Tài chính xanh: Đòn bẩy cho doanh nghiệp Việt

Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu chuyển dịch sang kinh tế bền vững và áp lực ngày càng tăng từ các nhà đầu tư quốc tế, tài chính xanh đã trở thành động lực then chốt giúp các doanh nghiệp không chỉ giảm thiểu rủi ro mà còn nâng cao giá trị và khả năng cạnh tranh.

Xu hướng tài chính xanh và ESG trên toàn cầu

Trên trường quốc tế, các tiêu chuẩn báo cáo ESG như Global Reporting Initiative (GRI), Khung báo cáo TCFD (Lực lượng Đặc nhiệm Công bố Tài chính Liên quan đến Khí hậu), và các tiêu chuẩn do Hội đồng Tiêu chuẩn Phát triển Bền vững Quốc tế (ISSB) đề xuất đang được áp dụng rộng rãi. Sự đồng bộ trong các tiêu chuẩn này tạo điều kiện thuận lợi cho việc so sánh và đánh giá hiệu quả bền vững của các doanh nghiệp trên toàn cầu.

Đồng thời, các công cụ tài chính xanh như trái phiếu xanh, tín chỉ carbon và các cơ chế ưu đãi vay vốn đã đóng góp vào việc giảm chi phí vốn và thúc đẩy quá trình chuyển dịch sang nền kinh tế xanh.

Những xu hướng này không chỉ giúp các doanh nghiệp nâng cao tính minh bạch trong báo cáo mà còn thu hút nguồn vốn đầu tư ưu đãi từ các quỹ quốc tế.

Tác động của tài chính xanh đối với doanh nghiệp Việt Nam

Trong bối cảnh toàn cầu chuyển đổi sang nền kinh tế bền vững, tài chính xanh không chỉ là xu hướng mà còn là yếu tố then chốt định hình chiến lược kinh doanh của các doanh nghiệp.

Việc tiếp cận các nguồn tài chính bền vững đã được các tổ chức tài chính quốc tế và các ngân hàng hàng đầu khẳng định là công cụ quan trọng để giảm thiểu rủi ro, giảm chi phí vốn và nâng cao giá trị thị trường của doanh nghiệp.

Các doanh nghiệp áp dụng các giải pháp tài chính xanh – từ việc sử dụng trái phiếu xanh, tín chỉ carbon cho đến các cơ chế ưu đãi vay vốn dựa trên các chỉ số ESG – đã chứng minh rằng quản trị rủi ro không tài chính trở nên hiệu quả hơn, giúp doanh nghiệp đối phó với các biến động của thị trường một cách khoa học và có hệ thống.

Các số liệu từ các báo cáo quốc tế cho thấy rằng các doanh nghiệp có chỉ số ESG cao thường được hưởng mức chi phí vốn thấp hơn, đồng thời có khả năng tiếp cận nguồn vốn đầu tư ưu đãi, từ đó tạo điều kiện cho việc tái đầu tư vào công nghệ xanh và cải thiện quy trình sản xuất.

Theo số liệu từ Ngân hàng Nhà nước (NHNN), tính đến 30/06/2023, dư nợ tín dụng xanh của Việt Nam vẫn còn khá khiêm tốn, khoảng 528,3 nghìn tỷ VNĐ, chiếm khoảng 4,2% tổng dư nợ tín dụng toàn nền kinh tế.

Trong 12 lĩnh vực xanh được Ngân hàng Nhà nước hướng dẫn các tổ chức tín dụng cho vay, dư nợ tín dụng tập trung chủ yếu vào năng lượng tái tạo, năng lượng sạch (chiếm 45%) và nông nghiệp xanh (31%). Tại Việt Nam, tín dụng xanh, đặc biệt là các khoản vay xanh, chiếm phần lớn thị trường nợ bền vững.

Ví dụ, vào năm 2022, Tập đoàn PC1 và Công ty Cổ phần Vingroup tại Việt Nam lần lượt ký khoản vay thỏa thuận trị giá 173 triệu và 500 triệu Đô-la Mỹ. Năm 2021, Công ty Cổ phần Vinpearl phát hành trái phiếu phát triển bền vững trị giá 425 triệu, và năm 2022, hai nhà phát hành BIM Land và Chailease Holding phát hành các khoản vay liên kết phát triển bền vững trị giá 197 triệu.

Đáng chú ý, 80% doanh thu đến từ khoản vay 90 triệu Đô-la Mỹ của Chailease sẽ được sử dụng để đầu tư cho các doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa tại Việt Nam, như một khoản vay xã hội.

Tuy nhiên, phần lớn doanh nghiệp vừa và nhỏ vẫn gặp khó khăn trong việc xây dựng hệ thống dữ liệu đầy đủ và chính xác để đáp ứng yêu cầu của các nhà đầu tư quốc tế.

Sự tác động của tài chính xanh không chỉ nằm ở khía cạnh kinh tế mà còn liên quan mật thiết đến việc cải thiện hiệu quả quản trị và quản lý rủi ro. Khi doanh nghiệp chủ động áp dụng các giải pháp tài chính bền vững, họ có thể giảm thiểu các rủi ro về môi trường, xã hội và quy định pháp luật, từ đó tạo ra một mô hình kinh doanh ổn định và có khả năng dự đoán được biến động của thị trường.

Các cải tiến này được định lượng qua các chỉ số như lợi tức đầu tư điều chỉnh theo rủi ro, cường độ phát thải giảm và mức tiêu thụ năng lượng hiệu quả, góp phần nâng cao giá trị thực của doanh nghiệp trong dài hạn.

Như vậy, tác động của tài chính xanh đối với doanh nghiệp Việt Nam không chỉ thể hiện qua việc giảm chi phí vốn và cải thiện khả năng tiếp cận nguồn vốn ưu đãi, mà còn tạo điều kiện cho sự đổi mới, cải tiến quản trị và tăng cường hiệu quả hoạt động kinh doanh.

Đối với các nhà quản trị, việc hiểu và áp dụng đúng các công cụ tài chính xanh sẽ là yếu tố quyết định giúp doanh nghiệp hội nhập thành công vào nền kinh tế toàn cầu, đồng thời xây dựng nền tảng vững chắc cho sự phát triển bền vững trong tương lai.

Tiếp cận tài chính xanh qua ESG

Trong bối cảnh chuyển dịch sang nền kinh tế bền vững, các nhà đầu tư quốc tế ngày càng chú trọng vào các chỉ số ESG để đánh giá tiềm năng và rủi ro của doanh nghiệp.

Để có thể tiếp cận nguồn vốn ưu đãi từ các quỹ tài chính xanh, doanh nghiệp cần xây dựng một hệ thống báo cáo ESG minh bạch, đồng bộ và đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế.

Theo yêu cầu của các nhà đầu tư, việc tiếp cận tài chính bền vững không chỉ dừng lại ở việc công bố các số liệu về phát thải khí nhà kính, tiêu thụ năng lượng hay các hoạt động xã hội mà còn đòi hỏi doanh nghiệp phải cải tiến quy trình quản trị nội bộ và tích hợp ESG vào chiến lược phát triển dài hạn.

Trước hết, các nhà đầu tư yêu cầu doanh nghiệp phải có một hệ thống thu thập dữ liệu ESG chính xác và toàn diện. Điều này đòi hỏi doanh nghiệp cần đầu tư vào công nghệ thông tin hiện đại để tự động hóa quá trình thu thập và xử lý dữ liệu, từ đó đảm bảo rằng các chỉ số về môi trường, xã hội và quản trị được ghi nhận một cách kịp thời và nhất quán.

Việc áp dụng các phần mềm quản lý dữ liệu tiên tiến giúp doanh nghiệp có thể nhanh chóng phản ứng với các yêu cầu của thị trường và cung cấp báo cáo minh bạch cho các nhà đầu tư.

Bên cạnh đó, các nhà đầu tư mong muốn doanh nghiệp tích hợp ESG vào chiến lược kinh doanh một cách triệt để. Không chỉ dừng lại ở việc báo cáo định kỳ, doanh nghiệp cần xác định rõ vai trò của ESG trong việc cải thiện hiệu quả hoạt động, quản trị rủi ro và phát triển bền vững.

Sự kết hợp này không những giúp doanh nghiệp giảm thiểu rủi ro phi tài chính mà còn tạo ra giá trị gia tăng, mở ra cơ hội tiếp cận các nguồn vốn ưu đãi từ các quỹ tài chính xanh. Các nhà đầu tư đánh giá cao những doanh nghiệp có cam kết dài hạn về ESG vì điều này cho thấy sự ổn định và tính bền vững trong mô hình kinh doanh.

Một yếu tố không thể thiếu nữa là việc xây dựng và duy trì văn hóa doanh nghiệp hướng tới bền vững. Các nhà đầu tư muốn thấy doanh nghiệp không chỉ công bố báo cáo ESG một cách hình thức mà còn có những bước đi cụ thể để cải thiện quy trình, đào tạo nhân sự và áp dụng các biện pháp kiểm soát nội bộ.

Việc tăng cường năng lực quản trị thông qua đào tạo và nâng cao nhận thức của toàn bộ cán bộ nhân viên giúp doanh nghiệp liên tục cải tiến chất lượng báo cáo và đáp ứng tốt hơn các yêu cầu của thị trường tài chính quốc tế.

Cuối cùng, doanh nghiệp cần chủ động đối thoại và hợp tác với các chuyên gia, tổ chức tư vấn và các nhà đầu tư để cập nhật kịp thời các xu hướng và tiêu chuẩn mới trong báo cáo ESG.

Sự giao lưu thông tin và chia sẻ kinh nghiệm giữa các doanh nghiệp tiên phong và các nhà đầu tư sẽ tạo ra một môi trường minh bạch, đồng bộ và thúc đẩy quá trình chuyển dịch sang tài chính xanh.

Các doanh nghiệp cần xây dựng lộ trình cụ thể, định kỳ rà soát và điều chỉnh chiến lược ESG của mình, từ đó không chỉ đáp ứng được yêu cầu hiện hành mà còn chuẩn bị sẵn sàng cho các tiêu chuẩn khắt khe hơn trong tương lai.

Như vậy, để tiếp cận tài chính xanh một cách hiệu quả, doanh nghiệp Việt Nam cần đầu tư vào công nghệ thu thập dữ liệu, tích hợp ESG vào chiến lược kinh doanh, xây dựng văn hóa quản trị bền vững và chủ động đối thoại với các bên liên quan.

Những bước đi này sẽ là chìa khóa giúp doanh nghiệp không chỉ giảm thiểu rủi ro mà còn nâng cao giá trị thực của mình, tạo nên lợi thế cạnh tranh vững chắc trên thị trường quốc tế.