AI mở lối hiện thực hóa ESG

Động cơ vận hành ESG

ESG (môi trường – xã hội - quản trị) đã trở thành “tấm hộ chiếu” giúp doanh nghiệp gia nhập chuỗi giá trị toàn cầu và khẳng định thương hiệu trong thời kỳ phát triển bền vững. Tại Việt Nam, cụm từ này xuất hiện dày đặc trên báo cáo thường niên và các diễn đàn kinh doanh nhưng không ít trường hợp, ESG vẫn chỉ dừng lại ở mức khẩu hiệu xuyên suốt trên giấy chứ vẫn chưa trở thành hành động thực chất.

Nguyên nhân xuất phát từ việc dữ liệu phân tán, thiếu công cụ quản trị xuyên suốt và khó đánh giá tác động thực tế. Để biến ESG từ “lời nói” thành “hành động”, doanh nghiệp cần coi đây là năng lực lõi, được vận hành bài bản và minh bạch. Và trong bước chuyển này, trí tuệ nhân tạo (AI) chính là đòn bẩy chiến lược.

“AI có thể biến một kế hoạch ESG vốn phức tạp thành một hệ thống được giám sát liên tục, với các chỉ số được cập nhật theo thời gian thực, giúp lãnh đạo doanh nghiệp không chỉ biết mình cần phải làm gì và cách thức giải quyết ra sao", PGS.TS Nguyễn Đức Trung, Hiệu trưởng Trường đại học ngân hàng TP.HCM nói tại hội thảo "Thực thi ESG bằng AI, doanh nghiệp cần làm gì?”.

Trên thế giới, AI đã trở thành “người bạn đồng hành” của ESG. Con người chỉ tập trung vào giám sát và ra quyết định, còn AI đảm nhận việc thu thập dữ liệu, phân tích xu hướng và phát hiện rủi ro.

Tại Việt Nam, nhiều doanh nghiệp cũng đã bắt đầu tích hợp AI vào quá trình thực hành ESG. Đơn cử như Gamuda Land, từ năm 2021, công ty khởi động lộ trình ESG kéo dài đến năm 2050, chia thành các giai đoạn 10 năm với mục tiêu rõ ràng. Cột mốc 2025 sẽ đánh dấu việc hoàn tất các cam kết bền vững ban đầu, tạo nền móng cho chặng đường dài hạn.

Bà Nguyễn Thị Vân Khanh, Phó tổng giám đốc Gamuda Land cho biết, doanh nghiệp đã đầu tư vào nền tảng số hóa dữ liệu trong quá trình thực thi ESG, giúp quản lý thông tin tập trung, tối ưu quy trình nội bộ, giảm chi phí vận hành và tăng tính minh bạch.

“Gamuda Land coi chuyển đổi số là yếu tố then chốt để nâng cao hiệu quả quản trị ESG”, bà Khanh nhấn mạnh.

AI không chỉ xử lý và phân tích các dữ liệu này, mà còn đưa ra những cảnh báo sớm khi các chỉ số vượt ngưỡng để kịp thời điều chỉnh. Đặc biệt “trợ lý ảo” nội bộ, AI Chatbot do Gamuda Land phát triển cho phép nhân viên truy cập tức thì mọi thông tin, từ hướng dẫn quy trình đến tiêu chuẩn vận hành ESG. Chỉ sau 3 tháng, chatbot đã ghi nhận hơn 9.000 lượt tương tác từ 200 nhân viên, cho thấy sức hút và sự hữu ích thực tiễn.

Tương tự bà Trần Phương Nga, Tổng giám đốc Công ty CP Tập đoàn Thiên Long cũng chia sẻ cách kết hợp AI với tri thức con người để vận hành ESG hiệu quả. Một ứng dụng cụ thể là AI trong xử lý và đánh giá hình ảnh của các hoạt động trách nhiệm xã hội (CSR), giúp loại bỏ khối lượng lớn công việc lặp lại, rút ngắn thời gian xử lý và tăng sự hài lòng của nhân viên.

“Ứng dụng AI trong ESG không chỉ tiết kiệm chi phí, mà quan trọng hơn là giúp từng bước đi minh bạch và có thể kiểm chứng,” bà Nga nói.

Dữ liệu là nền tảng quyết định thành công

Nếu AI là “động cơ” vận hành ESG, thì dữ liệu chính là “nhiên liệu” quyết định tốc độ và độ chính xác. Theo TS. Bùi Thanh Minh, Phó giám đốc chuyên môn, Ban nghiên cứu phát triển kinh tế tư nhân (Ban IV) thì ESG giờ đây không chỉ là câu chuyện thương hiệu mà phải là câu chuyện dữ liệu. AI chỉ phát huy sức mạnh khi được nuôi bằng nguồn dữ liệu chính xác, minh bạch và cập nhật liên tục.

Còn bà Phạm Thị Quỳnh Vi, Giám đốc chất lượng Tập đoàn FPT cho biết, để đảm bảo dữ liệu ESG chuẩn xác, FPT đã đầu tư bài bản vào hệ thống quản trị dữ liệu từ đào tạo nhân sự nhập liệu, thống nhất quy chuẩn dữ liệu toàn tập đoàn, đến kiểm soát nguồn dữ liệu từ hai phía, khách hàng cung cấp và dữ liệu phát sinh trong vận hành.

Trong những năm đầu, doanh nghiệp phải huy động gần 1.000 lượt cán bộ rà soát hệ thống, mất 10% thời gian làm việc chỉ để đảm bảo tính chính xác. Khi dữ liệu đã chuẩn hóa, FPT mới bắt đầu xây dựng "mô hình chuẩn” để AI vận hành ESG một cách trơn tru. “Kiểm soát dữ liệu tốn kém, nhưng đây là điều kiện tiên quyết để ESG vận hành hiệu quả”, bà Vi khẳng định.

Với các doanh nghiệp vừa và nhỏ, GS.TS. Mạc Quốc Anh, Viện trưởng viện kinh tế và phát triển doanh nghiệp khuyến nghị giải pháp tinh gọn hơn bằng cách lưu trữ dữ liệu trên một nền tảng duy nhất để tránh phân tán, áp dụng bảo mật đa lớp, phân quyền truy cập rõ ràng và sao lưu định kỳ, đồng thời tuân thủ nghiêm các quy định pháp luật về an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu.