứng khoán. Dù vậy, Prudential đang phải trích lập dự phòng đầu tư chứng khoán hơn 291 tỷ đồng, trong khi cùng kỳ năm ngoái lãi hơn 719 tỷ đồng.

Tương tự, Manulife cũng đang rót 9.007 tỷ đồng vào chứng khoán, con số này giảm so với cuối năm ngoái. Hiện, doanh nghiệp đang trích lập dự phòng hơn 100 tỷ đồng cho khoản đầu tư vào cổ phiếu này.

Dai-ichi Life nửa đầu năm nay cũng tăng tiền đầu tư chứng khoán, từ 2.978 tỷ đồng vào cuối năm 2024 lên 3.677 tỷ đồng.

Vẫn có những băn khoăn

Thị trường chứng khoán đã và đang trở thành kênh đầu tư được nhiều người quan tâm. Ông Trương Hiền Phương, Giám đốc cấp cao chứng khoán KIS Việt Nam, thị trường chứng khoán trở thành kênh huy động vốn trung và dài hạn quan trọng cho nền kinh tế và các tổ chức kinh tế, đặc biệt là kênh đầu tư hấp dẫn với hơn 10 triệu tài khoản của nhà đầu tư trong, ngoài nước.

Theo ông Phương, nền tảng vĩ mô trong nước vẫn tương đối bền vững. Tăng trưởng GDP duy trì ổn định, đầu tư công giải ngân nhanh hơn, trong khi môi trường cải cách thể chế tiếp tục củng cố niềm tin. Đặc biệt, thị trường vẫn đang đặt niềm tin rất lớn về khả năng nâng hạng thị trường từ cận biên sang mới nổi... sẽ là những yếu tố tác động tích cực lên chỉ số.

Dù vậy, những biến động từ chính sách lãi suất toàn cầu, thương mại và địa chính trị quốc tế vẫn có thể tạo cú sốc bất ngờ đối với tâm lý thị trường.

Trong bối cảnh này, ông Phương "không đánh giá cao" các trường hợp đầu tư ngoài ngành tham gia vào thị trường chứng khoán.

"Ngoại trừ doanh nghiệp chứng khoán là có bộ phận tự doanh - đúng chuyên môn nghề nghiệp của họ - còn lại đối với các doanh nghiệp kinh doanh, sản xuất, bất động sản... thì tôi không ủng hộ họ đầu tư cổ phiếu, kể cả chính cổ phiếu của công ty mình. Bởi lẽ, từ đó có thể bị mang tiếng làm giá cổ phiếu của công ty mình, hoặc có thể trục lợi từ những thông tin nội bộ mà doanh nghiệp biết trước", ông Phương nói.

Theo vị chuyên gia, với các doanh nghiệp đang đầu tư vào thị trường chứng khoán, rõ ràng là đang đầu tư sai mục đích. Vì nguồn vốn của doanh nghiệp phải tập trung vào ngành nghề chính, cốt lõi. Chưa kể, khi đầu tư vào chứng khoán thì rõ ràng doanh nghiệp phải phân bổ nguồn lực tài chính, tâm trí, thời gian, sức lực... nên không thể nói không ảnh hưởng đến kết quả kinh doanh của doanh nghiệp.

"Kể cả những doanh nghiệp đang có lợi nhuận cao nhờ đầu tư vào chứng khoán thay vì tập trung vào ngành nghề cốt lõi thì tôi cũng đánh giá không an toàn, không bền vững", ông nói.

Dẫn giải thêm cho nhận định này, ông Phương cho hay, thị trường chứng khoán là có tăng, có giảm. Thời điểm này ghi nhận tăng thì thấy mừng, nhưng nếu không bán kịp, hoặc thập chí mua thêm thì đến lúc thị trường điều chỉnh giảm thì rõ ràng từ lãi biến thành lỗ là chuyện bình thường, từ đó ảnh hưởng đến kết quả kinh doanh, uy tín của doanh nghiệp.