Bao bì xanh mở lối hành trình ESG của doanh nghiệp

Áp lực từ người tiêu dùng và khung pháp lý

Khi tiêu dùng xanh trở thành xu thế toàn cầu, doanh nghiệp không thể đứng ngoài cuộc. Nếu trước đây bao bì chỉ đóng vai trò bảo vệ sản phẩm, thì nay nó đã trở thành “điểm chạm” chiến lược để thực thi ESG (môi trường – xã hội - quản trị) và hội nhập bền vững.

Theo báo cáo McKinsey 2024, có đến 60% người tiêu dùng sẵn sàng trả giá cao hơn cho sản phẩm có bao bì thân thiện môi trường. Điều này cho thấy bao bì bền vững không chỉ giúp doanh nghiệp đáp ứng quy định pháp lý, mà còn tạo lợi thế cạnh tranh về thương hiệu, niềm tin và cảm xúc của khách hàng, nơi quyết định mua hàng chỉ diễn ra trong vài giây.

Tại Việt Nam, áp lực chuyển đổi sang bao bì xanh mạnh mẽ hơn khi EPR (Extended Producer Responsibility) chính thức triển khai từ năm 2024. Doanh nghiệp phải thu hồi, tái chế bao bì sau tiêu dùng hoặc đóng góp vào Quỹ bảo vệ môi trường.

Ông Bùi Lê Thanh Khiết, Trưởng nhóm kinh tế tuần hoàn rác thải nhựa (Viện Nghiên cứu phát triển kinh tế tuần hoàn) cho biết, từ năm 2025, doanh nghiệp phải đạt tỷ lệ tái chế bao bì bắt buộc và báo cáo số liệu lên hệ thống điện tử quốc gia.

Bao bì tuy là điểm khởi đầu, nhưng lại ảnh hưởng đến toàn bộ chuỗi giá trị từ nguyên liệu, sản xuất, logistics cho đến tiêu dùng và tái chế. Thiết kế bao bì nhẹ hơn, dễ tái chế không chỉ dừng ở việc thay thế vật liệu, mà còn tạo tác động sâu rộng đến chuỗi cung ứng toàn cầu.

Các tập đoàn, đặc biệt trong ngành thực phẩm, đồ uống (FMCG) đã và đang yêu cầu nhà cung cấp đáp ứng tiêu chuẩn ESG. Doanh nghiệp Việt nếu không chuyển đổi sẽ đối mặt với nguy cơ bị loại khỏi chuỗi giá trị quốc tế.

Đặc biệt, công nghệ đang mở ra hướng đi mới, QR code, blockchain giúp truy xuất nguồn gốc, quản lý vòng đời tái chế, tăng độ minh bạch ESG. Thậm chí, bao bì thông minh có thể trở thành kênh tương tác với khách hàng thông qua thông tin về cam kết môi trường, chương trình tái chế hoặc ưu đãi.

Đây là bước tiến quan trọng để doanh nghiệp nâng cao trải nghiệm, lòng trung thành và giá trị thương hiệu.

Doanh nghiệp đang làm gì để chuyển đổi?

Tại Việt Nam, nhiều doanh nghiệp đã coi bao bì bền vững là trung tâm chiến lược trong hành trình chuyển đổi xanh. Đơn cử như Tổng công ty CP Bia - rượu - nước giải khát Sài Gòn (Sabeco) coi bao bì chính là điểm khởi đầu trong hành trình chuyển đổi của doanh nghiệp.

"100% bao bì sơ cấp và thứ cấp của Sabeco có thể tái sử dụng hoặc tái chế. Doanh nghiệp đã giảm độ dày cuộn nhôm nắp lon từ 0,245mm xuống 0,24mm, tiết kiệm 15% nguyên liệu, giảm phát thải vận chuyển", ông Larry Lee, Phó tổng giám đốc phụ trách tài sản chiến lược và phát triển bền vững của Sabeco nói.

Mô hình tái chế khép kín được triển khai cho chai thủy tinh, lon nhôm và bao bì giấy, hướng đến mục tiêu năm 2040, toàn bộ bao bì được thiết kế theo mô hình tuần hoàn.

Không dừng lại ở đó, Sabeco còn quản lý chất thải sau tiêu dùng theo 6 cấp độ: phòng ngừa – giảm thiểu – tái sử dụng – tái chế – phục hồi – xử lý an toàn. Kết quả, năm 2024, hơn 64% chất thải phát sinh được tái chế hoặc tận dụng, 100% bã hèm và men thừa dùng làm thức ăn chăn nuôi, hơn 1.800 tấn bùn thải được tái chế thành phân bón hữu cơ.

Không chỉ Sabeco, các “ông lớn” khác cũng nhập cuộc như Uniliver Việt Nam, công ty đặt ra các mục tiêu cam kết cụ thể vào năm 2025: 100% bao bì sản phẩm có thể tái chế, tái sử dụng; giảm 50% nhựa sử dụng trong sản xuất; thu gom và xử lý rác thải nhựa nhiều hơn lượng nhựa bán ra.

Còn với Công ty CP Sữa Việt Nam (Vinamilk) đã tiên phong chuyển sang bao bì giấy đạt chuẩn FSC và triển khai chương trình tái chế tại điểm bán. Những bước đi này cho thấy bao bì bền vững không còn là xu hướng, mà là lợi thế cạnh tranh dài hạn.

Nhựa tái chế (PCR), bao bì phân hủy sinh học hay bao bì giấy chuẩn FSC trở thành những giải pháp phổ biến được doanh nghiệp áp dụng. Bên cạnh đó, việc giảm vật liệu dư thừa trong thiết kế không chỉ cắt giảm khối lượng vận chuyển, tiết kiệm chi phí logistics mà còn giúp giảm đáng kể phát thải CO₂.

Hành trình chuyển đổi xanh của doanh nghiệp có thể bắt đầu từ những thứ tưởng chừng nhỏ bé như một chiếc bao bì. Nếu biết tận dụng cơ hội này, bao bì sẽ không chỉ là lớp vỏ bảo vệ sản phẩm, mà còn trở thành đòn bẩy chiến lược cho tăng trưởng bền vững, giúp doanh nghiệp đáp ứng yêu cầu ESG, chinh phục người tiêu dùng và duy trì vị thế trong chuỗi cung ứng toàn cầu.